MGBAVOLƐ NEE MBƐLƐRA BIZA KƐ
Agɔnwolɛvalɛ Mɔɔ Kola Kɔwie Agyalɛ Nu—Foa 2: Saa Me Nee Awie Ɛlɛtu A Duzu A Ɔwɔ Kɛ Me Nye Da Ye Ade A?
Wɔyia awie mɔɔ ɛ nye die ɔ nwo, na bɛ mu nwiɔ bɛzi kpɔkɛ kɛ bɛbava bɛ nwo agɔnwolɛ bɛanlea saa bɛgya a ɔbaboa bɛ a. Duzu a ɔwɔ kɛ ɛmaa ɛ nye da ye ade wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛnwu bɛ nwo kpalɛ la ɛ?
Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu
Maa ɛ nye ɛla kɛ bɛbavi ahonle nu bɛadendɛ
Bɛbanwu bɛ nwo kpalɛ wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛtu la. Saa ɛnea ahenle kpalɛ a ɛbanwu ye subane bie mɔ.
Noko ɔwɔ kɛ bɛ mu nwiɔ bɛfi bɛ ahonle nu bɛka ninyɛne bie mɔ anwo edwɛkɛ. Saa bɛlɛyɛ zɔ a, mmagyinla wɔ nganeɛdelɛ zo ɛsi kpɔkɛ.
Ninyɛne mɔɔ bɛbahola bɛaha nwolɛ edwɛkɛ la bie mɔ a le:
Ezukoa. Ɛtua awie kakɛ ɔ? Ɛkulo ninyɛne ɛtotɔlɛ ɔ? Saa ɛgya a, kɛzi ɛ nee ɛ hu anzɛɛ ɛ ye bɛazi ezukoa mɔɔ bɛlɛ nee kakɛ mɔɔ bɛbɔ la anwo kpɔkɛ ɛ?
Kpɔkɛdelɛ. Ɛte kpɔkɛd ɔ? Ɛnee ɛlɛ anwodolɛ bie mɔɔ gyegye wɔ mekɛ bie ɔ?
Bodane. Duzu a ɛkulo kɛ ɛyɛ wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu a? Asoo wɔ bodane ne mɔ nee ahenle mɔɔ ɛkulo kɛ ɛgya ye la ɛdeɛ le ko ɔ? Saa ɛgya na tɛnlabelɛ bie ati ɛnrɛhola ɛnrɛdwu wɔ bodane ne mɔ anwo a, asoo ɛ nye balie ɔ?
Abusua. Asoo ɛlɛnea wɔ busuanli bie ɔ? Ɛzonlelilɛ boni a ɛ nye la ye ade a? Ɛkulo kɛ ɛwo ɔ? Saa ɛbawo a, ɛbawo nyɛ?
Bɛlɛsuzu ninyɛne ɛhye mɔ anwo a ɔwɔ kɛ bɛdi nɔhalɛ. Mmafa edwɛkɛ bie ɛsie anzɛɛ ɛkakyi ye amaa ahenle anye alie ɛ nwo.—Hibuluma 13:18.
Dwenle ɛhye anwo: Duzu a ɔwɔ kɛ ɛnwu ye wɔ ahenle mɔɔ ɛ nee ye ɛlɛtu la anwo a? Duzu a ɔwɔ kɛ ahenle noko nwu ye wɔ ɛ nwo a? Kɛzi nɔhalɛ mɔɔ bɛbali ye kɛkala wɔ adwelielilɛ nu la baboa bɛ nzinlii saa bɛsi kpɔkɛ kɛ bɛbagya a?
Baebolo Ngyinlazo: “Bɛ nuhua ko biala ɛha nɔhalɛ ɛhile ɔ gɔnwo.”—Ɛfɛsɛsema 4:25.
“Wɔannea a bɛlɛra ne dwenle kɛ, ‘Bie a ɔkadwu siane nsia la ɛnee yɛgya,’ noko ɛnee kpavolɛ ne dwenle kɛ bɛbagya wɔ ɛvolɛ ko anu. Ɛhye kola maa bɛlɛra ne di nyane na ye adwenle tufonyia ɔluakɛ ɔkpondɛ ye ndɛ yeadɛla kpavolɛ ne. Ɔhyia kpalɛ kɛ bɛ mu nwiɔ bɛ adwenle yɛ ko wɔ ninyɛne nwo.”—Ariana, yegya ɛvolɛ ko.
Maa ɛ nye ɛla kɛ tɛ dahuu a bɛ adwenle bayɛ ko a
Asolo awie biala. Yemɔti mmanyia adwenle kɛ ɛ nee ahenle mɔɔ ɛ nee ye ɛlɛtu la adwenle bayɛ ko wɔ debie biala anwo anzɛɛ kɛzi bɛbu ninyɛne bie mɔ la bayɛ ko. Kɛmɔ asolo bɛ nuhua biala amaamuo nee kɛzi bɛtetele ye la ati ɔnrɛyɛ boɛ zɔhane.
Dwenle ɛhye anwo: Saa bɛ adwenle ɛnyia wɔ ninyɛne ngyikyi mɔɔ Baebolo ne ɛndua la anwo a, asoo bɛbavi bɛ ɛhulolɛ nu bɛagyakyi edwɛkɛ nu bɛamaa anzodwolɛ adɛnla bɛ avinli ɔ?
Baebolo Ngyinlazo: “Bɛmaa menli kɔsɔɔti ɛnwu kɛ bɛlɛ ndelebɛbo.”—Felepaema 4:5.
“Ɔnva nwo kɛzi bie a bɛfɛta bɛ nwo la, bɛ adwenle ɛnrɛyia wɔ debie biala anwo. Saa bɛ nye die debie ko anwo a ɔle kpalɛ ɛdeɛ, noko subane mɔɔ bɛda ye ali wɔ mekɛ mɔɔ bɛ adwenle ɛnyia wɔ ninyɛne nwo la hyia kpalɛ.”—Matthew, yegya ɛvolɛ nnu.
Maa ɛ nye ɛla kɛ bɛbayia ngyegyelɛ
Agɔnwolɛvalɛ mɔɔ kola kɔwie agyalɛ nu la die mekɛ yɛɛ ɔkola ɔfa nyanelilɛ ɔba. Duzu a baboa a?
Kile kɛ ɛlɛ ndelebɛbo. Mmamaa ɛdulɛ ne di wɔ adwenle somaa—mɔɔ ɛnnyia mekɛ ɛmmaa ɛ gɔnwo mɔ anzɛɛ ɛnyɛ wɔ ɛzonlelilɛ mɔɔ ɛha la. Alana, mɔɔ yegya ɛvolɛ nnu la ka kɛ: “Ɛbahyia ɛ gɔnwo mɔ anwo wɔ mekɛ mɔɔ wɔgya la yɛɛ bɛdabɛ noko bɛbahyia ɛ nwo. Yemɔti mmatwe ɛ nwo ɛfi bɛ nwo ɔluakɛ ɛ nee awie ɛlɛtu la ati.”
Kakye kɛ, saa ɛgya a, ɔwɔ kɛ ɛnyia mekɛ nee anwosesebɛ ɛdi wɔ ɛbɛlabɔlɛ afoa ngakyile ne mɔ amuala anwo gyima. Duzu ati a ɛmbɔ mɔdenle kɛ ɛbazukoa ye ɛyɛlɛ kɛkala mɔɔ bɛlɛtu la ɛ?
Dwenle ɛhye anwo: Asoo ɛ nye la kɛ ahenle mɔɔ ɛ nee ye ɛlɛtu la bava ye mekɛ ne amuala yeamaa wɔ ɔ? Ɛte nganeɛ kɛ ɔmaa ɛ nwo kyele wɔ somaa ɔ? Kɛ ɔkɛyɛ na bɛ nuhua ko biala ala ndelebɛbo ali amaa ɔ gɔnwo ande nganeɛ kɛ agɔnwolɛvalɛ ne le adesoa maa ye ɛ?
Baebolo Ngyinlazo: “Debie biala lɛ ye mekɛ, gyima biala mɔɔ bɛyɛ ye wɔ ewiade la lɛ ye mekɛ.”—Nolobɔvo 3:1.
“Saa anyelielɛ ninyɛne angomekye a le debie mɔɔ menli mɔɔ ɛlɛtu la fa bɛ mekɛ ne yɛ a, ɛnee noko bɛnrɛnwu aze wɔ mekɛ mɔɔ bɛbagya la. Ɔbayɛ kpalɛ kɛ bɛbabɔ nu bɛahɔli gua, bɛayɛ sua nu gyima na bɛazonle. Ɛhye baboa bɛ yeamaa bɛ agɔnwolɛvalɛ ne anu ayɛ se kolaa na bɛagya.”—Daniel, yegya ɛvolɛ nwiɔ.
Kakye kɛ, ɛdulɛ baboa bɛ yeamaa bɛazi kpɔkɛ kɛ bɛbagya anzɛɛ bɛbapɛ bɛ agɔnwolɛvalɛ ne azo. Edwɛkɛ ɛhye mɔɔ doɔdoa zo la foa 3 ne baha ninyɛne mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛgyinla zo ɛsi kpɔkɛ ne la anwo edwɛkɛ.