Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w26 January m. 14-19
  • Deɛmɔti Yɛhyia Ɛkpɔnedeɛ Ne La

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Deɛmɔti Yɛhyia Ɛkpɔnedeɛ Ne La
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • ƐKPƆNEDEƐ NE MAA YƐNYIA ƐTANEFAKYƐ
  • YƐLƐ ANYELAZO KƐ YƐBALI MUNLI KENLE BIE
  • ƐKPƆNEDEƐ NE SIEZIE YƐ NEE GYIHOVA AVINLI
  • ƐKPƆNEDEƐ NE MAA YƐNWU GYIHOVA ANWUNVƆNEZELƐ
  • Duzu A Ɛkpɔnedeɛ Ne Kilehile Yɛ A?
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Duzu A Ɛyɛ A Ɔbahile Kɛ Ɛ Nye Sɔ Ɛkpɔnedeɛ Ne A?
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
  • Kɛzi Yɛnyia Nyamenle Ɛlɔlɛ Ne Azo Nvasoɛ La
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Gyihova Ɛtanefakyɛ Ne​—Deɛmɔti Yɛ Nye Die Nwo La
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2026
w26 January m. 14-19

MARCH 16-22, 2026

EDWƐNE 20 Ɛvale Ɛ Ra Ne Mɔɔ Sonle Bolɛ La Ɛmaanle

Deɛmɔti Yɛhyia Ɛkpɔnedeɛ Ne La

“Nwane a kɛlie me kɛvi sonlabaka ɛhye mɔɔ ɛlɛkɔ ewule nu la anu a?”—WLO. 7:24.

BODANE

Kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛnyia ɛtanefakyɛ, anyelazo kɛ yɛbali munli kenle bie na ɔsiezie yɛ nee Gyihova avinli la.

1-2. Duzu a ɔwɔ kɛ bɛdie yɛ bɛfi nu a, na duzu ati ɔ? (Wulomuma 7:​22-24) (Eza nea nvoninli ne.)

PƐ TƐNLABELƐ ɛhye anwo nvoninli. Sua bie ɛbu ɛgua, na nrenyia bie mɔɔ ɛnee wɔ sua ne anu la ɛha ɛkɛ. Ɔtɛwule noko ɔngola finde. Mɔɔ ɔbahola yeayɛ la ala a le kɛ ɔbadea nu yeakpondɛ moalɛ yɛɛ ye anyelazo a le kɛ awie baralie ye.

2 Yɛ nuhua biala wɔ tɛnlabelɛ mɔɔ le kɛ ɛhye la bie anu. Wɔ adenle boni azo? Mɔɔ Adam dele ye Bɔvolɛ ne anwo atua la, ɔrayɛle ɛtanevolɛ. Nzinlii ɔvale ɛtane mɔɔ wɔ ɔ nwo la ɔwole ɔ mra. Ɛhye ati alesama kɔsɔɔti ɛha ɛtane mɔɔ bɛva bɛwo yɛ la abo na yɛngola yɛnlie yɛ nwo yɛnvi ngyegyelɛ mɔɔ ɔfa ɔba la anu. Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo hanle kɛzi ɛtane mɔɔ yɛwɔ nu la maa yɛte nganeɛ la anwo edwɛkɛ wɔ ye kɛlata ne mɔɔ ɔhɛlɛle ɔhɔmanle Wulomuma ne la anu. (Kenga Wulomuma 7:​22-24.) Ɔzɛlɛle kɛ bɛlie ye bɛvi “sonlabaka ɛhye mɔɔ ɛlɛkɔ ewule nu la anu.” Pɔɔlo dele nganeɛ kɛ yeha ɛtane mɔɔ bɛvale bɛwole ye la abo na yemɔ noko bamaa yeawu. (Wlo. 6:23) Yɛwɔ tɛnlabelɛ ɛsesebɛ ko ne ala anu. Yɛhyia awie mɔ ɔbalie yɛ!

Sua ɛbu ɛgua nrenyia bie anwo zo, yeboda na ɔlɛtende ɔ sa yeakpondɛ moalɛ.

Kɛ mɔɔ awie mɔɔ sua ɛbu ɛgua ɔ nwo zo la ɛngola finde la, zɔhane ala a yɛha ɛtane mɔɔ bɛvale bɛwole yɛ la abo a, ɔti ɔhyia kɛ bɛdie yɛ (Nea ɛdendɛkpunli 1-2)


3. Kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne kola die yɛ ɛ?

3 Tɛ ngyegyelɛ mɔɔ ɛtane maa yɛyia la ala a Pɔɔlo hanle nwolɛ edwɛkɛ a. Mɔɔ ɔbizale kɛ: “Nwane a kɛlie me kɛvi sonlabaka ɛhye mɔɔ ɛlɛkɔ ewule nu la anu a?” ɔwiele la, ɔdaye mumua ne ɔbuale kɛ: “Melua yɛ Awulae Gyisɛse Kelaese anwo zo meyɛ Nyamenle mo!” (Wlo. 7:25) Ɛnee Pɔɔlo ɛlɛka Gyisɛse ɛkpɔnedeɛ ne anwo edwɛkɛ.a Ɛkpɔnedeɛ zɔhane bahola alie yɛ ɔluakɛ ɔbamaa (1) yɛanyia ɛtanefakyɛ, (2) yɛanyia anyelazo kɛ yɛbali munli kenle bie yɛɛ (3) ɔbaziezie yɛ nee yɛ Bɔvolɛ ne avinli. Mekɛ mɔɔ yɛlɛsuzu ɛhye mɔ anwo la ɔbamaa ɛlɔlɛ mɔɔ yɛlɛ yɛmaa Gyihova, “Nyamenle ne mɔɔ maa anyelazo la” ayɛ kpole. (Wlo. 15:13) Eza ɔbamaa yɛanyia anyezɔlɛ kpole yɛamaa Gyisɛse mɔɔ “ɔlua ɔ nwo zo a bɛkpɔne yɛ” la.—Kɔl. 1:14.

ƐKPƆNEDEƐ NE MAA YƐNYIA ƐTANEFAKYƐ

4-5. Duzu ati a yɛ muala yɛhyia ɛkpɔnedeɛ ne a? (Nolobɔvo 7:20)

4 Yɛhyia ɛkpɔnedeɛ ne amaa Gyihova ava yɛ ɛtane ahyɛ yɛ. Sonla biala mɔɔ ɛnli munli la yɛ ɛtane wɔ ye ɛdendɛlɛ anzɛɛ ye nyɛleɛ nu. (Kenga Nolobɔvo 7:20.) Ɛtane bie mɔ le mgbole kpalɛ. Kɛ neazo la, wɔ Mosisi Mɛla ne abo ɛnee bɛku awie mɔɔ ɔbazɛkye agyalɛ anzɛɛ ɔbahu sonla la. (Lɛv. 20:10; Nɔm. 35:​30, 31) Nɔhalɛ nu, ɛtane dɔɔnwo ɛndwu yemɔ, noko ɛtane biala le ɛtane. Kɛ neazo la, edwɛndolɛnli Devidi hanle kɛ: “Mebanlea me ndenle nu boɛ, na meanva me tafinlima meanyɛ ɛtane.” (Edw. 39:1) Ɛhye kile kɛ ɔyɛ a edwɛkɛ mɔɔ yɛka bɔbɔ la maa yɛyɛ ɛtane.—Gye. 3:2.

