Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w25 July m. 2-7
  • Duzu Ati A Ɔhyia Kɛ Yɛkpondɛ Folɛdulɛ Ɛ?

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Duzu Ati A Ɔhyia Kɛ Yɛkpondɛ Folɛdulɛ Ɛ?
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • SUBANE BONI MƆ A ƆWƆ KƐ MENYIA A?
  • NWANE A BAHOLA ADU ME FOLƐ KPALƐ A?
  • DUZU A MEYƐ A ƆBAHILE KƐ AMGBA MEKULO KƐ BƐTU ME FOLƐ A?
  • ASOO ƆWƆ KƐ MEKA MEKILE AWIE MƆ KƐ BƐZI KPƆKƐ BƐMAA ME Ɔ?
  • KƆ ZO KPONDƐ FOLƐDULƐ
  • Sukoa Kɛzi Ɛbadu Awie Mɔ Folɛ La
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Kpɔkɛzilɛ Mɔɔ Ɔkile Kɛ Yɛfa Yɛ Nwo Yɛto Gyihova Anwo Zo La
    Yɛ Kilisiene Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ—Nyianu Buluku—2023
  • Sukoa Debie Fi Mrenyia Nɔhavoma Edwɛkɛ Mɔɔ Li Awieleɛ La Anu
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2024
  • Die To Nu Kɛ Tɛ Debie Biala A Ɛze A
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
w25 July m. 2-7

EDWƐKƐ 28

EDWƐNE 88 Kilehile Me Wɔ Ndenle Ne Mɔ

Duzu Ati A Ɔhyia Kɛ Yɛkpondɛ Folɛdulɛ Ɛ?

“Bɛdabɛ mɔɔ bɛkpondɛ folɛdulɛ bo zo la ze nrɛlɛbɛ.”—MRƐ. 13:10.

BODANE

Mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ amaa yɛanyia folɛ mɔɔ bɛbadu yɛ la azo nvasoɛ la.

1. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛazi kpɔkɛ kpalɛ amaa yeawie yɛ boɛ ɛ? (Mrɛlɛbulɛ 13:10; 15:22)

YƐ MUALA yɛkulo kɛ yɛsisi kpɔkɛ kpalɛ. Eza yɛ muala yɛkulo kɛ yɛ ngyehyɛleɛ wie boɛ. Nyamenle Edwɛkɛ ne maa yɛnwu mɔɔ yɛyɛ a yɛbahola yɛadwu zɔhane bodane ne mɔ anwo la.—Kenga Mrɛlɛbulɛ 13:10; 15:22.

2. Duzu a Gyihova ɛbɔ ɛwɔkɛ kɛ ɔbayɛ yeamaa yɛ a?

2 Noko Awie mɔɔ tɛla biala mɔɔ yɛbahola yɛakpondɛ nrɛlɛbɛ nee folɛdulɛ yɛavi ye ɛkɛ la a le yɛ Ze Gyihova. Yebɔ ɛwɔkɛ kɛ ɔbaboa yɛ, ɔse: “Mebadu wɔ folɛ na meamaa me nye ara ɛ nwo.” (Edw. 32:8) Edwɛkɛ ɛhye kile kɛ tɛ folɛdulɛ angomekye a Gyihova fa maa yɛ a, emomu, ɔ nye die yɛ nwo yɛɛ ɔboa yɛ ɔmaa yɛfa ye folɛdulɛ ne yɛdi gyima.

3. Duzu a yɛbazuzu nwo wɔ edwɛkɛ ɛhye anu a?

3 Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu, yɛbamaa Nyamenle Edwɛkɛ ne aboa yɛ yeamaa yɛabua kpuya nna ɛhye mɔ: (1) Saa mekulo kɛ menyia folɛdulɛ kpalɛ zo nvasoɛ a, subane boni mɔ a ɔwɔ kɛ menyia a? (2) Nwane a bahola adu me folɛ kpalɛ a? (3) Duzu a meyɛ a ɔbahile kɛ amgba mekulo kɛ bɛtu me folɛ ɛ? (4) Duzu ati a ɔnle kɛ meka mekile awie mɔ kɛ bɛzi kpɔkɛ bɛmaa me a?

SUBANE BONI MƆ A ƆWƆ KƐ MENYIA A?

4. Saa yɛkulo kɛ yɛnyia folɛdulɛ kpalɛ zo nvasoɛ a, subane boni mɔ a ɔwɔ kɛ yɛnyia a?

4 Ɔwɔ kɛ yɛbɛlɛ yɛ nwo aze na yɛdie yɛto nu kɛ tɛ debie biala a yɛze a amaa yɛanyia folɛdulɛ kpalɛ zo nvasoɛ. Ɔwɔ kɛ yɛdie yɛto nu kɛ tɛ debie biala a yɛlɛ nwolɛ anwubielɛ anzɛɛ nwolɛ adwenle mɔɔ baboa yɛ yeamaa yɛazi nwolɛ kpɔkɛ kpalɛ a. Saa yɛmbɛlɛ yɛ nwo aze yɛɛ yɛnlie yɛndo nu kɛ tɛ debie biala a yɛze a, ɔnrɛmaa Gyihova ɛnrɛboa yɛ. Ɛhye ati, folɛdulɛ biala mɔɔ yɛkenga Nyamenle Edwɛkɛ ne a yɛbanyia la bahola ayɛ kɛ nzule mɔɔ lua bolɛ nwo la. (Maeka 6:8; 1 Pita 5:5) Noko akee, saa yɛbɛlɛ yɛ nwo aze na yɛdie yɛto nu kɛ tɛ debie biala a yɛze a, ɔbamaa yɛayɛ ye ndɛndɛ yɛava Baebolo ne anu folɛdulɛ mɔɔ yɛte la yɛali gyima amaa yeaboa yɛ.

5. Duzu ninyɛne a Belemgbunli Devidi yɛle mɔɔ anrɛɛ ɔbahola yeamaa yeayɛ anwomemaazo a?

5 Maa yɛnlea mɔɔ yɛbahola yɛazukoa yɛavi Belemgbunli Devidi neazo ne anu la. Anrɛɛ ninyɛne mɔɔ ɔyɛle la bahola amaa yeayɛ anwomemaazo. Mekɛ tendenle kolaa na yearayɛ belemgbunli la, ɛnee ɔle edwɛndolɛnli mɔɔ yelie duma kpalɛ. Bɛmaanle ɔhɔdole edwɛne bɔbɔ ɔmaanle belemgbunli ne. (1 Sa. 16:​18, 19) Mɔɔ Gyihova kpokpale Devidi kɛ ɔdaye a ɔbali belemgbunli ne agya la, ɔvale Ye sunsum nwuanzanwuanza ne ɔmaanle ye na ɔmaanle ɔnyianle tumi kpole. (1 Sa. 16:​11-13) Kɛmɔ Devidi hunle bɛ agbɔvolɛ, mɔɔ Filisitianli Golayate boka nwo la ati, ɔmaanle ɔliele duma. (1 Sa. 17:​37, 50; 18:7) Saa awie biala mɔɔ le anwomemaazo la kola yɛ ninyɛne ɛhye mɔ a, bie a ɔbanyia adwenle kɛ ɔngyia kɛ ɔtie awie biala folɛdulɛ. Noko ɛnee Devidi ɛnle zɔ.

6. Kɛzi yɛkola yɛnwu kɛ Devidi diele awie mɔ folɛdulɛ ɛ? (Eza nea nvoninli ne.)

6 Mɔɔ bɛziele Devidi belemgbunli la anzi, ɔkpale menli mɔɔ bɛbahola bɛadu ye folɛ la. (1 Ek. 27:​32-34) Ɛhye ɛnyɛ azibɛnwo, ɔluakɛ kolaa na Devidi ayɛ belemgbunli la, ɛnee ɔtie folɛdulɛ kpalɛ ɔfi awie mɔ ɛkɛ. Tɛ mrenyia angomekye a tu ye folɛ a ɔtie a, emomu ɔdiele folɛ mɔɔ raalɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Abegɛle la dule ye la. Ɛnee ɔ hu a le Neebale anwomemaazo mɔɔ ɔnze ayɛlɛ yɛɛ ɔmbu awie biala la. Devidi lile Abegɛle folɛdulɛ ne azo, ɔti yeammaa yeanyɛ nvonleɛ kpole bie mɔɔ anrɛɛ ɔyɛ la.—1 Sa. 25:​2, 3, 21-25, 32-34.

Belemgbunli Devidi ɛlɛtie Abegɛle mɔɔ ɔde azɛlɛ nwo ɔlɛkpa ye kyɛlɛ la edwɛkɛ kpalɛ.

Belemgbunli Devidi bɛlɛle ɔ nwo aze liele Abegɛle folɛdulɛ ne dole nu na ɔvale ɔlile gyima (Nea ɛdendɛkpunli 6)


7. Duzu a yɛsukoa yɛfi Devidi neazo ne anu a? (Nolobɔvo 4:13) (Eza nea nvoninli ne mɔ.)

7 Yɛbahola yɛazukoa Devidi neazo ne. Kɛ neazo la, bie a yɛlɛ ɛlolɛ ahyɛlɛdeɛ bie anzɛɛ yɛlɛ tumi ekyi wɔ awie mɔ anwo zo. Noko, ɔnle kɛ yɛnyia adwenle ɛlɛ kɛ yɛze debie biala na yɛngyia folɛdulɛ. Yɛɛ kɛ mɔɔ Devidi yɛle la, ɔwɔ kɛ yɛnyia ɛhulolɛ kɛ yɛbadie folɛdulɛ kpalɛ ɔnva nwo ahenle mɔɔ badu yɛ folɛ ne la. (Kenga Nolobɔvo 4:13.) Saa yɛyɛ zɔ a, bie a ɔnrɛmaa yɛnrɛyɛ nvonleɛ mgbole mɔɔ ɔbahola yeamaa yɛ nee awie mɔ ali nyane la.

Nvoninli ngakyile: 1. Asafo nu mgbanyima nna ɛyia. Ko ɛlɛtendɛ ɛya zo. 2. Nzinlii mɔɔ ɛnee bɛde kale nu la, kpavolɛ bie mɔɔ le asafo nu kpanyinli mɔɔ ɛnee ɔboka ayia ne anwo la dule asafo nu kpanyinli ne mɔɔ dendɛle ɛya zo la folɛ.

Ɔwɔ kɛ yɛnyia ɛhulolɛ kɛ yɛbadie folɛdulɛ mɔɔ le kpalɛ la ɔnva nwo ahenle mɔɔ bava amaa yɛ la (Nea ɛdendɛkpunli 7)c


NWANE A BAHOLA ADU ME FOLƐ KPALƐ A?

8. Duzu ati a ɛnee Dwɔnatan le awie mɔɔ ɔfɛta kɛ ɔtu Devidi folɛ a?

8 Nea debie bieko mɔɔ yɛbahola yɛazukoa yɛavi Devidi neazo ne anu la. Ɔdiele menli mɔɔ bɛ nee Gyihova lɛ agɔnwolɛvalɛ kpalɛ na eza bɛte ngyegyelɛ fɔɔnwo mɔɔ ɔgyi ɔ nloa la abo kpalɛ la folɛdulɛ. Kɛ neazo la, mɔɔ ɛnee ɔkulo kɛ ɔnwu ye saa ɔbahola ɔ nee Belemgbunli Sɔɔlo aziezie bɛ avinli la, ɔdiele folɛ mɔɔ Dwɔnatan, Sɔɔlo ara ne dule ye la. Duzu ati a Dwɔnatan holale dule ye folɛ kpalɛ a? Yemɔ a le kɛ ɛnee Dwɔnatan nee Gyihova lɛ agɔnwolɛvalɛ kpalɛ yɛɛ ɔze Sɔɔlo kpalɛ. (1 Sa. 20:​9-13) Duzu a yɛsukoa yɛfi nu a?

9. Saa yɛkpondɛ folɛdulɛ a, nwane a ɔwɔ kɛ yɛbiza ye a? Kilehile nu. (Mrɛlɛbulɛ 13:20)

9 Saa yɛhyia folɛdulɛ a, ɔle kpalɛ kɛ yɛbabiza awie mɔɔ ɔ nee Gyihova lɛ agɔnwolɛvalɛ kpalɛ na eza ɔte edwɛkɛ mɔɔ yɛhyia nwolɛ moalɛ la abo kpalɛ la.a (Kenga Mrɛlɛbulɛ 13:20.) Kɛ neazo la, fa ye kɛ adiema kpavolɛ bie kulo kɛ ɔnyia awie kpalɛ mɔɔ ɔbagya ye la. Nwane a bahola adu ye folɛ kpalɛ a? Saa ɔ gɔnwo bie mɔɔ ɔtɛgyale la gyinla Baebolo ngyinlazo zo tu ye folɛ a ɔbaboa. Noko agyalɛma mɔɔ bɛnyi sunsum nu mɔɔ bɛze adiema kpavolɛ ne kpalɛ na bɛva anyelielɛ bɛgya ɛvolɛ dɔɔnwo la bahola adu ye folɛ fɔɔnwo mɔɔ ɔbahola yeava yeali gyima la.

10. Duzu a yɛbazuzu nwo kɛkala?

10 Yɛzuzu subane nwiɔ mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛnyia nee awie mɔɔ ɔbahola yeadu yɛ folɛ kpalɛ la anwo. Akee maa yɛzuzu deɛmɔti ɔwɔ kɛ yɛkile kɛ amgba yɛkulo kɛ bɛtu yɛ folɛ la anwo na yɛnlea saa ɔwɔ kɛ yɛmaa awie mɔ sisi kpɔkɛ maa yɛ a.

DUZU A MEYƐ A ƆBAHILE KƐ AMGBA MEKULO KƐ BƐTU ME FOLƐ A?

11-12. (a) Ɔdwu mekɛ ne bie a, duzu a yɛyɛ a? (b) Mɔɔ ɛnee ɔwɔ kɛ Belemgbunli Rilihɔbowam si kpɔkɛ bie mɔɔ nwolɛ hyia la, duzu a ɔyɛle a?

11 Ɔdwu mekɛ ne bie a, wɔannea a ɔbazɔho kɛ awie bie ɛlɛkpondɛ folɛdulɛ, noko nɔhalɛ ne a le kɛ, mɔɔ ɔkpondɛ la ala a le kɛ ɔkulo kɛ ɔnwu ye saa awie mɔ nee ye yɛ adwenle wɔ kpɔkɛ mɔɔ yezi ye dɛba la anwo a. Sonla zɛhae nyɛleɛ ɛngile kɛ amgba ɔhyia folɛdulɛ. Ɔwɔ kɛ ɔsukoa debie ɔfi mɔɔ dole Belemgbunli Rilihɔbowam la anu.

12 Rilihɔbowam a lile Belemgbunli Sɔlɔmɔn agya kɛ Yizilayɛma belemgbunli a. Ɛnee Rilihɔbowam nea maanle mɔɔ bɛlɛ ninyɛne mgbalɛ dɔɔnwo dɛba la anwo zo, noko menli ne dele nganeɛ kɛ ninyɛne mɔɔ ɛnee Sɔlɔmɔn kpondɛ kɛ bɛyɛ la zonle somaa. Menli ne razɛlɛle Rilihɔbowam kɛ ɔnlea ɔde bɛ adesoa ne azo. Rilihɔbowam hanle hilele bɛ kɛ bɛmaa ye mekɛ bɛmaa ɔdwenle mɔɔ ɔbayɛ la anwo. Ɔbɔle ɔ bo kɛnlɛma, ɔluakɛ ɔkpondɛle folɛdulɛ ɔvile mrenyia mgbanyima mɔɔ boale Sɔlɔmɔn la ɛkɛ. (1 Arl. 12:​2-7) Noko yeanva folɛ mɔɔ mrenyia mgbanyima ɛhye mɔ dule ye la yeanli gyima. Duzu ati a ɔbayɛ kɛ ɔyɛle zɔ a? Asoo ɔbayɛ kɛ ɛnee Rilihɔbowam ɛzi mɔɔ ɔbayɛ la anwo kpɔkɛ ɛwie na mɔɔ ɛnee ɔlɛkpondɛ la ala a le awie mɔɔ ɔ nee ye bayɛ adwenle la ɔ? Saa zɔhane a ɔde a, ɛnee folɛ mɔɔ ɔ gɔnwo mɔ mgbavolɛ dule ye la maanle ɔ sa hanle mɔɔ ɔkpondɛ la. (1 Arl. 12:​8-14) Mɔɔ mgbavolɛ ne mɔ hanle hilele Rilihɔbowam la ala a ɔhanle ɔhilele ye maanlema ne a. Ɛhye ati maanle ne anu hyɛle nwiɔ, na ɔvi mekɛ zɔhane, dahuu Rilihɔbowam yia ngyegyelɛ.—1 Arl. 12:​16-19.

13. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanwu kɛ yɛkulo kɛ amgba bɛtu yɛ folɛ ɛ?

13 Duzu a yɛbahola yɛazukoa yɛavi Rilihɔbowam neazo ne anu a? Saa yɛka yɛkile awie kɛ ɔdu yɛ folɛ a, ɔwɔ kɛ yɛ nyɛleɛ kile kɛ amgba yɛkulo kɛ bɛtu yɛ folɛ. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanwu kɛ yɛlɛ zɔhane subane ne ɛ? Yɛbahola yɛabiza yɛ nwo kɛ, ‘Asoo memaa bɛtu me folɛ noko menva menli gyima ɔluakɛ tɛ yemɔ a mekpondɛ kɛ mete ɔ?’ Maa yɛnlea neazo bie.

14. Saa awie tu yɛ folɛ a, duzu a ɔwɔ kɛ yɛkakye a? Maa neazo. (Eza nea nvoninli ne.)

14 Fa adiema nrenyia bie mɔɔ awie hanle hilele ye kɛ ɔmaa ye gyima mɔɔ bɛtua kakɛ kpalɛ la kɛ neazo. Kolaa na yealie gyima zɔhane yeado nu la, ɔkpondɛle folɛdulɛ ɔvile asafo nu kpanyinli bie ɛkɛ. Adiema nrenyia ne hanle kɛ gyima ne bamaa yeavi ye abusua ne anwo mekɛ tendenle. Asafo nu kpanyinli ne hakyele adiema ne ngyinlazo mɔɔ wɔ Baebolo ne anu la kɛ ye gyima titili a le kɛ ɔbali ye abusua ne sunsum nu ngyianlɛ nwo gyima yeamaa bɛ. (Ɛfɛ. 6:4; 1 Tim. 5:8) Fa ye kɛ adiema ne nee asafo nu kpanyinli ne ɛnyɛ adwenle ɔti ɔkɔ zo ɔbiza awie mɔ nwolɛ edwɛkɛ kɔkpula kɛ bɛbaha mɔɔ ɔkulo kɛ ɔte la bɛahile ye la. Asoo amgba adiema ne ɛlɛkpondɛ folɛdulɛ anzɛɛ yebɔ ɔti anu kpɔkɛ dɛba na ɔkpondɛ awie mɔɔ ɔ nee ye bayɛ adwenle la ala ɔ? Ɔwɔ kɛ yɛkakye kɛ yɛ ahonle ne le mɛlɛbɛla. (Gyɛ. 17:9) Ɔdwu mekɛ ne bie a yɛ sa ka folɛdulɛ mɔɔ yɛngulo la, noko bie a yemɔ a yɛhyia nwo kpalɛ kpalɛ a.

Adiema raalɛ bie ɛlɛkpondɛ folɛdulɛ avi mediema mrenyia nee mraalɛ ngakyile ɛkɛ. Ɔvi sonle ko anwo zo a ɛnee yehɔ awie fofolɛ ɛkɛ na ɔ nye anlie edwɛkɛ mɔɔ bɛ nuhua ko biala hanle hilele ye la anwo.

Asoo amgba yɛlɛkpondɛ folɛdulɛ kpalɛ anzɛɛ awie mɔɔ ɔ nee yɛ bayɛ adwenle la ala a yɛlɛkpondɛ a? (Nea ɛdendɛkpunli 14)


ASOO ƆWƆ KƐ MEKA MEKILE AWIE MƆ KƐ BƐZI KPƆKƐ BƐMAA ME Ɔ?

15. Duzu a ɔwɔ kɛ yɛnea boɛ na yɛanyɛ a, na duzu ati ɔ?

15 Ɔle yɛ nuhua ko biala ɛzonlelilɛ kɛ ɔbasisi ɔdaye mumua ne ɔ ti anwo kpɔkɛ. (Gal. 6:​4, 5) Kɛ mɔɔ yɛzuzu nwo la, nrɛlɛbɛvolɛ bakpondɛ folɛdulɛ avi Nyamenle Edwɛkɛ ne anu nee Kilisienema mɔɔ bɛnyi sunsum nu la ɛkɛ kolaa na yɛazi kpɔkɛ yeayɛ debie. Noko, ɔwɔ kɛ yɛnea boɛ na yɛanga yɛangile awie mɔ kɛ bɛsisi kpɔkɛ bɛmaa yɛ. Menli bie mɔ bahola abiza awie mɔɔ bɛbu ye kpalɛ la fɔɔnwo kɛ, “Saa ɛdawɔ a me edwɛkɛ ɛhye bie ɛdo wɔ a, duzu anrɛɛ a ɛbayɛ a?” Bie mɔ noko yɛ mɔɔ awie gyɛne yɛle la bie pɛpɛɛpɛ mɔɔ bɛndwenle edwɛkɛ ne anwo bɛngɔ moa a.

16. Nane mɔɔ bɛva bɛbɔ afɔle bɛmaa awozonle la anwo edwɛkɛ boni a zile wɔ Kɔlente a, na nwane a ɛnee ɔle ye ɛzonlelilɛ kɛ ɔbazi kpɔkɛ kɛ ɔbali nane zɛhae anzɛɛ ɔnrɛli a? (1 Kɔlentema 8:7; 10:​25, 26)

16 Nea edwɛkɛ bie mɔɔ rale Kɔlente asafo ne mɔɔ bɛdele wɔ alimoa Kilisienema mekɛ zo anu la; ɛnee edwɛkɛ ne fale nane mɔɔ bie a bɛva bɛbɔ afɔle bɛmaa awozonle la anwo. Pɔɔlo hanle hilele zɔhane Kilisienema ne kɛ: “Yɛze kɛ bozonle ɛnle ɛhwee wɔ ewiade na Nyamenle kokye ala a wɔ ɛkɛ a.” (1 Kɔl. 8:4) Edwɛkɛ ɛhye mɔɔ Pɔɔlo hanle la ati, menli mɔɔ wɔ asafo ne anu la bie mɔ zile kpɔkɛ kɛ bɛbahola bɛadɔ nane mɔɔ bie a bɛvale bɛbɔle afɔle bɛmaanle bozonle bie na nzinlii bɛvale bɛrale gua nu bɛradɔnenle ye la bie bɛali. Bie mɔ zile kpɔkɛ kɛ bɛnrɛhola bɛnrɛli nane zɛhae bie ɔluakɛ ɔbagyegye bɛ adwenle. (Kenga 1 Kɔlentema 8:7; 10:​25, 26.) Ɛnee ɔwɔ kɛ bɛ nuhua ko biala si nwolɛ kpɔkɛ. Pɔɔlo andu Kɔlentema ne folɛ ɛlɛ kɛ bɛsisi kpɔkɛ bɛmaa awie mɔ anzɛɛ bɛnlea mɔɔ awie mɔ ɛlɛyɛ la na bɛyɛ bie. Ɛnee bɛ “nuhua ko biala babu ye mgbonda ahile Nyamenle.”—Wlo. 14:​10-12.

17. Saa yɛyɛ mɔɔ awie mɔ yɛ la ala bie a, duzu a bahola azi a? Maa neazo. (Eza nea nvoninli ne mɔ.)

17 Kɛzi edwɛkɛ zɛhae bie bahola azi ɛnɛ ɛ? Fa mogya nu ninyɛne ngyikyi nwo edwɛkɛ ne kɛ neazo. Ɔwɔ kɛ Kilisienenli biala si ɔ ti anwo kpɔkɛ kɛ ɔbamaa bɛava bie bɛayɛ ye ayile anzɛɛ ɔnrɛyɛ.b Bie a ɔbayɛ se kɛ yɛbade edwɛkɛ ɛhye abo kpalɛ, noko kpɔkɛzilɛ ɛhye mɔ boka adesoa mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛ nuhua ko biala soa la anwo. (Wlo. 14:4) Saa yɛyɛ debie mɔɔ awie ɛzi kpɔkɛ kɛ ɔbayɛ la bie pɛpɛɛpɛ a, ɔbahola yeamaa yɛdayɛ mumua ne yɛ adwenle ne awu. Saa yɛfa yɛ adwenle ne yɛdi gyima a, yɛɛ ɔbamaa yɛatete ye na yeahola yeasisi kpɔkɛ kpalɛ a. (Hib. 5:14) Ɔti mekɛ boni a ɔwɔ kɛ yɛka yɛkile Kilisienenli bie mɔɔ yenyi sunsum nu la kɛ yɛkpondɛ folɛdulɛ a? Mekɛ mɔɔ yɛdayɛ mumua ne yɛyɛ edwɛkɛ ne anwo neɛnleanu noko yɛtɛkyia moalɛ amaa yɛahola yɛade kɛzi Baebolo ngyinlazo bie fale yɛ tɛnlabelɛ ne anwo abo la, yɛɛ ɔwɔ kɛ yɛka yɛkile ye a.

Nvoninli ngakyile: 1. Adiema nrenyia bie ɛlɛfa Baebolo ne, Nyia Anyelielɛ Dahuu! buluku ne ɛzukoalɛdeɛ 39, yɛɛ vidio ne mɔɔ ɔti ne se, “Kɛzi Yɛbazi Kpɔkɛ Kpalɛ Wɔ Mogya Mɔɔ Bɛfa Bɛyɛ Ayile Nwo La” ayɛ neɛnleanu amaa yeaboa ye yeamaa yeahyehyɛ ye mogya kɛlata ne. 2. Ɛhye anzi, akee adiema bie mɔɔ ɛnyi sunsum nu la nee ye ɛlɛsuzu ngɛlɛlera bie anwo na ɔlɛtie.

Kolaa na yɛakpondɛ folɛdulɛ la, ɔwɔ kɛ yɛdimoa yɛyɛ yɛ edwɛkɛ ne anwo neɛnleanu (Nea ɛdendɛkpunli 17)


KƆ ZO KPONDƐ FOLƐDULƐ

18. Duzu a Gyihova ɛyɛ ɛmaa yɛ a?

18 Kɛmɔ Gyihova ɛmaa yɛ adenle kɛ yɛdayɛ mumua ne yɛsisi yɛ kpɔkɛ la ati, yemɔ kile kɛ ɔdie yɛ ɔdi. Yeva ye Edwɛkɛ Baebolo ne yemaa yɛ. Yɛɛ yemaa yɛ agɔnwolɛma mɔɔ bɛze nrɛlɛbɛ mɔɔ bɛkola bɛboa yɛ bɛmaa yɛdwenle Baebolo ngyinlazo ngakyile nwo kolaa na yɛasisi kpɔkɛ la. Amgba yeyɛ ye gyima kɛ ɔle yɛ Ze. (Mrɛ. 3:​21-23) Duzu a yɛbahola yɛayɛ yɛava yɛahile kɛ yɛ nye sɔ mɔɔ yeyɛ yemaa yɛ la a?

19. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛahɔ zo yɛamaa Gyihova anye alie ɛ?

19 Kɛ neazo la, awovolɛ anye die nwo kɛ bɛbanwu kɛ bɛ mra ɛnyi na bɛarayɛ Gyihova azonvolɛ mɔɔ bɛdwenle awie mɔ anwo, bɛze nrɛlɛbɛ na bɛboa awie mɔ a. Zɔhane ala a Gyihova nwu kɛ yɛlɛkɔ zo yɛanyi sunsum nu, yɛakpondɛ folɛdulɛ na yɛasisi kpɔkɛ mɔɔ di ye eni la a, ɔ nye die a.

AMAA MEANYIA FOLƐDULƐ KPALƐ ZO NVASOƐ LA, DUZU ATI A ƆWƆ KƐ . . .

  • mebɛlɛ me nwo aze na medie meto nu kɛ tɛ debie biala a meze a?

  • mekile kɛ amgba mekulo kɛ bɛtu me folɛ a?

  • medame mumua ne mesisi me kpɔkɛ a?

EDWƐNE 127 Sonla Holɛ Ko Mɔɔ Ɔwɔ Kɛ Meyɛ

a Ɔdwu mekɛ ne bie a ɔle kpalɛ kɛ Kilisienema balie ezukoa, ayileyɛlɛ anzɛɛ ninyɛne gyɛne nwo folɛdulɛ avi menli mɔɔ bɛnzonle Gyihova la ɛkɛ.

b Saa ɛkpondɛ edwɛkɛtile ɛhye anwo edwɛkɛ dɔɔnwo a, nea Nyia Anyelielɛ Dahuu! buluku ne ɛzukoalɛdeɛ 39 nɔma 5 yɛɛ “Kpondɛ Dɔɔnwo” foa ne.

c NVONINLI NE ANWO NGILENU: Asafo nu kpanyinli bie ɛlɛtu ɔ gɔnwo asafo nu kpanyinli folɛ wɔ kɛzi ɔdendɛle wɔ ayia bie mɔɔ bɛhɔle la abo la anwo.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie