JULY 13-19, 2026
EDWƐNE 127 Sonla Holɛ Ko Mɔɔ Ɔwɔ Kɛ Meyɛ
Fa Baebolo Ngyinlazo Tete Wɔ Adwenle Ne
“Awie biala ɔdaye ɔbazoa ye adesoa.”—GAL. 6:5.
BODANE
Ɔbamaa yɛanwu kɛzi Baebolo ngyinlazo bahola aboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne amaa yeahile yɛ adenle kpalɛ la.
1-2. (a) Ahyɛlɛdeɛ boni a Gyihova vale maanle Adam nee Yive a? (b) Duzu a anrɛɛ ɔwɔ kɛ bɛyɛ bɛkile kɛ bɛ nye sɔ ahyɛlɛdeɛ ɛhye a?
NANE ne mɔ ɛndwenle, emomu kɛzi bɛte nganeɛ la a bɛgyinla zo bɛyɛ debie a. Menli hyehyɛ milahyinli dɔɔnwo kɛ bɛfa bɛali gyima wɔ adenle fɔɔnwo bie ala azo. Noko alesama le ngakyile. Bɛvale ahyɛlɛdeɛ titili bie bɛbɔle yɛ, na ɔle debie mɔɔ sonle bolɛ maa nɔhalɛ Kilisienema a. Zɔhane ahyɛlɛdeɛ ne a le nwolɛ adenle mɔɔ yɛlɛ yɛkpa mɔɔ yɛkulo na yɛsisi kpɔkɛ ngakyile wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu la. Baebolo ne ka kile yɛ kɛ bɛbɔle nrenyia mɔɔ limoa, Adam kɛ Nyamenle ɛsaso. (Gyn. 1:26, 27) Ɛhye kile kɛ Gyihova bɔle Adam nee ɔ ye Yive wɔ adenle mɔɔ ɔbamaa bɛdabɛ mumua ne bɛahola bɛasisi bɛ ti anwo kpɔkɛ la azo.
2 Gyihova anli mɛla dɔɔnwo ammaa Adam nee Yive. Ɔhanle ɔhilele bɛ sikalɛ kɛ bɛnlea azɛlɛ ne, bɛwo bɛmaa ɔyi na bɛlie bɛdo nu kɛ ɔlɛ adenle ɔkile bɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ nee mɔɔ ɔnle kɛ bɛyɛ la. (Gyn. 1:28; 2:16, 17) Duzu a anrɛɛ ɔwɔ kɛ Adam nee Yive yɛ fa kile kɛ bɛ nye sɔ Ahenle mɔɔ vale nwolɛ adenle ɛhye maanle bɛ la ɛ? Anrɛɛ ɔwɔ kɛ bɛmaa Gyihova anwo ɛlɔlɛ mɔɔ bɛlɛ, ɛhulolɛ mɔɔ bɛlɛ kɛ bɛbamaa ɔ nye alie nee kɛzi bɛ nye sɔ ninyɛne mɔɔ yeyɛ yemaa bɛ la ka bɛ maa bɛdi mɛla ngyikyi ngyikyi ɛhye mɔ azo.—Mrɛ. 23:15.
3. Kɛzi Adam nee Yive vale nwolɛ adenle mɔɔ bɛlɛ bɛkpa mɔɔ bɛkulo la lile gyima ɛ?
3 Baebolo ne maa yɛnwu kɛ, Adam nee Yive anva nwolɛ adenle mɔɔ bɛlɛ bɛkpa mɔɔ bɛkulo la anli gyima nrɛlɛbɛ nu. Emomu, bɛzile kpɔkɛ kɛ bɛnrɛdie Gyihova. Ɛhye kile kɛ bɛanla ɛlɔlɛ nee anyezɔlɛ ali bɛangile Gyihova, emomu bɛyɛle angomedi. (Gyn. 3:1-7) Na yɛtɛnwu mɔɔ vi bɛ kpɔkɛzilɛ ne anu rale la anwo amaneɛ ɛnɛ.—Wlo. 5:12.
4. (a) Kɛ mɔɔ Galeehyeama 6:5 kile la, duzu a ɔwɔ kɛ yɛ muala yɛyɛ a? (b) Ahyɛlɛdeɛ gyɛne boni a yɛbazuzu nwo wɔ edwɛkɛ ɛhye anu a?
4 Ɛnɛ, yɛ ɛbɛlabɔlɛ le kpomgbondee kpalɛ ɔluakɛ ɔwɔ kɛ yɛsisi kpɔkɛ dɔɔnwo alehyenlɛ biala. (Kenga Galeehyeama 6:5.) Kpɔkɛ bie mɔ ɛsisilɛ ɛnyɛ se fee yɛɛ bie mɔ noko ɛsisilɛ yɛ se kpalɛ. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛasisi kpɔkɛ mɔɔ bazɔ Gyihova anye la ɛ? Ɔwɔ kɛ yɛdimoa yɛdie yɛto nu kɛ yɛhyia Gyihova moalɛ. (Mrɛ. 16:3; Gyɛ. 10:23) Gyisɛse mɔɔ di munli bɔbɔ la nwunle kɛ ɔhyia Nyamenle moalɛ. (Hib. 5:7) Na kɛmɔ yɛnli munli la ati, yɛhyia Nyamenle adehilelɛ nwo kpole kpalɛ yɛtɛla kɛzi ɛnee Gyisɛse bɔbɔ hyia nwo la. Akee maa yɛzuzu ahyɛlɛdeɛ bieko mɔɔ Nyamenle ɛva ɛmaa yɛ mɔɔ baboa yɛ yeamaa yɛasisi kpɔkɛ kpalɛ la anwo—yemɔ a le yɛ adwenle ne.
DUZU A LE YƐ ADWENLE NE?
5. (a) Duzu a le yɛ adwenle ne? (b) Kɛzi yɛ adwenle ne boa yɛ ɛ? (Wulomuma 2:14, 15)
5 Yɛ adwenle ne a le nganeɛ mɔɔ yɛte wɔ yɛ nu mɔɔ maa yɛnwu kpalɛ nee ɛtane la. Awie mɔɔ ɔnze Nyamenle anwo ɛhwee bɔbɔ la lɛ adwenle. (2 Kɔl. 4:2) Yɛ adwenle ne le kɛ ndɛnebuavolɛ bie mɔɔ wɔ yɛ nu mɔɔ ɔkola ɔbua yɛ fɔlɛ anzɛɛ ɔbua yɛ benle wɔ debie bie mɔɔ yɛlɛdwenle nwo anzɛɛ yɛ nyɛleɛ bie anwo la. (Kenga Wulomuma 2:14, 15.) Yɛ adwenle ne kola bɔ yɛ kɔkɔ wɔ debie bie mɔɔ yɛze kɛ ɔnle kpalɛ la anwo. (1 Sa. 26:8-11) Anzɛɛ ɔkola ɔmaa yɛ anwosesebɛ ɔmaa yɛyɛ mɔɔ yɛze kɛ ɔle kpalɛ la. Nwolɛ adenle mɔɔ yɛlɛ yɛkpa mɔɔ yɛkulo la ɛngile kɛ Gyihova balie kpɔkɛ biala mɔɔ yɛsi la ado nu. Ɔwɔ kɛ yɛ adwenle ne boa yɛ ɔmaa yɛnwu ngakyile mɔɔ wɔ kpɔkɛ kpalɛ mɔɔ yɛsisi nee mɔɔ ɛnle kpalɛ la anu.
6. Ngyegyelɛ boni a wɔ yɛ adwenle ne anwo a?
6 Noko ngyegyelɛ bie wɔ yɛ adwenle ne anwo. Kɛmɔ yɛnli munli la ati, yɛ adwenle ne noko ɛnli munli. Kɛzi bɛtetele yɛ, yɛ amaamuo nee yɛ atiakunluwɔzo ɛtane bahola aha yɛ adwenle ne. Baebolo ne ka kɛ adwenle ne kola yɛ bɛtɛɛ, nwolɛ kola gua evinli, ɔkola ɔwu “kɛ asɛɛ bɛva bulalɛ mɔɔ ɛdɔlɔ woonwu bɛwula nu la” yɛɛ ɔyɛ a ‘nuhua ɛnde.’ (1 Kɔl. 8:12; Tae. 1:15; 1 Tim. 4:2; Hib. 10:22) Adwenle zɛhae ɛnrɛmaa yɛnrɛhola yɛnrɛzi kpɔkɛ kpalɛ. Ɔle kɛ wɔɔkye mɔɔ ɛzɛkye mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ ye boɛ na yeayɛ gyima kpalɛ la. Ɔti ɔwɔ kɛ yɛyɛ gyima ɛsesebɛ amaa yɛanyia adwenle mɔɔ le kpalɛ la. (1 Pita 3:16) Kɛ ɔkɛyɛ na yɛahola yɛayɛ ɛhye ɛ?
NINYƐNE MƆƆ YƐBAHOLA YƐAYƐ YƐATETE YƐ ADWENLE NE LA
7-8. (a) Duzu a baboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne a? (b) Kɛzi Baebolo ngyinlazo kola kile yɛ adenle kpalɛ ɛ? Maa neazo. (Eza nea nvoninli ne.)
7 Duzu a baboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne a? Ɔwɔ kɛ yɛkenga Baebolo ne dahuu amaa yɛanwu mɔɔ Gyihova se ɔle kpalɛ nee mɔɔ le ɛtane la. Saa yɛsukoa Nyamenle mɛla ne mɔ a, ɔbaboa yɛ yeamaa yɛanwu adwenle mɔɔ ɔlɛ wɔ ninyɛne nwo la. Noko kɛ mɔɔ yɛnwunle ye wɔ edwɛkɛ mɔɔ li ɛhye anyunlu anu la, mɛla ɛdeɛ, bɛboa yɛ wɔ tɛnlabelɛ fɔɔnwo bie mɔ anu. Ɛhye ati a eza ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ ngyinlazo mɔɔ wɔ mɛla bie anu la, ɔluakɛ bɛmaa yɛte adwenle mɔɔ Gyihova lɛ wɔ ninyɛne nwo nee kɛzi ɔte nganeɛ wɔ nwo la abo kpalɛ.—Aye. 55:9.
8 Yɛ ɛbɛlabɔlɛ le kɛ asɛɛ yɛlua ɛsɛlɛ bie mɔɔ ndenle anzɛɛ sɛkɛlɛneɛ biala ɛnle zo la azo. Bie a yɛnea ewia ne anzɛɛ nwɔlɔra ne mɔ a, yɛbanwu ɛleka mɔɔ yɛfa a yɛbadwu yɛ bodane nwo anzɛɛ ɛleka mɔɔ yɛlɛkɔ la. Noko saa yɛnyia mape bie mɔɔ ɔbahile yɛ ninyɛne fɔɔnwo mɔɔ yɛbanwu bɛ wɔ adenle nu la a, yemɔ baboa yɛ kpalɛ. Mape ne bamaa yɛanwu kɛ adenle ne ala a yɛlua zo la, yɛɛ saa yɛlɛminli noko a, ɔbamaa yɛanwu ye. Yɛdayɛ noko, bodane mɔɔ gyi yɛ nye zo wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu la a le kɛ yɛbayɛ mɔɔ sɔ Gyihova anye la. Na Baebolo ne le kɛ mape mɔɔ kile yɛ adenle fɔɔnwo mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛfa zo la, yɛɛ Baebolo ngyinlazo ne mɔ le kɛ ninyɛne ngakyile mɔɔ yɛbanwu bɛ wɔ adenle nu la. Saa yɛfa ngyinlazo zɔhane mɔ yɛbɔ yɛ ɛbɛla a, ɔbamaa yɛadwu yɛ bodane ne anwo.
Baebolo ngyinlazo le kɛ ninyɛne ngakyile mɔɔ yɛbanwu bɛ wɔ adenle nu mɔɔ maa yɛnwu kɛ adenle ne ala a yɛlua zo la (Nea ɛdendɛkpunli 8)
9. Duzu bieko a Wulomuma 9:1 ka kɛ ɔbaboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne a?
9 Saa yɛbahola yɛatete yɛ adwenle ne kpalɛ a, ɔhyia kɛ Nyamenle fa ye sunsum nwuanzanwuanza ne boa yɛ. (Kenga Wulomuma 9:1.) Yemɔ bamaa yɛade adwenle mɔɔ Nyamenle lɛ wɔ ninyɛne nwo la abo. Eza ɔbahola yeamaa yɛ anwosesebɛ yeamaa yɛayɛ ninyɛne mɔɔ Gyihova kulo la. (Fel. 2:13) Noko kɛ ɔkɛyɛ na Gyihova ava ye sunsum nwuanzanwuanza ne aboa yɛ ɛ?
10. Kɛ ɔkɛyɛ na sunsum nwuanzanwuanza ne aboa yɛ ɛ? (Luku 11:10, 13)
10 Sɛlɛ Nyamenle kɛ ɔva ye sunsum nwuanzanwuanza ne ɔmaa wɔ. (Kenga Luku 11:10, 13.) Yɛbahola yɛanyia anwodozo kɛ Gyihova lɛ ɛhulolɛ kɛ ɔbava ye sunsum nwuanzanwuanza ne yeamaa yɛ. (Dwɔn 3:34) Ɔbuke ɔ sa nu ɔfa ɔmaa menli mɔɔ bɛtie ye la dahuu. (Mrɛ. 1:23; Gye. 1:5) Noko duzu bieko a baboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne a?
11. (a) Duzu a ɔwɔ kɛ ɔyɛ yɛ bodane titili wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu a? (b) Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛnea kɛ yɛtete yɛ adwenle ne yɛɛ ɔyɛ gyima kpalɛ a?
11 Bɔ mɔdenle kɛ dahuu ɛbayɛ mɔɔ sɔ Gyihova anye la. (Mrɛ. 8:34, 35) Ɛhye a ɔwɔ kɛ ɔyɛ yɛ bodane titili wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu a. Saa yɛyia tɛnlabelɛ biala wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu na yɛmaa ɔtɛnla yɛ adwenle nu kɛ dahuu yɛbayɛ mɔɔ sɔ Gyihova anye la a, ɔbahola yeaboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne. Saa yɛtete yɛ adwenle ne kpalɛ a, ɔmaa yɛte kɛzi Gyihova dwenle ninyɛne nwo nee kɛzi ɔte nganeɛ wɔ nwo la abo. Ɛnɛ, ɛbɛlabɔlɛ ne ɛnla aze fee, ɔti ɔhyia kɛ yɛnyia adwenle mɔɔ yɛtete ye kpalɛ la. Fane dɔɔnwo ne ala, ɔwɔ kɛ yɛsisi ninyɛne mɔɔ Baebolo ne ɛnga nwolɛ edwɛkɛ la anwo kpɔkɛ. Ninyɛne ɛhye mɔ bie bahola ayɛ ninyɛne mɔɔ yɛfa yɛalielie yɛ nye, gyima mɔɔ yɛbayɛ, ɛleka mɔɔ yɛkɔ sukulu yɛahɔdwu anzɛɛ menli mɔɔ yɛbava bɛ agɔnwolɛ la. Ɔti kɛ ɔkɛyɛ na yɛanwu kɛ Gyihova die kpɔkɛ mɔɔ yɛsisi wɔ ninyɛne ɛhye mɔ anwo la to nu ɛ?—2 Kɔl. 1:12.
12. Duzu a bamaa yɛanwu kɛ yɛ adwenle ne ɛlɛboa yɛ yeamaa yɛayɛ mɔɔ le kpalɛ la ɛ? (Ɛfɛsɛsema 5:10)
12 Dwenledwenle mɔɔ ɛkenga ye wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la anwo. (Edw. 49:3) Saa ɛlɛkenga Baebolo ne a, kpondɛ ngyinlazo mɔɔ wɔ nu mɔɔ baboa wɔ yeamaa wɔnwu adwenle mɔɔ Gyihova lɛ wɔ ninyɛne nwo la. (Kenga Ɛfɛsɛsema 5:10.) Mekɛ mɔɔ yɛlɛdi ngyegyelɛ mɔɔ yɛyia wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu la anwo gyima la, ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ Baebolo ngyinlazo mɔɔ baboa yɛ yeamaa yɛanwu kɛ yɛ adwenle ne ɛlɛboa yɛ yeamaa yɛasisi kpɔkɛ kpalɛ anzɛɛ ɔmboa yɛ la. (Mrɛ. 2:4-9, 11-13) Ngyinlazo ɛhye mɔ bahola aboa yɛ yeamaa yɛahakyi yɛ adwenle wɔ mekɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ zɔ la amaa yɛahola yɛayɛ mɔɔ Gyihova kpondɛ la.—Hib. 5:14.
13. Duzu a ɔnle kɛ yɛyɛ a? Maa neazo.
13 Mmadimoa ɛsi kpɔkɛ na akee wɔakpondɛ adwenle mɔɔ Gyihova lɛ wɔ nwo la. Yɛngulo kɛ yɛsukoa Yizilayɛma ne mɔɔ ɛnee tɛte Dwuda azɛlɛ zo wɔ mekɛ mɔɔ bɛzɛkyele Gyɛlusalɛm wɔ ɛvolɛ 607 K.Y.M la. Bɛhanle bɛhilele Gyɛlɛmaya kɛ: “Maa Gyihova wɔ Nyamenle ne ɛhile yɛ adenle mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛfa zo, nee debie mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ la.” (Gyɛ. 42:3-6) Noko ɛnee bɛlimoa bɛzi mɔɔ bɛkulo kɛ bɛyɛ la anwo kpɔkɛ. Ɛhye ati kɛmɔ bɛ nye anlie debie mɔɔ Gyihova hanle hilele bɛ kɛ bɛyɛ la anwo la ati, bɛhɔle zo bɛyɛle mɔɔ ɛnee wɔ bɛ ti anu dɛba la. Na yemɔ maanle bɛnwunle amaneɛ. (Gyɛ. 42:19-22; 43:1, 2, 4) Ɔti kolaa na yɛazi kpɔkɛ bie la, ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ Baebolo ngyinlazo mɔɔ bamaa yɛanwu adwenle mɔɔ Gyihova lɛ wɔ edwɛkɛ ne anwo la na yɛfa yemɔ yɛyɛ gyima.
14. Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛfa Baebolo ngyinlazo yɛdi gyima wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛsisi kpɔkɛ la ɛ?
14 Gyinla Baebolo ngyinlazo zo sisi kpɔkɛ. (Mat. 7:24-29; Gye. 1:23-25) Saa yɛgyinla Baebolo ngyinlazo zo yɛsisi kpɔkɛ a, ɛnee yɛlɛmaa sunsum nwuanzanwuanza ne ahile yɛ adenle. Saa yɛyɛ ye zɔ a, ɔmaa Gyihova kɔ zo fa ye sunsum ne maa yɛ. (Gyi. 5:32) Noko saa yɛammaa Gyihova sunsum ne angile yɛ adenle a, bie a ɔbamaa yɛabɔ sunsum nwuanzanwuanza ne arɛle anzɛɛ yɛaho yɛatia ye. (Ɛfɛ. 4:30; Aye. 63:10; Gyi. 7:51) Yemɔ bahola amaa Gyihova aye ye sunsum ne avi yɛ nwo zo bɔbɔ. (Edw. 51:11; 1 Tɛs. 5:19) Ɛhye bayɛ esiane kpole ɔluakɛ yɛhyia tumi ne nee anwosesebɛ ne mɔɔ sunsum ne fa maa yɛ la.—Ɛfɛ. 3:16.
KƐ ƆKƐYƐ NA YƐANYIA BAEBOLO NGYINLAZO MƆƆ BABOA YƐ LA
15-16. (a) Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanyia Baebolo ngyinlazo mɔɔ baboa yɛ la ɛ? (b) Baebolo ngyinlazo boni a bahola aboa Baebolo sukoavo bie yeamaa yeagyakyi sigalɛte ɛnlonlɛ a?
15 Fa ninyɛne mɔɔ yɛfa yɛsukoa debie la di gyima. Ɔwɔ kɛ yɛdimoa yɛnwu Baebolo ngyinlazo bie kolaa na yɛahola yɛava yɛali gyima. Kɛ neazo la, bie a wɔ Baebolo sukoavo bie no sigalɛte noko ɔnnwu nvonleɛ biala mɔɔ wɔ nwo a. Wɔannea a ɔbaha ye ɔ ti anu kɛ: ‘Sigalɛte ɛnlonlɛ nwo edwɛkɛ ɛnle Baebolo ne anu. Ɔti duzu ati a yɛkola yɛka kɛ ɔle ɛtane ɛ?’ Kɛ ɔkɛyɛ na wɔaboa ye wɔamaa yeanwu Baebolo ngyinlazo mɔɔ kile kɛ sigalɛte ɛnlonlɛ ɛnle kpalɛ la ɛ? Debie titili ko mɔɔ baboa la a le Gyihova Alasevolɛ Neɛnleanu Buluku ne. Ɛbahola wɔava edwɛkɛtile “Tɛba Nee Sigalɛtenlonlɛ” wɔahile wɔ sukoavo ne. Ɔbanwu kpuya ɛhye, “Kɛzi Nyamenle Bu Sigalɛtenlonlɛ Ɛ?” wɔ zɔhane edwɛkɛtile ne abo. (Nea June 1, 2014 Ɛzinzalɛ Arane ne.) Saa ɔkenga zɔhane edwɛkɛ ne a, ngɛlɛlera nee ngyinlazo boni mɔ a ɔbanwu ye a?
16 Wɔ sukoavo ne banwu ngyinlazo nnu wɔ edwɛkɛ zɔhane anu. (1) Ɔnle kɛ yɛyɛ akɛlɛ yɛmaa debie mɔɔ bahola ahu yɛ la. (Wlo. 6:16) (2) Ɔwɔ kɛ yɛkpo debie biala mɔɔ bahola azɛkye yɛ sonlabaka ne la. (2 Kɔl. 7:1) (3) Gyihova kulo kɛ yɛfa yɛ ɛkɛla muala yɛsonle ye. (Mat. 22:37) (4) Ɔnle kɛ yɛfa yɛ nyɛleɛ yɛboda awie mɔ. (Mat. 22:39; 1 Kɔl. 10:24) (5) Gyihova bahola amaa yɛ anwosesebɛ yeamaa yɛayɛ mɔɔ le kpalɛ la. (Fel. 4:13) Ɔti ɔwɔ nuhua kɛ bɛanga sigalɛte ɛnlonlɛ nwo edwɛkɛ fɔɔnwo wɔ Baebolo ne anu ɛdeɛ, noko ngyinlazo mɔɔ wɔ nu la bahola aboa wɔ sukoavo ne yeamaa yeanwu adwenle mɔɔ Gyihova lɛ wɔ nwo la.
17. Kɛ ɔkɛyɛ na Alasevolɛ mɔɔ bɛlɛyɛ bɛ atɔfolɛlielɛ nwo ngyehyɛleɛ la anyia Baebolo ngyinlazo mɔɔ baboa bɛ la ɛ?
17 Kɛ ɔkɛyɛ na Alasevolɛ mɔɔ bɛlɛyɛ bɛ atɔfolɛlielɛ nwo ngyehyɛleɛ la anyia Baebolo ngyinlazo kpalɛ mɔɔ baboa bɛ yeamaa bɛasisi kpɔkɛ kpalɛ la ɛ? Edwɛkɛ mɔɔ wɔ December, 2025 Ɛzinzalɛ Arane ne anu mɔɔ se, “Kɛzi Ɛbamaa Wɔ Atɔfolɛlielɛ Awula Gyihova Anyunlunyia La” bahola aboa. Maa yɛnlea ngyinlazo nsia ɛhye mɔ mɔɔ bɛbahola bɛazuzu nwo la. (1) Ɔwɔ kɛ nwolɛ ngyehyɛleɛ ne amuala wula Gyihova anyunlunyia. (1 Kɔl. 10:31, 32) (2) Ɔwɔ kɛ bɛ adɛladeɛ yɛ mɔɔ ɔfɛta yɛɛ ɔnle hyeleenyi. (1 Tim. 2:9; 1 Pita 3:3, 4) (3) Ɔnle kɛ bɛyɛ ninyɛne hyeleenyi bɛfa bɛsukoa Seetan ewiade ne. (Dwɔn 17:14; Gye. 1:27; 1 Dwɔn 2:15, 16) (4) Ɔwɔ kɛ bɛyɛ ngyehyɛleɛ kpalɛ. (1 Kɔl. 14:40) (5) Ɔnle kɛ nwolɛ ɛkponledolɛ ne yɛ kpole somaa mɔɔ awie mɔ babo nza wɔ ɔ bo a. (Gal. 5:21) (6) Ɔwɔ kɛ bɛmaa awie nea gyimalilɛ ne azo.—Dwɔn 2:8, 9.
18-19. (a) Buluku boni a bahola aboa yɛ a? (b) Ngyinlazo boni mɔ a ɛbanwu bɛ wɔ buluku ɛhye anu mɔɔ baboa wɔ wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛsi ɛvoyialilɛ ngakyile nwo kpɔkɛ la ɛ? (Nea ɛlɛka, “Ɛbahola Wɔanwu Ngyinlazo Mɔɔ Wɔ Nu La Ɔ?”)
18 Debie bieko mɔɔ ɛboa menli dɔɔnwo la a le Kilisiene Ɛbɛlabɔlɛ Nwo Ngɛlɛlera buluku ne. Buluku ɛhye maa yɛnwu edwɛkɛ adile ngakyile nee ngɛlɛlera dɔɔnwo mɔɔ fale nwolɛ la. Saa ɛkpa edwɛkɛtile bie a, ɛbanwu kpuya nee ngɛlɛlera dɔɔnwo mɔɔ wɔ nwolɛ mɔɔ bahola aboa wɔ yeamaa wɔanwu Baebolo ngyinlazo ngakyile la. Kɛ neazo la, bie a Kilisienenli bie ɛngola ɛnnwu ye saa ɔwɔ kɛ ɔkɔ ɛvoyialilɛ bie abo anzɛɛ ɔnle kɛ ɔkɔ a. Saa ɔbuke ɔkɔ edwɛkɛtile, “Ɛvoyialilɛ” a, ɔbanwu edwɛkɛtile ekyi “Ɛvoyia mɔɔ Kilisienema ɛnli” la wɔ ɔ bo.
19 Kpuya mɔɔ bɛhilehile nu wɔ edwɛkɛtile ekyi zɔhane abo la bie ɛne: “Duzu ati a ɔnle kpalɛ kɛ yɛbali ɛvoyia mɔɔ vi adalɛ ɛzonlenlɛ nu la ɛ? (1 Kɔl. 10:21; 2 Kɔl. 6:14-18; Ɛfɛ. 5:10, 11).” Eza ɛbanwu ɛvoyia mɔɔ vi adalɛ ɛzonlenlɛ nu la anwo neazo bie mɔ wɔ ɔ bo. Bieko, saa ɛnea edwɛkɛtile ekyi, “Maanle ɛvoyialilɛ” abo a, ɛbanwu Baebolo ngyinlazo mɔɔ maa yɛnwu kɛ saa ɔwɔ kɛ Kilisienema di mɔɔ maanle bie ɛyɛ la anwo ɛvoyia, bɛdi maanle bie konle nwo ɛvoyia anzɛɛ ɔwɔ kɛ bɛdi ɛvoyia mɔɔ bɛfa bɛyeyɛ menli titili bie la wɔ ɛkɛ. Ɔyɛ yɛ fɛ kɛ Gyihova ahyehyɛdeɛ ne ɛyɛ ninyɛne ɛhye mɔ ɛmaa yɛ amaa bɛaboa yɛ bɛamaa yɛatete yɛ adwenle ne la!
KILE KƐ WƆTETE WƆ ADWENLE NE KPALƐ
20. Duzu a yɛyɛ a ɔbahile kɛ yɛtete yɛ adwenle ne kpalɛ a?
20 Yɛ nye die nwolɛ adenle mɔɔ yɛlɛ yɛkpa mɔɔ yɛkulo la anwo. Noko eza yɛnwu kɛ amaa yɛava nwolɛ adenle ɛhye yɛali gyima kpalɛ la, kyesɛ yɛtete yɛ adwenle ne. Saa yɛtete yɛ adwenle ne kpalɛ a, ɔbaboa yɛ yeamaa yɛasisi kpɔkɛ mɔɔ bamaa Gyihova anye alie na yeawula ye anyunlunyia la. Amaa yɛahola yɛayɛ ɛhye la, kyesɛ Gyihova fa ye sunsum nwuanzanwuanza ne boa yɛ. Ɔti ɔwɔ yɛkɔ zo yɛsɛlɛ ye sunsum nwuanzanwuanza ne na yɛmaa ye adenle yɛmaa ɔboa yɛ. Eza Baebolo ngyinlazo bahola aboa yɛ yeamaa yɛatete yɛ adwenle ne. Bɛmaa yɛva ahyɛlɛdeɛ ɛhye mɔ yɛli gyima kpalɛ wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu na yɛbanwu kɛzi Nyamenle Edwɛkɛ ne bahola aboa yɛ la.—2 Tim. 3:16, 17; Hib. 4:12.
EDWƐNE 135 Gyihova Modolɛ: “Me Ra, Nwu Nrɛlɛbɛ”