5 Dwenle edwɛkɛ bie mɔɔ ɛhanle anzɛɛ nyɛleɛ bie mɔɔ ɛlale ye ali wɔ mekɛ bie mɔɔ ɛpɛ nu la anwo nea. Ɛhanle edwɛkɛ bie ɛhilele awie mɔ mɔɔ ɛ kunlu anu a anrɛɛ wɔanga ɔ? Ɛyɛle ninyɛne bie mɔ mɔɔ wɔnlu ɛ nwo kɛ ɛyɛle ɔ? Edwɛkɛ ɛhye bie ɛdo yɛ muala ɛlɛ. Baebolo ne ka kɛ: “Saa yɛka kɛ, ‘Ɛtane ɛnle yɛ nwo a,’ ɛnee yɛlɛbɛlɛbɛla yɛ nwo na nɔhalɛ ne ɛnle yɛ nu.”—1 Dwɔn 1:8.

6-7. Duzu a maa Gyihova fa yɛ ɛtane ne mɔ kyɛ yɛ a? (Eza nea nvoninli ne.)

6 Ɛkpɔnedeɛ ne maa Gyihova kola fa yɛ ɛtane ne mɔ kyɛ yɛ. (Ɛfɛ. 1:7) Noko ɛhye ɛngile kɛ saa yɛyɛ ɛtane a ɛnee Gyihova ɛbu ɔ nye ɛgua zo, kɛ asɛɛ ɔnvale ɔ nwo. Gyihova ɛngulo kɛ yɛyɛ ɛtane. (Aye. 59:2) Kɛmɔ ɔdi pɛlepɛle la ati, ɔwɔ kɛ ɔnyia debie mɔɔ ɔbagyinla zo yeava yɛ ɛtane ne mɔ yeahyɛ yɛ a.

7 Ɛnee ɔwɔ Mosisi Mɛla ne anu kɛ ɔwɔ kɛ Yizilayɛma fa nane bɔ afɔle ngakyile kpɔda bɛ ɛtane ne mɔ. (Lɛv. 4:​27-31; 17:11) Ɛnee afɔlebɔlɛ zɔhane mɔ gyi ɛkɛ ne maa afɔlebɔlɛ kpole mɔɔ Gyisɛse babɔ nee nyilalɛ mɔɔ vi nuhua bara la. Ye afɔlebɔlɛ ne bamaa Gyihova anyia debie agyinla zo ava yɛ ɛtane ne mɔ ahyɛ yɛ. Edwɛkɛ mɔɔ Pɔɔlo hɛlɛle hɔmaanle Kilisienema mɔɔ wɔ Kɔlente la maa yɛnwu ye kɛ ɛnee ɔze nvasoɛ mɔɔ wɔ Gyisɛse afɔlebɔlɛ ne azo la. Mɔɔ ɔbobɔle subane ɛtane mɔɔ ɛnee bɛlɛ ye dɛba la ɔwiele la, ɔhanle ɔhilele bɛ kɛ: “Noko bɛbia bɛ kɛnlɛma; bɛde bɛ nwo; bɛbu bɛ tenlenema wɔ Awulae Gyisɛse Kelaese duma ne nee yɛ Nyamenle ne sunsum ne anu.”—1 Kɔl. 6:​9-11.

Abusua bie mɔɔ bɛle Yizilayɛma la ɛlɛfa boane amaa ɛsɔfo bie wɔ ɛzonlenlɛsua ne anu na bɛ nye ɛlie.

Nane mɔɔ bɛvale bɛbɔle afɔle bɛkpɔdale ɛtane wɔ tete ne la gyi ɛkɛ ne maa Gyisɛse ɛkpɔnelɛ afɔlebɔlɛ ne nee nyilalɛ mɔɔ vi nu bara la (Nea ɛdendɛkpunli 6-7)


8. Mekɛ mɔɔ ɛlɛsiezie ɛ nwo wɔamaa ɛvolɛ ɛhye Ngakyelɛlilɛ ne la, duzu a ɛbahola wɔadwenle nwo a?

8 Mekɛ mɔɔ ɛlɛsiezie ɛ nwo wɔamaa ɛvolɛ ɛhye Ngakyelɛlilɛ ne la, nyia mekɛ dwenledwenle kɛzi ɛbanyia Gyihova ɛtanefakyɛ ne azo nvasoɛ la anwo. Kɛ neazo la, ɔlua ɛkpɔnedeɛ ne ati ɔngyia kɛ ɛbadwenledwenle ɛtane bie mɔɔ ɛyɛle na wɔnlu ɛ nwo wɔ nwolɛ la anwo. Na saa ɔyɛ se ɔmaa wɔ kɛ ɛbalie wɔado nu ɛ? Bie a wɔha wɔhile ɛ nwo kɛ, ‘Meze kɛ Gyihova fa ɛtane kyɛ noko ɔyɛ se kɛ mebava meahyɛ me nwo.’ Saa zɔhane a ɛte nganeɛ a, kakye kɛ: Gyihova a fa ɛtane kyɛ a, na yemaa ɔ Ra ne noko tumi kɛ ɔbua ndɛne. Gyihova ɛtɛmaanle wɔ anzɛɛ awie biala nwolɛ adenle kɛ ɔhile awie mɔɔ ɔbaze ye anwunvɔne anzɛɛ ɔnrɛze ye anwunvɔne la. Baebolo ne ka kɛ: ‘Saa yɛlua wienyi nu kɛ mɔɔ [Gyihova] mumua ne wɔ wienyi nu la a, ɔ Ra Gyisɛse mogya ne te yɛ nwo fi ɛtane muala anwo.’ (1 Dwɔn 1:​6, 7) Yɛbahola yɛalie edwɛkɛ ɛhye yeali kɛ mɔɔ yɛdie Baebolo nu ngilehilelɛ gyɛne biala yɛdi la. Ɛkpɔnedeɛ ne maa Gyihova nyia debie gyinla zo se yɛ anwunvɔne, na ye Edwɛkɛ ne ka kɛ ‘ɔlɛ ɛhulolɛ kɛ ɔbava ɛtane yeahyɛ.’—Edw. 86:5.

YƐLƐ ANYELAZO KƐ YƐBALI MUNLI KENLE BIE

9. Saa ɛye nyɛleɛ mɔɔ ɛnle kpalɛ la ɛsie ahane a, duzu bieko a ɛtane kile a? (Edwɛne 51:5)

9 Wɔ Baebolo ne anu “ɛtane” ɛnvale nyɛleɛ nwo ala, eza ɔfale tɛnlabelɛ mɔɔ yɛkɔ nu wɔ mekɛ mɔɔ bɛbanrenzɛ yɛ ala la anwo. (Kenga Edwɛne 51:5.) Tɛnlabelɛ ɛhye mɔɔ bɛvale bɛwole yɛ la twehwe yɛ maa yɛyɛ ninyɛndane yɛɛ eza ɔmmaa yɛ sonlabaka ne ɛnyɛ gyima kpalɛ kɛ mɔɔ Gyihova hyehyɛle ye la, na ɛhye ati a yɛ nwo to yɛ, yɛyɛ mrelera na yɛwu la. Ɛhye boa maa yɛte deɛmɔti mbɔdɔma mɔɔ bɛtɛyɛle nyɛleɛ ɛtane biala la anwo kola to bɛ na bɔbɔ bɛwu la abo. Eza ɔboa yɛ ɔmaa yɛnwu deɛmɔti kpalɛma nee amumuyɛma amuala nwu amaneɛ na bɛwu la. Bɛvale ɛtane bɛwole Adam abozoamra amuala.

10. Kɛzi ɛtane mɔɔ Adam nee Yive yɛle la hanle bɛ ɛ?

10 Dwenle kɛzi tɛnlabelɛ ɛhye mɔɔ yɛwɔ nu la hanle agyalɛma mɔɔ limoa la anwo. Ɛnee ɔmmaa bɛ nwo ɛndɛ bɛ. Mɔɔ Adam nee Yive yɛle ɛtane la, ɛkɛ ne ala bɛ adwenle bɔle ɔ bo buale bɛ fɔlɛ. (Wlo. 2:15) Bɛdele nganeɛ kɛ nzenzaleɛ bie ɛra bɛ nu, noko ɛnee ɔnle debie kpalɛ. Akee bɛnwunle kɛ ɔwɔ kɛ bɛkpondɛ debie bɛkeda bɛ sonlabaka ne nvɛyeba ne bie anwo na bɛnriandi bɛkɔfea kɛ nwule amaa bɛ Bɔvolɛ ne annwu bɛ. (Gyn. 3:​7, 8) Ɛhye a le mekɛ mɔɔ limoa mɔɔ Adam nee Yive adwenle bɔle ɔ bo kɛ ɔbua bɛ fɔlɛ a, bɛdele nganeɛ kɛ bɛnlɛ anwobanebɔlɛ yɛɛ bɛbɔ anyiemgba, adwenleadwenle dɔle bɛ nwo yɛɛ bɛlile nyane. Ɛnee ɔwɔ kɛ bɛgyinla nganeɛdelɛ ɛhye mɔ anloa too bɛkɔ ewule nu.—Gyn. 3:​16-19.

11. Kɛzi ɛtane mɔɔ bɛvale bɛwole yɛ la ka yɛ ɛ?

11 Ɛtane maa yɛte nganeɛ kɛ mɔɔ agyalɛma mɔɔ limoa la dele nganeɛ la. Ɛtane mɔɔ bɛvale bɛwole yɛ la a maa yɛ nwo to yɛ na yɛdi nyane a. Ɔnva nwo mɔdenle biala mɔɔ yɛbabɔ kɛ yɛyɛ yɛ tɛnlabelɛ ne anwo debie la, dahuu yɛbayia ngyegyelɛ mɔɔ yɛdayɛ mumua ne yɛnrɛhola nwolɛ gyima di a. Duzu ati ɔ? Ɔluakɛ kɛ mɔɔ Baebolo ne ka la, bɛva yɛ ‘bɛwula debie mgbane bo.’ (Wlo. 8:20) Edwɛkɛ ɛhye le natiɔhalɛ na ɔfale awie biala anwo. Kɛ neazo la, dwenle mɔdenle mɔɔ menli ɛlɛbɔ kɛ bɛsiezie azɛlɛ ne, bɛaye basabasayɛlɛ nee ehyia bɛavi ɛkɛ na bɛamaa anzodwolɛ adɛnla maanle maanle ne mɔ avinli la anwo nea. Noko ɔnva nwo mɔdenle biala mɔɔ bɛlɛbɔ la, ɔle kɛ nzule lua bolɛ nwo. Kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne bahola alie yɛ avi ɛtane mɔɔ bɛvale bɛwole yɛ la anu ɛ?

12. Anyelazo boni a ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛnyia a?

12 Ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛnyia anyelazo kɛ ‘bɛbaye abɔdeɛ mumua ne bɛavi ɛkpɔlɔlɛ akɛlɛzonlenlɛ bo.’ (Wlo. 8:21) Ɛhye kile kɛ saa ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛdi munli wɔ ewiade fofolɛ ne anu a, yɛ nwo ɛnrɛdo yɛ yɛɛ yɛ rɛle ɛnrɛbɔ bieko. Eza yɛ adwenle ɛnrɛbua yɛ fɔlɛ, adwenleadwenle biala ɛnrɛdɔ yɛ nwo, yɛnrɛli nyane yɛɛ yɛnrɛde nganeɛ kɛ yɛnlɛ anwobanebɔlɛ anzɛɛ yɛbɔ anyiemgba ɛlɛ. Yɛɛ mɔdenle mɔɔ yɛlɛbɔ kɛ yɛbaziezie azɛlɛ ne na yɛadɛnla anzodwolɛ nu la ɛnrɛyɛ mgbane bieko, emomu ninyɛne bayɛ boɛ wɔ mekɛ mɔɔ Gyisɛse Kelaese, “Anzodwolɛ Belemgbunli” ne mɔɔ duale ɛkpɔnedeɛ ne la ɛlɛdi tumi la.—Aye. 9:​6, 7.

13. Duzu bieko a ɛbahola wɔadwenle nwo wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛsiezie ɛ nwo wɔamaa ɛvolɛ ɛhye Ngakyelɛlilɛ ne la ɛ?

13 Dwenle kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne ɛlie wɔ ɛvi ɛtane nu la anwo. Pɛ ye nvoninli kɛ ɛdwazo nwonlomɔ biala a ɛte kpɔkɛ mɔɔ ɛnzulo kɛ ɛhɔne bahu wɔ anzɛɛ wɔ kulovolɛma anwo bado bɛ na bɔbɔ bɛawu a. Ɛnɛ bɔbɔ, saa ‘ɛsɔ anyelazo ne mɔɔ le kɛ sɛkɛ maa yɛ ɛkɛla, ɔgyi ye pi yɛɛ ɔgyi ye kpundii’ la anu a, ɛbanyia anzodwolɛ. (Hib. 6:​18, 19) Kɛ mɔɔ sɛkɛ maa ɛlɛne bie gyinla ɛleka ko kpundii la, zɔhane ala a wɔ anyelazo ne bahola amaa wɔ diedi ne agyinla ye kpundii na yeaboa wɔ yeamaa wɔahola wɔagyinla sɔnea biala mɔɔ ɛlɛyia ye kɛkala la anloa a. Nɔhalɛ nu, ɛbahola wɔanyia anwodozo kɛ Gyihova bamaa “bɛdabɛ mɔɔ bɛ nye ɛbolo bɛlɛkpondɛ ye la ahatualɛ.” (Hib. 11:6) Ɔlua ɛkpɔnedeɛ ne ala a ɛbahola wɔanyia arɛlekyekyelɛ kɛkala nee anyelazo kenle bie a.

ƐKPƆNEDEƐ NE SIEZIE YƐ NEE GYIHOVA AVINLI

14. Kɛzi ɛtane ɛha yɛ nee yɛ Bɔvolɛ ne agɔnwolɛvalɛ ne ɛ, na duzu ati ɔ?

14 Ɔvi mekɛ mɔɔ Adam nee Yive yɛle ɛtane ne la, alesama nee Nyamenle avinli ɛtete. Baebolo ne bɔbɔ ka kɛ bɛye alesama amuala bɛvi bɛ Bɔvolɛ ne anwo. (Wlo. 8:​7, 8; Kɔl. 1:21) Duzu ati ɔ? Ɔluakɛ Gyihova ngyinlazo ne mɔ mɔɔ di munli la ɛnrɛhola ɛnrɛmaa ɔnrɛlie ɛtane ɔnrɛdo nu. Baebolo ne ka ye wɔ Gyihova anwo kɛ: “Ɛ nye le nwuanzanwuanza somaa mɔɔ ɔngola ɔnnea debie ɛtane.” (Hab. 1:13) Ɔti ɛtane ɛzɛkye agɔnwolɛvalɛ mɔɔ la Nyamenle nee alesama avinli la. Saa bɛanziezie yɛ nee Gyihova avinli a, yɛ nuhua ko biala ɛnrɛhola ɛnrɛva ye agɔnwolɛ. Ɛkpɔnedeɛ ne a kola maa bɛsiezie yɛ nee Gyihova avinli a.

15. Kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne holale maanle alesama nee Gyihova nyianle agɔnwolɛvalɛ kpalɛ bieko ɛ?

15 Baebolo ne ka kɛ Gyisɛse le “yɛ ɛtane nwo mgbɔdalɛ afɔlebɔdeɛ.” (1 Dwɔn 2:2) Kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne holale maanle alesama nee Gyihova nyianle agɔnwolɛvalɛ kpalɛ bieko ɛ? Ɔnle kɛ yɛnyia adwenle kɛ Ɔ Ra ne ewule ne kyekyele Ɔ rɛle wɔ adenle bie azo. Emomu, Gyisɛse ewule ne maanle yɛ Nyamenle ne mɔɔ di munli la nyianle debie kpalɛ mɔɔ ɔbagyinla zo yeaziezie ɔ nee alesama avinli la. (Wlo. 3:​23-26) Ɔbahola yeabu bɛdabɛ mɔɔ bɛzonlenle ye nɔhalɛ nu kolaa na Kelaese awu bɔbɔ la tenlenema. (Gyn. 15:​1, 6) Duzu ati ɔ? Ɔlua ɛkpɔnedeɛ ne mɔɔ Gyisɛse duale ye nzinlii la ati ɔ. Ɛnee Gyihova lɛ anwodozo bɔkɔɔ kɛ ɔ Ra Gyisɛse bava ɔ nwo amaa kɛ ɛkpɔnedeɛ ne. (Aye. 46:10) Ɛkpɔnedeɛ ne maanle alesama holale vale Nyamenle agɔnwolɛ bieko.

16. Duzu bieko a ɛbahola wɔadwenle nwo wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛsiezie ɛ nwo wɔamaa ɛvolɛ ɛhye Ngakyelɛlilɛ ne la ɛ? (Eza nea nvoninli ne.)

16 Kɛmɔ bɛziezie yɛ nee Nyamenle avinli la ati, dwenle kɛzi yemaa wɔ ɛbɛlabɔlɛ ɛyɛ kpalɛ kɛkala la anwo. Kɛ neazo la, bie a ɛfɛlɛ Gyihova ɛ “Ze” kɛ mɔɔ Gyisɛse hanle kɛ yɛyɛ la. (Mat. 6:9) Ɔdwu mekɛ ne bie bɔbɔ a, ɛbahola wɔavɛlɛ Gyihova ɛ “Gɔnwo.” Saa yɛlɛfɛlɛ Gyihova yɛ “Ze” anzɛɛ yɛ “Gɔnwo” a, ɔwɔ kɛ yɛyɛ ye wɔ ɛbulɛ kpole nee mɛlɛbɛnwoaze nu. Duzu ati ɔ? Ɔluakɛ yɛle ɛtanevolɛma, na saa ɔhale yɛ ngome a anrɛɛ yɛnrɛhola yɛnrɛbikye Gyihova ɛlɛ. Ɛkpɔnedeɛ ne ala ati a yɛbahola yɛ nee Gyihova anyia agɔnwolɛvalɛ bɔbɔ a. Ɔlua Gyisɛse anwo zo, Gyihova ɛhola ‘ɛha ɔdaye nee ninyɛne mɔɔ ɛha mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo anzɛɛ anwuma la amuala ɛbɔ nu bieko. Anzodwolɛ ɛhye yɛle boɛ ɔlua [Gyisɛse] mogya ne mɔɔ ɔhwinle ɔguale amaneɛnwunlɛ baka ne azo la azo.’ (Kɔl. 1:​19, 20) Ɛhye ati a yɛkola yɛ nee Gyihova nyia agɔnwolɛvalɛ ɛnɛ ɔnva nwo kɛ yɛnli munli la.

Wulomu sogyama ɛlɛba arabɔ Gyisɛse wɔ amaneɛnwunlɛ baka ne azo. Wulomu sogyama ne anu nwiɔ ɛlɛfa Gyisɛse ara baka ne anwo yɛɛ Wulomu sogyanli ko noko lɛ hamenle nee pɛlɛko.

Gyisɛse ewule afɔlebɔlɛ ne a maanle ɔyɛle boɛ kɛ alesama nee Gyihova banyia agɔnwolɛ kpalɛ bieko a (Nea ɛdendɛkpunli 16)


ƐKPƆNEDEƐ NE MAA YƐNWU GYIHOVA ANWUNVƆNEZELƐ

17. Kɛzi ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛnwu kɛ Gyihova se anwunvɔne ɛ? (Ɛfɛsɛsema 2:​4, 5)

17 Ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛnwu kɛ Gyihova “anwunvɔnezelɛ ne zonle.” “Yemaa yɛ ngoane, wɔ mekɛ bɔbɔ mɔɔ ɛnee yɛwu wɔ ɛtane nu la.” (Kenga Ɛfɛsɛsema 2:​4, 5.) “Bɛdabɛ mɔɔ bɛ subane kile kɛ bɛfɛta dahuu ngoane” la tea nu kpondɛ moalɛ ɔluakɛ bɛdie bɛto nu kɛ bɛha ɛtane mɔɔ bɛvale bɛwole bɛ la tumi bo na ɔhyia kɛ bɛdie bɛ. (Gyi. 13:48) Gyihova dua Belemgbunlililɛ edwɛkpa ne azo boa menli ɛhye mɔ amaa bɛazukoa ɔ nee ɔ Ra ne anwo debie na bɛanwu bɛ kpalɛ. (Dwɔn 17:3) Saa Seetan adwenle a le kɛ kɛmɔ Adam nee Yive yɛle anzosesebɛ la ati Nyamenle bodane ɛhakyi a, ɛnee yevo.

18. Mekɛ mɔɔ yɛlɛdwenledwenle ɛkpɔnedeɛ ne anwo la, duzu a ɔwɔ kɛ yɛkakye a?

18 Mekɛ mɔɔ yɛlɛdwenledwenle nvasoɛ mɔɔ ɛkpɔnedeɛ ne maa yɛnyia la anwo la, ɔwɔ kɛ yɛkakye debie titili mɔɔ ɔti Gyihova vale ɛkpɔnedeɛ ne maanle la. Yeanva ɛkpɔnedeɛ ne yeammaa yɛ kɛ ɔfa yealie yɛ ngoane ala, emomu eza ɔle debie titili mɔɔ ɔdua zo ɔbua ɛzonle mɔɔ Seetan dole ye wɔ Yidɛn tola ne anu la. (Gyn. 3:​1-5, 15) Gyihova dua ɛkpɔnedeɛ ne azo te ye duma nwo na ɔbɔ adalɛ edwɛkɛ biala mɔɔ Seetan ɛha ye wɔ ɔ nwo la ɔgua. Eza ɔdua zo ɔdie yɛ ɔfi ɛtane nee ewule nu na yemɔ maa ɔda ali kɛ ɔle ɛlɔlɛ Nyamenle. Yɛɛ Gyihova ɛlolɛ kpole ne ati, ɔnva nwo kɛ yɛle ɛtanevolɛma la, ɔmaa yɛnyia nwolɛ adenle yɛyɛ debie yɛbua Seetan ɛzonledolɛ ne. (Mrɛ. 27:11) Duzu a ɛbahola wɔayɛ wɔahile kɛ ɛ nye sɔ ɛkpɔnedeɛ ne a? Edwɛkɛ mɔɔ doa zo la babua kpuya zɔhane.

KƐZI ƐKPƆNEDEƐ NE MAA . . .

  • yɛnyia ɛtanefakyɛ ɛ?

  • yɛnyia anyelazo kɛ yɛbali munli kenle bie ɛ?

  • bɛziezie yɛ nee Gyihova avinli ɛ?

EDWƐNE 19 Awulae Nɔsolɛ Aleɛ

a EDWƐKƐ MƆƆ BƐHILEHILE NU: Ɛkpɔnedeɛ le ezukoa mɔɔ bɛtua bɛdie awie mɔɔ bɛhye ye la. Gyisɛse ewule afɔlebɔlɛ ne le ɛkpɔnedeɛ ɔluakɛ ɔdie alesama mɔɔ yɛ tieyɛ la ɔfi ɛtane nee ewule tumi bo.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie