Fa Kɛzi Ngɛlɛlera ne Bu Ɛzɛneyɛlɛ La Di Gyima—Foa 4
Mekɛ Mɔɔ Yɛlɛkɔ Menli Mɔɔ Bɛnle Alasevolɛ Ɛzɛne La
1. Saa bɛfɛlɛ yɛ kɛ yɛhɔ menli mɔɔ bɛnle diedima la ɛzɛne a, duzu a ɔwɔ kɛ yɛkakye a?
1 Saa yɛkɔ ɛzɛne mɔɔ bɛdua adalɛ ɛzonlenlɛ nu diedi zo bɛyɛ wɔ asɔne sua nu anzɛɛ namule bie anu la a, ɔle edwɛkɛ mɔɔ anyebolo wɔ nu kɛmɔ bɛha nwolɛ edwɛkɛ wɔ “Questions From Readers” mɔɔ wɔ May 15, 2002, The Watchtower ne anu la. Ɔle kpalɛ kɛ yɛkakye kɛ ɛzɛne mɔɔ bɛyɛ wɔ asɔne sua nu la le ɛzonlenlɛ nu ngyehyɛleɛ na ɔda ali kɛ bɛsi ngilehilelɛ nee edwɛkɛ mɔɔ ɛngyi Ngɛlɛlera ne azo mɔɔ le kɛ sonla ɛkɛla mɔɔ ɛnwu ɛlɛ nee menli mgbalɛ mɔɔ bahɔ anwuma la adua. Epezilɛ, asɔne edwɛne mɔɔ bɛto, mgbanyima mɔɔ ɛwu mɔɔ bɛyɛ asɔne bɛmaa bɛ, nane afɔlebɔlɛ, nza mɔɔ bɛgua, nee amaamuo mgbane mgbane dɔɔnwo ta kɔ zo wɔ namule nu ɛzɛne bo.
2. (a) Duzu ati a Keleseɛnenli mɔɔ bikye ahenle mɔɔ ɛwu la ɔwɔ kɛ nea boɛ kpalɛ ɛ? Maa neazo. (b) Duzu a Keleseɛnenli bahola ayɛ amaa yeahoati kɛ ɔkɛva ɔ nwo ɔkɛwula ɛzɛne nu amaamuo mgbane mgbane nu ɛ?
2 Ɔdwu mekɛ ne bie a, bɛbu ye kɛ ɔwɔ kɛ abusua ne anu amra mɔɔ bɛ nwo sonla a ɛwu la yɛ ɛzɛne nu nyɛleɛ titile bie mɔ. Kɛ neazo la, bɛ nye la kɛ adiema nrenya mɔɔ le Keleseɛnenli mɔɔ le ralɛ nrenya kpanyinli la bayɛ ɛzɛne nu nyɛleɛ bie mɔɔ ɔngyi Ngɛlɛlera ne azo la amaa ɔ ze mɔɔ ɛnle Dasevolɛ la. Neazo bieko a le kɛ, bɛ nye la kɛ Keleseɛnenli raalɛ mɔɔ le kunlavolɛ la bava ɔ nwo awula ɛzɛne nu amaamuo mgbane mgbane nu wɔ mekɛ mɔɔ ɔ hu kɛwu la. Wɔ gyinlabelɛ zɛhae mɔ anu, ɔwɔ kɛ yɛnea boɛ na yɛkoati kɛ yɛkɛyɛ ɛtane. Nɔhalɛ nu, ɔngyia kɛ yɛkendɛ toonwo yɛmaa awie wu na yɛahilehile yɛ gyinlabelɛ wɔ edwɛkɛ ɛhye mɔ anu wienyi yɛahile abusua ne anu amra mɔɔ bɛnle diedima la. Saa bɛze kpɔkɛ kpundii mɔɔ yɛzi la a, ɔmmaa ɔnyɛ se kɛ yɛbahola yɛahɔ zo yɛagyinla wɔ sunsum nu wɔ mekɛ mɔɔ awie kɛwu na nwolɛ nyanelilɛ nee ngyegyelɛ kɛra yɛ nwo zo la.
3. (a) Saa Keleseɛnenli te nganeɛ kɛ ɔwɔ kɛ ɔkɔ awie mɔɔ ɛnle diedinli la ɛzɛne a, kpuyia boni a ɔwɔ kɛ ɔbiza ɔ nwo a? (b) Kɛmɔ 1 Kɔlentema 8:12, 13 kile la, duzu a ɔwɔ kɛ ɔkyia yɛ ɔtɛla abusua mɔɔ bɛnle diedima mɔɔ yɛ nyɛleɛ bagyegye bɛ la ɛ?
3 Na saa Keleseɛnenli te nganeɛ kɛ ɔwɔ kɛ ɔkɔ awie mɔɔ ɔ nee ye yɛ gyima, ye busuanli anzɛɛ ɔ gɔnwo mɔɔ ɛnle diedinli la ɛzɛne ɛ? Ɛnee ɔbahola yeabiza ɔ nwo kɛ: ‘Saa mewɔ menli ekpunli mɔɔ awie biala ɛlɛfa ɔ nwo awula adalɛ ɛzonlenlɛ nyɛleɛ nu la avinli a, asoo ɔbamaa yeayɛ se kɛ mekɛyɛ bie ɔ? Asoo mekɔ ɛkɛ a, ɔbagyegye asafo ne anu amra bie mɔ adwenle ɔ? (Mat. 18:6) Saa mekɔ ɛkɛ a, asoo ɔbamaa menli mɔɔ bɛnde deɛmɔti menyɛ ninyɛne ɛhye mɔ bie la ali nwolɛ butule ɔ?’ Ɔnle kɛ yɛbu yɛ nye yɛgua kɛzi ɛkɛ ne mɔɔ yɛbahɔ la bahola agyegye yɛ adwenle la azo. Yɛ adwenle mɔɔ bahola abua yɛ fɔlɛ anzɛɛ awie adwenle mɔɔ ɔbagyegye ye la ɔwɔ kɛ kyia yɛ tɛla nvasoɛ bie mɔɔ yɛsuzu kɛ yɛkɔ ɛzɛne ne abo a yɛbanyia la.—Fa to 1 Kɔlentema 8:12, 13 anwo.
4. (a) Saa awie nwu kɛ bɛlɛmaa yeava ɔ nwo yeawula adalɛ ɛzonlenlɛ nyɛleɛ bie anu a, duzu a ɔwɔ kɛ ɔsi kpɔkɛ kɛ ɔkɛyɛ a? (b) Mekɛ boni a bie mɔ ɛnwu kɛ ɔle kpalɛ kɛ bɛkɔkpɔla menli mɔɔ bɛ awie ɛwu, bɛkyekye bɛ rɛle na bɛboa bɛ ɛ? Kɛmɔti ɛ?
4 Na saa awie nwu kɛ saa ɔkɔ ɛzɛne bie abo a, ɔbahola yeamaa yeava ɔ nwo yeawula nyɛleɛ bie mɔɔ ɛnle kpalɛ anzɛɛ ɔbadenda awie mɔ agyakɛ anu anzɛɛ ɔ nee menli mɔɔ bɛnle diedima la kɛzu kpolera ɛ? Ninyɛne ɛhye mɔ anu ko biala le adwenle kpalɛ mɔɔ ɔti Keleseɛnenli bie bahola azi kpɔkɛ kɛ ɔnrɛhɔ ɛzɛne zɛhae a. Saa awie adwenle kile ye kɛ ɔnle kɛ ɔkɔ a, ɔnle kɛ asafo ne anu sonla biala tendɛ tia ye kpɔkɛzilɛ ne anzɛɛ ɔmaa ɔgyegye ye. Bie mɔ si kpɔkɛ kɛ bɛbakpɔla abusua ne kolaa na ɛzɛne ne abɔ ɔ bo anzɛɛ mekɛ mɔɔ bɛyɛ bɛwie la. Wɔ mekɛ zɛhae anu, abusua ne mɔɔ bɛ awie ɛwu la bahola anyia mekɛ na bɛavi ɛhulolɛ nu bɛadie mɔɔ Baebolo ne ka la. Mekɛ zɛhae anu saa awie fa ezukoa boa abusua ne a, ɔbala ali kɛ nvasoɛ bara mɔɔ ɔlɛfa yeamaa abusua ne la azo. Saa yɛdumua yɛsuzu mekɛ mɔɔ yɛbava moalɛ nee arɛlekyekyelɛ yɛamaa la anwo a, ɔbahola yeabɔ yɛ nwo bane sunsum nu na yeala ali kɛ bɛ nye amgba sɔ mɔɔ yɛfa yɛmaa la na ɔboa bɛ.
5. (a) Kɛzi menli dɔɔnwo bu ɛzɛneyɛlɛ ɛ? (b) Edwɛkɛ boni a bie mɔ ka fa kile deɛmɔti bɛte nganeɛ kɛ ɔwɔ kɛ bɛkɔ ɛzɛne dɔɔnwo ɛ?
5 Mmabu Esiane ne Ekyi: Menli dɔɔnwo bu ɛzɛneyɛlɛ kɛ ɔle mekɛ mɔɔ bɛyia nu bɛdi aleɛ na bɛnlo nza a. Bɛbu ɛzɛne bo mɔɔ bɛkɔ bɛmaa menli nwu bɛ la kɛ nwolɛ hyia kpalɛ. Ɛhye ati, saa awie angɔ ɛzɛne a ɔgyegye abusua ne mɔɔ bɛ awie ɛwu la kpole. Bie mɔ bɔbɔ te nganeɛ kɛ saa bɛangɔ awie mɔ ɛzɛne a menli ekyi bie ala a bara bɛ ɛzɛne bo a! Ɔlua adwenle zɛhae ati, menli dɔɔnwo ta kɔ ɛzɛne nwiɔ, nsa anzɛɛ dɔɔnwo wɔ dapɛne awieleɛ. Bɛyɛ ɛhye wɔ mekɛ bɔbɔ mɔɔ bie a bɛnze ahenle mɔɔ ɛwu anzɛɛ bɛnze abusua ne mɔɔ bɛ awie ɛwu la. Asoo adwenle zɛhae mɔɔ bɛfa bɛkɔ ɛzɛne la nee Nyamenle adwenle le ko ɔ?
6. (a) Kenga Ɛfɛsɛsema 5:15, 16. Kɛzi ɛzɛne dɔɔnwo ɛhɔlɛ kola ka yɛ sunsum nu gyinlabelɛ ɛ? (b) Duzu ati a nrɛlɛbɛ ɛnle nu kɛ bɛbamaa abusua ne anu sonla bie angomekye ahɔ ɛzɛne ɛ?
6 Kɛ Gyihova nɔhalɛ azonvolɛ la, ɔwɔ kɛ yɛsuzu kɛzi ɛzɛne mɔɔ yɛta yɛkɔ bahola aha yɛ sunsum nu gyinlabelɛ la anwo. Asoo nrɛlɛbɛ wɔ nu kɛ yɛbazɛkye mekɛ dɔɔnwo wɔ dapɛne awieleɛ mɔɔ ɔmmaa yɛnnyia mekɛ yɛngɔ daselɛlilɛ na yɛnva yɛ nwo yɛnwula teokelase gyimalilɛ nu la ɔ? (Ɛfɛ. 5:15, 16) Kɛmɔ bɛta bɛyɛ nyɛleɛ mgbane mgbane mɔɔ le kɛ nza dɔɔnwo ɛnlonlɛ na bɛbɔ ɛbɛla ɛtane wɔ ewiade ɛzɛne bo la ati, yɛbahola yɛabiza yɛ nwo kɛ, ‘Asoo ɔbayɛ mɔɔ nrɛlɛbɛ amgba wɔ nu kɛ yɛ ngomekye yɛbahɔ anzɛɛ yɛbazoa yɛ hu anzɛɛ yɛ ye anzɛɛ abusua ne anu sonla gyɛne kɛ ɔ ngomekye ɔhɔ ɛzɛne wɔ sua anzɛɛ namule bie mɔɔ wɔ moa la azo ɔ?’ Ɔhyia kɛ yɛ muala yɛnwu esiane mɔɔ wɔ nuhua kɛ yɛbabikye ɛzɛne nu nyɛleɛ biala mɔɔ ɛnzɔ Gyihova anye la, ɔluakɛ ɛhye bahola aha yɛ sunsum nu anyuhɔlɛ yɛɛ yɛ Keleseɛne subane wɔ adenle ɛtane zo.—Yek. 18:4.
7. Kɛzi bie mɔ ɛkpo kɛ bɛkɛli folɛdulɛ mɔɔ wɔ Mrɛlɛbulɛ 22:3 la azo ɛ?
7 Mekɛ bie mɔ anu, Keleseɛnema mɔɔ bɛnnea bɛ nwo boɛ la ɛbu esiane ne ekyi na bɛva bɛ nwo bɛwula nyɛleɛ ɛtane nu. Bie mɔ ɛzonlenlɛ nu gyinlabelɛ ɛvi bɛ sa, yɛɛ bɛdu bie mɔ noko bɛvi Keleseɛne asafo ne anu. Baebolo ne bɔ yɛ kɔkɔ kɛ, “Sonla mɔɔ anye gyi ɔ ti anwo la nwu munzule na ɔtwe ɔ nwo ɔfea.” (Mrɛ. 22:3) Saa yɛte ngyinlazo ɛhye abo na yɛsuzu kɛzi ɔbahola yeayɛ esiane yeamaa yɛ wɔ sunsum nee ɛbɛlabɔlɛ nu la anwo a, ɔwɔ kɛ ɔka yɛ ɔmaa yɛnea boɛ wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛsi kpɔkɛ kɛ saa ɔwɔ kɛ yɛkɔ awie mɔɔ ɛnle Dasevolɛ la ɛzɛne anzɛɛ ɔnle kɛ yɛkɔ la.
8. (a) “Azieleɛ eku” a le duzu? (b) Kɛmɔti a ɔnfɛta kɛ nɔhalɛ Keleseɛnema kɛva bɛ nwo kɛwula ngyehyɛleɛ zɛhae anu ɛ?
8 Wɔ ɛleka ne bie mɔ, mediema ɛva bɛ nwo ɛwula “azieleɛ eku” nu. Menli anzɛɛ aneɛ ekpunli bie mɔ a ta te eku ɛhye mɔ a. Bɛdielie adwule mɔɔ ye bodane a le kɛ bɛfa bɛayɛ nuhua menli ɛzɛne nwo ngyehyɛleɛ la. Bɛ nye la kɛ menli mɔɔ wɔ eku ne anu la bahɔ nuhua menli ɛzɛne bo na bɛaboa bɛamaa bɛayɛ. Asoo nrɛlɛbɛ wɔ nu kɛ yɛbava yɛ nwo yɛawula ngyehyɛleɛ ɛhye anu ɔ? Wɔ namule ko anu, adiema raalɛ bie vale ɔ nwo wulale “azieleɛ eku” nu mɔɔ ɛnee ye awovolɛ ɛnze a. Mekɛ mɔɔ ɔwule la, eku ne anu amra dɔɔnwo rale ɛzɛne ne abo kɛ bɛbɔ kenle, bɛado edwɛne na bɛazi agole. Ɔwɔ nuhua kɛ abusua ne bɔle mɔdenle kɛ bɛ nee bɛ tendɛ ɛdeɛ, noko bɛangola nwolɛ gyima di la ati, bɛyɛle ninyɛne bɛmanle ɔbole zolɛ na ɔguale bɛ awovolɛ nee mediema mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la anyunlu aze. Kɛmɔ yɛze kɛ agɔnwolɛvalɛ ɛtane kola sɛkye yɛ sunsum nu gyinlabelɛ la ati, ɔwɔ kɛ ɛhye boa yɛ maa yɛnwu kɛzi nrɛlɛbɛ ɛnle nu kɛ yɛbava yɛ nwo yɛawula eku ɛhye mɔ anu la.—1 Kɔl. 15:33.
Mɔɔ Ngɛlɛlera ne Ka La Si Pi yɛɛ Nuhua La Ɛkɛ
9. (a) Kɛzi 1 Kɔlentema 10:21 si anyebolo mɔɔ wɔ nu kɛ awie kɛva ɔ nwo kɛwula ɛzɛne nu amaamuo mgbane mgbane nu la azo ɛ? (b) Saa asafo ne anu sonla bie fa ɔ nwo wula ɛzɛne nu amaamuo mgbane mgbane nu na ɔbu ɔ nye ɔgua folɛdulɛ mɔɔ wɔ edwɛkɛ mɔɔ wɔ Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima ne anu la azo a, duzu a bɛbayɛ ye a? (d) Kenga Mɛla ne 18:9-13; Gyɛlɛmaya 7:16-19. Kɛzi Gyihova dele nganeɛ wɔ nyɛleɛ zɛhae bie mɔɔ hɔle zo wɔ Yizilayɛ maanle ne anu la anwo ɛ?
9 Bɛha bɛhile yɛ wɔ 1 Kɔlentema 10:21 kɛ: ‘Ɔnle kɛ yɛtɛnla Gyihova ɛkponle nwo na eza yɛahɔdɛnla mbɔnsam ɛkponle nwo.’ Nyamenle menli bu ɛhye kɛ ɔle anyebolo edwɛkɛ. Saa asafo ne anu sonla bie anwo amra anzɛɛ ɔ gɔnwo mɔ mɔɔ bɛnle diedima la gyegye ye maa ɔfa ɔ nwo ɔwula ɛzɛne nu nyɛleɛ anzɛɛ amaamuo mgbane mgbane bie anu a, duzu a bazi a? Saa ahenle yɛle awozonlezonlenlɛ nyɛleɛ anzɛɛ ɔvale ɔ nwo ɔwulale diedi mɔɔ ɛli afonla la anu a, ɔbahile kɛ yekpɔkye ɔ nwo na ɔhyia kɛ bɛnea bɛdi nwolɛ gyima bɛmaa asafo ne anwo te.—Mɛla. 18:9-13; Gyɛ. 7:16-19.
10. (a) Kɛmɔ Edwɛndolɛ 97:10 kile la, kɛzi ɔwɔ kɛ yɛbu amaamuo biala mɔɔ kile kɛ mɔwuamra wɔ ɛkɛ la ɛ? (b) Adwenle mɔɔ hyia mɔɔ ɔti ɔwɔ kɔ yɛkoati amaamuo ɛhye mɔ la boni a bɛha nwolɛ edwɛkɛ wɔ 1 Kɔlentema 10:32, 33 la ɛ?
10 Nyia Ewule Nwo Adwenle Kpalɛ: Duzu a baboa yeamaa yɛanyia ewule nee ɛzɛne nyɛleɛ mɔɔ yɛha nwolɛ edwɛkɛ la anwo adwenle kpalɛ ɛ? Ɔwɔ kɛ yɛnyia Gyihova anwo ɛlɔlɛ kpole mɔɔ bamaa ‘yɛahyi ɛtane la.’ (Edw. 97:10) Ɔwɔ kɛ yɛkoati ɛzɛne nu amaamuo mɔɔ kile kɛ mɔwuamra kola boa anzɛɛ gyegye menli mɔɔ de aze la wɔ adenle biala azo. Wɔ mekɛ ko ne ala anu, ɔwɔ kɛ awie mɔ anwo ɛlɔlɛ kpole mɔɔ yɛlɛ la ka yɛ maa yɛtwe yɛ nwo yɛfi debie biala mɔɔ bahola adenda yɛ gɔnwo mɔ Keleseɛnema agyakɛ anu anzɛɛ agyegye bɛ adwenle la anwo.—1 Kɔl. 10:32, 33.
11. (a) Kɛmɔ Ɛfɛsɛsema 5:8 kile la, subane nee adwenle boni a ɔnle kɛ Nyamenle menli nyia a? (b) Kezi 1 Tɛsalonaekama 4:13 ka subane mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛnyia ye wɔ ɛzɛne nwo la ɛ?
11 Gyinlabelɛ mɔɔ mɔwuamra wɔ nu anwo ndelebɛbo mɔɔ yɛlɛ la boa yɛ maa yɛkoati adwenle nee subane mɔɔ menli mɔɔ wɔ sunsum nu awozinli nu lɛ la. Ɛhye ati, yɛko yɛtia kɛ yɛkɛmaa menli mɔɔ yɛ ɛzɛne kɛ bɛfa bɛayeyɛ na bɛali mɔwuamra eni anzɛɛ bɛfa bɛahile bɛ ezukoa anzɛɛ gyinlabelɛ gyɛne mɔɔ bɛlɛ la kɛmaa yɛkɛli bɛ nzi. Yɛnrɛmaa ɛzɛne ngyehyɛleɛ ɛnrɛzɛkye teokelase gyimayɛlɛ mɔɔ hyia la. Yɛɛ saa awie angɔ ɛzɛne anzɛɛ awie anva yɛ amboka ye ɛzɛne ngyehyɛleɛ bie anwo a, yɛnrɛmaa ɔnrɛgyegye yɛ. Nɔhalɛ Keleseɛnema dwenle na bɛbɔ bɛ ɛbɛla wɔ adenle ngakyile zo, ɔluakɛ bɛte Baebolo ne anu nɔhalɛ ne abo. (Ɛfɛ. 5:8) Yɛdi yɛ alɔvolɛ mɔɔ ɛwu la ewule nwo nyane na yɛsie bɛ wɔ adenle kpalɛ mɔɔ le sikalɛ, ɔfɛta mɔɔ kile kɛ yɛlɛ sunsum nu ndelebɛbo na ɔ nee Baebolo ne anu nɔhalɛ ne le ko la azo.—1 Tɛs. 4:13; 5:5, 8, 11.
12. (a) Kenga 1 Pita 4:4. Yɛanva yɛ nwo yɛanwula amaamuo mgbane mgbane nu a, duzu a ɔwɔ kɛ yɛmaa yɛ nye da kɛ menli mɔɔ bɛnle diedima la bayɛ a? (b) Kɛmɔ Mrɛlɛbulɛ 29:25 kile la, duzu ati a ɔnle kɛ yɛmaa sonla nwo ɛzulolɛ ka yɛ nzuzulɛ nee yɛ subane ɛ?
12 Mmasulo Menli Mɔɔ De Aze La: Yɛngulo kɛ yɛtenda awie biala agyakɛ anu. Noko akee kɛmɔ gyima kɛnlɛma mɔɔ Gyisɛse yɛle la hanle menli mɔɔ bɛnde Baebolo ne anu nɔhalɛ ne abo la ɛya, zɔhane ala a nɔhalɛ ɛzonlenlɛ nwo kpɔkɛ mɔɔ yɛzi la bahola ayɛ a. (Dwɔn 6:60, 66) Ɛzɛne nu amaamuo mgbane mgbane mɔɔ yɛnva yɛ nwo yɛnwula nu la bahola amaa menli mɔɔ bɛnle diedima la adendɛ atia yɛ, abɔ yɛ aholoba, ayɛ yɛ basabasa na bɔbɔ bɛakpɔ yɛ. (1 Pit. 4:4) Bɛlie Gyihova Alasevolɛ bie mɔ agyapadeɛ bɛvi bɛ sa nu, bɛmboa bɛ, yɛɛ bɛkpo bɛ, ɔluakɛ bɛlɛyɛ mɔɔ le kpalɛ la ati. (Dwɔn 15:19) Bɛfa adwenle ɛtane bɛsuzu bie mɔ na bɛbu bɛ kɛ bɛngɔ menli nu yɛɛ bɛnli funli eni. Ɔwɔ nuhua kɛ ɛhye mɔɔ bɛyɛ la ɛnle kpalɛ ɛdeɛ, noko yɛ nye la kɛ bɛbayɛ yɛ zɔ ɔluakɛ yɛle ngakyile wɔ ewiade ne anwo. (2 Tem. 3:12) Ɛhye ati, kɛ anrɛɛ yɛbamaa sonla nwo ɛzulolɛ azua yɛ ɛhane la, yɛmaa ɛzulolɛ mɔɔ yɛlɛ kɛ yɛnrɛyɛ mɔɔ ɛnzɔ Gyihova anye la kile yɛ adenle.—Mrɛ. 29:25; Gyi. 5:29.
13. (a) Edwɛkɛ boni a bie mɔ ɛha ɛtia Gyihova Alasevolɛ a? (b) Sɔnea boni a ɔwɔ kɛ yɛkoati a, na kɛzi Gyisɛse yɛle nwolɛ neazo manle yɛ ɛ?
13 Maa Bɛnwu Ngakyile Ne: Menli bie mɔ tendɛ tia yɛ ka kɛ, “Gyihova Alasevolɛ ɛnze kɛzi bɛsie funli a.” Asoo edwɛkɛ zɛhae gyegye yɛ ɔ? Asoo ɔdwu mekɛ ne bie a, yɛte nganeɛ kɛ ɔhyia kɛ yɛbɔ mɔdenle yɛmaa awie mɔ nwu kɛ amgba yɛze kɛzi yɛsie yɛ alɔvolɛ mɔɔ kɛwu la ɔ? Bie a yɛkakye kɛ mekɛ mɔɔ Seetan hanle hilele Gyisɛse kɛ saa yemɔ a ɔle Nyamenle ara ne a ɛnee ɔvi Ɛzonlenlɛ Sua ne azo ɔgyakyi ɔ nwo ɔde aze la, Gyisɛse amkponle zo. Yeammaa bɛambɛlɛbɛla ye kɛ ɔyɛ debie ɛtane ɔva ɔzɔ menli nye. (Mat. 4:5-7) Ɔwɔ kɛ yɛdayɛ noko yɛko yɛtia sɔnea mɔɔ bamaa yɛahile awie mɔ kɛ amgba yɛze kɛzi yɛsie yɛ menli mɔɔ kɛwu la, ɔlua kɛzi menli mɔɔ bɛnle diedima la yɛ ɛzɛne mɔɔ yɛbazukoa la azo. Kɛ ɔkɛyɛ na ɛhye ara ye zɔ ɛ?
14. (a) Ɛtane kpole boni a Yizilayɛma yɛle a? (b) Kɛmɔ Adendulɛ 32:28 kile la, kɛzi bɛ adwenle nee Gyihova ɛdeɛ anyɛ ko ɛ, na duzu a dole bɛ a?
14 Gyihova Dasevolɛ biala ɛnrɛva ɔ nwo ɛnrɛwula ɛzɛne nu nyɛleɛ mgbane mgbane nu ɛlɛ. Noko saa yɛannea boɛ a yɛbahola yɛanyia adalɛ nzuzulɛ ko ne ala mɔɔ zuale Nyamenle menli ɛhane wɔ tete ne la bie. Yɛkakye kɛ Yizilayɛma yɛle ezukoa nvutuke ɛnlankɛ ralɛ na bɛzonlenle ye na bɛvɛlɛle ye kɛ ‘Gyihova ɛvoyialilɛ.’ (Ade. 32:5) Bɛbɛlɛbɛlale bɛ nwo na bɛdwenlenle kɛ Nyamenle balie adalɛ ɛzonlenlɛ mɔɔ bɛvale bɛbokale nɔhalɛ ɛzonlenlɛ nwo la ado nu. Nea nvonleɛ kpole mɔɔ bɛyɛle a! Bɛ diedi ne mɔɔ lile afonla la hanle Gyihova ɛya kpole, na Yizilayɛma kɛyɛ 3,000 wule.—Ade. 32:28.
15. (a) Kenga Galeehyeama 6:12 nee Mɛla ne 12:30. Duzu a Nyamenle menli ɛnrɛbɔ mɔdenle kɛ bɛkɛyɛ a, na kɛmɔti ɛ? (b) Kɛmɔ 1 Kɔlentema 10:20 kile la, ɔnva nwo mɔdenle biala mɔɔ bɛbɔ kɛ bɛye nyɛleɛ mgbane mgbane bɛavi amaamuo ɛhye mɔ anu la, kɛzi nɔhalɛ Keleseɛnema bu bɛ ɛ? (d) Kɛmɔ Malakae 3:18 kile la, saa yɛgyinla mɔɔ le kpalɛ la anzi kpundii na yɛfi akɛnrazilɛ nu yɛfa mɔɔ Ngɛlɛlera ne ka wɔ ɛzɛneyɛlɛ nwo la yɛdi gyima a, duzu a menli banwu ye a?
15 Nyamenle menli ɛnrɛbɔ mɔdenle kɛ “bɛte” amaamuo nu nyɛleɛ mgbane mgbane mɔɔ le kɛ epezilɛ, azieleɛ nzi pelasilililɛ, ɛzɛne ɛvoyialilɛ nee nyɛleɛ mgbane mgbane gyɛne nwo ɔlua adalɛ ɛzonlenlɛ nu nyɛleɛ mgbane mgbane bie mɔɔ bɛye bɛavi nu na bɛava mɔɔ le kɛ nɔhalɛ ɛzonlenlɛ nu debie bɛawula nuhua la ɛlɛ. Ɔwɔ nuhua kɛ ɛhye bamaa menli mɔɔ bɛnle diedima la anwu bɛ kɛ “bɛze amaamuo” ɛdeɛ, noko ɔbamaa menli ko ne ala anyia adwenle kɛ Gyihova Alasevolɛ lɛ bɛ ti anwo nyɛleɛ ɛdeɛ. (Gal. 6:12; Mɛla. 12:30) Noko akee yɛze kɛzi amaamuo ɛhye mɔ de la—kɛ bɛnzɔ Nyamenle anye, bɛle evinli nyɛleɛ yɛɛ ɔ nee nɔhalɛ ɛzonlenlɛ ɛnle ko. (1 Kɔl. 10:20) Saa yɛbɔ yɛ ɛbɛla zɛhae a, ɔmaa menli nyia adenle nwu ‘ngakyile mɔɔ wɔ sonla mɔɔ di pɛlepɛle nee mɔɔ yɛ amumuyɛ la avinli nee sonla mɔɔ sonle Nyamenle nee mɔɔ ɛnzonle Nyamenle la avinli la.’—Mal. 3:18.
16. (a) Ɛwɔkɛ mɔɔ yɛ nwanwane la boni a yɛ nye la kɛ ɔnrɛhyɛ ɔbara nu a? (b) Duzu a ɔwɔ kɛ yɛ kɔsɔɔti yɛsika yɛ bo kɛ yɛbayɛ a?
16 Ɔnrɛhyɛ ewule bavi ɛkɛ. Ɛzunlɛ, alɔbɔlɛ nee nyane biala mɔɔ wɔ yɛ ahonle nu la bavi ɛkɛ wɔ mekɛ mɔɔ Gyihova badwazo menli mɔɔ ɛwu la. (Yek. 21:4) Anyelazo biala mɔɔ yɛlɛ kɛ yɛbazia yɛanwu yɛ alɔvolɛ mɔɔ ɛwu la bagyinla nɔhalɛ mɔɔ yɛdi ye ɛnɛ la azo. Mekɛ mɔɔ yɛlɛkendɛ kɛ ɛwɔkɛ ɛhye mɔ bara nu la, ɔrɛla ye kɛ yɛbasika yɛ bo kɛ Gyihova banwu yɛ kɛ yɛ nwo te mɔɔ nvonleɛ biala ɛnle yɛ nwo na yɛhwe yɛ nwo yɛvi ewiade ɛtane ɛhye nee nuhua nyɛleɛ mɔɔ ɛnzɔ Nyamenle anye la anwo bɔkɔɔ!—2 Pit. 3:14.