Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • ijwyp edwɛkɛ 10
  • Duzu A Ɔwɔ Kɛ Menwu Ye Wɔ Texting Nwo A?

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Duzu A Ɔwɔ Kɛ Menwu Ye Wɔ Texting Nwo A?
  • Mgbavolɛ Nee Mbɛlɛra Biza Kɛ
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • Awie mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ ye message
  • Edwɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ
  • Mekɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ la
  • Text message nwo nzuzulɛ
  • Agɔnwolɛvalɛ Anzɛɛ Ɛhulolɛ?—Foa 1: Ɔle Nuhua Ne Boni?
    Mgbavolɛ Nee Mbɛlɛra Biza Kɛ
  • Agɔnwolɛvalɛ Anzɛɛ Ɛhulolɛ?—Foa 2: Ɔle Nuhua Ne Boni?
    Mgbavolɛ Nee Mbɛlɛra Biza Kɛ
  • Kpuyia Ɛleka
    Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima—2013
  • Kɛ Ɔkɛyɛ Na Meahola Meali Adwelie Kpalɛ Ɛ?
    Mgbavolɛ Nee Mbɛlɛra Biza Kɛ
Nea Dɔɔnwo
Mgbavolɛ Nee Mbɛlɛra Biza Kɛ
ijwyp edwɛkɛ 10

MGBAVOLƐ NEE MBƐLƐRA BIZA KƐ

Duzu a ɔwɔ kɛ menwu ye wɔ texting nwo a?

  • :-) Saa ɛfa text message ɛdi gyima nrɛlɛbɛ nu a, ɔbahola yeayɛ adenle kpalɛ mɔɔ ɛdua zo ɛ nee ɛ gɔnwo mɔ di adwelie a.

  • :-( Saa wanva wɔanli gyima nrɛlɛbɛ nu a, ɔbahola yeazɛkye ɛ nee ɛ gɔnwo mɔ avinli nee wɔ duma.

Edwɛkɛ ɛhye baha mɔɔ ɔhyia kɛ ɛnwu ye wɔ ɛhye mɔ anwo la

  • Awie mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ ye message

  • Edwɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ

  • Mekɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ la

Edwɛkɛ bieko mɔɔ wɔ nu:

  • Text message nwo nzuzulɛ

  • Text message nwo kpuya

Awie mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ ye message

Mgbavolɛ nee mbɛlɛra dɔɔnwo suzu kɛ text message le adenle titili mɔɔ bɛdua zo bɛdi adwelie a. Text message maa ɛkola ɛ nee awie biala mɔɔ ɛlɛ ye nɔma la di adwelie, kyesɛ wɔ awovolɛ ɛnlie ɛndo nu.

“Me papa ɛngulo kɛ me nee me diema raalɛ ne nee mrenyia badendɛ wɔ yɛ moba fonu ne mɔ azo. Saa yɛkpondɛ kɛ yɛ nee mrenyia tendɛ a, kyesɛ yɛfa fonu ne mɔɔ gyi yɛ asalo ɛkɛ ne la wɔ mekɛ mɔɔ awie mɔ wɔ ɛkɛ la.”​—Lenore.

Mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛnwu ye la: Saa ɛfa wɔ nɔma ɛmaa awie biala mɔɔ ɛbanwu ye la a, edwɛkɛ bahola ado wɔ.

“Saa wɔannea boɛ wɔ menli mɔɔ ɛfa wɔ nɔma ɛmaa bɛ la anwo a, bɛbahola bɛava message anzɛɛ nvoninli mɔɔ ɛngulo la bɛanwa wɔ.”​—Scott.

“Saa ɛta ɛfa text message ɛnwa awie mɔɔ ɛ nee ye awodeɛ ɛnle ko la a, ɔnrɛhyɛ ɛbanyia ɔ nwo ɛhulolɛ.”​—Steven.

Baebolo ne ka kɛ: “Sonla mɔɔ anye gyi ɔ ti anwo la nwu munzule na ɔtwe ɔ nwo ɔfea.” (Mrɛlɛbulɛ 22:3) Saa ɛmaa ɛ nye da ɛkɛ a, ɛbahoati ngyegyelɛ dɔɔnwo.

Edwɛkɛ mɔɔ zile: “Menvale kakula kpavolɛ bie agɔnwolɛ, na ɛnee yɛdua text message zo yɛdi adwelie mekɛ dɔɔnwo. Menzuzule kɛ yɛle agɔnwolɛ kpalɛ ala. Meannwu ye kɛ nvonleɛ wɔ nwolɛ kɔkpula kɛ ɔhanle ɔhilele me kɛ yenyia me nwo ɛhulolɛ la. Akee menwunle ye kɛ, anrɛɛ ɔnle kɛ me nee ye tu na mefa text message dɔɔnwo menwa ye kɛ mɔɔ menyɛle la.”​—Melinda.

Suzu nwolɛ nea: Ɛnea a kɛzi edwɛkɛ mɔɔ kpavolɛ ne hanle la baha ɔ nee Melinda agɔnwolɛvalɛ ne ɛ?

Wɔ adenle fofolɛ zo! Duzu a anrɛɛ ɔwɔ kɛ Melinda yɛ amaa ɔ nee kakula kpavolɛ ne ayɛ agɔnwolɛ ala ɛ?

Edwɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ

Kɛmɔ ɔnyɛ se kɛ ɛbava text message wɔanwa awie, yɛɛ kɛmɔ saa ɛnyia bie a ɔmaa ɛ nye die la ati, ɔmaa ɛ rɛle fi kɛ bie a menli bade mɔɔ wɔhɛlɛ la abo wɔ adenle fofolɛ zo.

Mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛnwu ye la: Awie bahola ade edwɛkɛ mɔɔ wɔ message nu la abo wɔ adenle fofolɛ zo.

“Ɛnrɛhola ɛnrɛnwu kɛzi ahenle mɔɔ hɛlɛle edwɛkɛ ne la te nganeɛ la nee ɔ ne, yɛɛ bie a ɛnrɛde sɛkɛlɛneɛ ngyikyi bie mɔ mɔɔ ɔvale ɔlile gyima wɔ message ne anu la abo. Ɔkola ɔfa ngyegyelɛ ɔba.”​—Briana.

“Meze ngakula mraalɛ bie mɔɔ bɛ duma ɛzɛkye na menli bu bɛ kɛ bɛfa bɛ nwo bɛtwilihwili mrenyia ɔlua text message mɔɔ bɛva bɛnwa ngakula mrenyia bie mɔ la ati.”​—Laura.

Baebolo ne ka kɛ: “Tenlenenli dwenle na yeabua edwɛkɛ nwo.” (Mrɛlɛbulɛ 15:28) Duzu a ngɛlɛlera ɛhye maa yɛnwu ye a? Kenga wɔ edwɛkɛ ne anu bieko kolaa na wɔava wɔanwa!

Mekɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ la

Fa nrɛlɛbɛ di gyima na nwu mekɛ kpalɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛfa message ɛnwa awie mɔ la.

Mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛnwu ye la: Saa wɔannea mekɛ mɔɔ ɛfa ɛkɛlɛ message la kpalɛ a, menli babu wɔ kɛ ɛmbu debie na yeamaa ɛ gɔnwo mɔ ahwe bɛ nwo avi ɛ nwo.

“Ɔnyɛ se kɛ ɛ rɛle bavi mekɛ kpalɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛfa ɛkɛlɛ text message la. Bie a me nee awie ɛlɛbɔ adawu anzɛɛ yɛlɛdi aleɛ la ɛnee eza melɛkɛlɛ text message.”​—Allison.

“Esiane kpole wɔ nu kɛ ɛlɛka kale a ɛbatɛse awie. Saa wɔannea ɛ nyunlu a, kale ne bahola adɔ aze anzɛɛ azi debie.”​—Anne.

Baebolo ne ka kɛ: “Debie biala lɛ ye ɛlobɔ, . . . mekɛ mɔɔ bɛyɛ koonwu, yɛɛ mekɛ mɔɔ bɛtendɛ.” (Nolobɔvo ne 3:1, 7) Edwɛkɛ ɛhye fale ɛdendɛlɛ nwo noko eza ɔfale text message nwo!

Text message nwo nzuzulɛ

Awie mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ ye message

  • ;-) Di wɔ awovolɛ adehilelɛ zo.​—Kɔlɔsaema 3:20.

  • ;-) Mmafa wɔ fonu nɔma ɛmmaa awie biala mɔɔ ɛkɛyia ye la. Saa ɛfi ɛbulɛ nu ɛka ɛkile awie mɔ kɛ ɛnrɛva ɛ nwo edwɛkɛ nee wɔ fonu nɔma ɛnrɛmaa bɛ a, ɔbamaa wɔanyia subane mɔɔ ɔbaboa wɔ wɔ mekɛ mɔɔ wɔyɛ kpanyinli la.

  • ;-) Nea boɛ kpalɛ na wɔanva text message mɔɔ kile kɛ wɔnyia ahenle anwo ɛhulolɛ la wɔannwa ye. Saa ɛnyia ahenle anwo ɛhulolɛ a, ɛ nwo babubu wɔ na wɔali nyane ala.

“Memaa me awovolɛ ɛnwu kɛ mefa me fonu ne medi gyima kpalɛ, yemɔti bɛdie bɛdi kɛ mebazi kpɔkɛ kpalɛ wɔ menli mɔɔ mefa me nɔma memaa bɛ la anwo.”​—Briana.

Edwɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ

  • ;-) Kolaa na wɔabɔ ɔ bo kɛ ɛkɛlɛ wɔ edwɛkɛ ne la, biza ɛ nwo kɛ, ‘Asoo text message a le adenle kpalɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛdua zo yɛdi adwelie wɔ mekɛ ɛhye anu ɔ?’ Bie a ɔbayɛ kpalɛ kɛ ɛbavɛlɛ ahenle anzɛɛ ɛbahendɛ na ɛnwu ye a ɛ nee ye adendɛ.

  • ;-) Mmakɛlɛ edwɛkɛ biala mɔɔ saa ɛgyi ahenle anyunlu a ɛnrɛhola ye ka la. Sarah mɔɔ ɛli ɛvolɛ 23 la ka kɛ: “Saa ɛnrɛhola ye ka kile ahenle a, ɛnee mmakɛlɛ ɛnwa ye.”

“Saa awie fa nvoninli mɔɔ ɛnle kpalɛ la nwa wɔ a, ka kile wɔ awovolɛ. Ɔbabɔ ɛ nwo bane na yeamaa wɔ awovolɛ alie wɔ ali.”​—Sirvan.

Mekɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ la

  • ;-) Dimoa si mekɛ mɔɔ ɛnrɛva fonu ɛnrɛli gyima la anwo kpɔkɛ. Kakula raalɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Olivia la ka kɛ: “Saa mede ɛkponle nwo melɛdi aleɛ anzɛɛ melɛsukoa debie a, menva me fonu ne mendo me nwo ɛkɛ”. “Yɛkɔ Kilisienema ayia a, menua ye amaa meangɔ nwolɛ.”

  • ;-) Dwenle awie mɔ anwo. (Felepaema 2:4) Saa ɛ nee awie mɔ ɛlɛbɔ adawu a, mmatɛse awie.

“Meli mɛla memaa me nwo kɛ saa me nee me gɔnwo mɔ gua a, menrɛtɛse awie mɔ, kyesɛ edwɛkɛ ne hyia kpalɛ. Eza menva me nɔma memmaa menli mɔɔ menze bɛ kpalɛ la.”​—Janelly.

Text message nwo kpuya

Gyinlabelɛ 1

Ɛ nee awie ɛdu too siane nsia kɛ bɛbagya, noko akee wɔnwu kɛ ahenle ne ɛnle awie mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛgya ye a. Edwɛkɛ kpalɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛkɛlɛ ɛmaa ahenle la a le boni?

  1. “Ɛleka mɔɔ yɛdwu la le kpalɛ.”

  2. “Me nee wɔ lɛ adawu ekyi. Mekɛ boni a yɛbahola yɛayia a?”

Mualɛ kpalɛ: B. Adenle kpalɛ ne a le kɛ bɛ mu nwiɔ bɛbayia bɛaha kɛzi ɔwɔ kɛ bɛgyakyi la anwo edwɛkɛ, kyesɛ bɛyɛ nwolɛ ɛhwee a ɔnyɛ boɛ.​—Luku 6:31.

Gyinlabelɛ 2

Ɛ gɔnwo bie mɔɔ ɛ nee ye kɔ sukulu la ɛva ye nvoninli mɔɔ ɛnle kpalɛ la ɛnwa wɔ. Duzu a ɛbayɛ a?

  1. Ɛbakyikyi nvoninli ne ndɛndɛ.

  2. Ɛbava nvoninli ne wɔanwa ɛ gɔnwo mɔ amuala.

Mualɛ kpalɛ: A. “Nla nwo edwɛkɛ mɔɔ bɛfa bɛnwa awie” la maa bɛ nyunlu gua aze. Mmafa ɛ nwo ɛwula deɛ ɛhye anu fee!​—Ɛfɛsɛsema 5:3, 4.

Gyinlabelɛ 3

Ɛ nee wɔ abusua ne de ɛkponle nwo ɛlɛdi aleɛ yɛɛ wɔde kɛ wɔnyia text message. Duzu a ɛbayɛ a?

  1. Ɛbanlea message ne mɔɔ ɛra la na wɔabu ye kɛ ɔnrɛgyegye wɔ abusua ne.

  2. Ɛbahendɛ na bɛdi aleɛ bɛwie a wɔanlea wɔ message ne.

Mualɛ kpalɛ: B. Ɛbahola wɔagenga text message ne nzinlii. Dimoa dwenle wɔ abusua ne anwo.​—Felepaema 1:10.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie