Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • od tile 7 m. 59-70
  • Ayia Mɔɔ Maa Yɛnyia ‘Ɛlɔlɛ Na Yɛyɛ Gyima Kpalɛ La’

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ayia Mɔɔ Maa Yɛnyia ‘Ɛlɔlɛ Na Yɛyɛ Gyima Kpalɛ La’
  • Ahyehyɛdeɛ Mɔɔ Yɛ Gyihova Ɛhulolɛdeɛ
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • ASAFO DEBIEZUKOALƐ NE MƆ
  • DAPENE AWIELEƐ DEBIEZUKOALƐ
  • DAPƐNE AVINLI DEBIEZUKOALƐ
  • DASELƐLILƐ AYIA
  • DEBIEZUKOALƐ NGYEHYƐLEƐ MAA ASAFO MƆƆ LE FOFOLƐ ANZƐƐ EKYI LA
  • MAANGYEBAKYI NYIANU
  • MAANZINLI NYIANU
  • AWULAE NƆSOLƐ ALEƐ NE
  • Yɛyia Nu Yɛsonle
    Nyamenle Belemgbunlililɛ Di Tumi!
  • Daselɛlilɛ Ayia Mɔɔ Di Bɛ Bodane Nwo Gyima
    Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima—2015
  • Kɛzi Ɛkɔ Gyihova Alasevolɛ Debiezukoalɛ Ne Mɔ Bie A Ɔbaboa Wɔ Ɛ?
    Nyia Anyelielɛ Dahuu!—Sukoa Baebolo Ne
  • Daselɛlilɛ Nyianu
    Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima—2009
Nea Dɔɔnwo
Ahyehyɛdeɛ Mɔɔ Yɛ Gyihova Ɛhulolɛdeɛ
od tile 7 m. 59-70

TILE 7

Ayia Mɔɔ Maa Yɛnyia ‘Ɛlɔlɛ Na Yɛyɛ Gyima Kpalɛ La’

WƆ ƐVOYA dɔɔnwo anu, Gyihova menli ɛyɛ ngyehyɛleɛ mɔɔ maa bɛyia nu la. Wɔ tete Yizilayɛ, ɛnee mrenyia ne mɔ amuala kɔdi ɛvoyia mgbole nsa wɔ Gyɛlusalɛm. (Dit. 16:16) Wɔ ɛvoya mɔɔ limoa la anu, ɛnee Kilisienema yia nu dahuu, fane dɔɔnwo ne ala wɔ awie mɔ azua nu. (Fae. 1, 2) Ɛnɛ noko yɛkɔ debiezukoalɛ, maangyebakyi nyianu nee maanzinli nyianu. Duzu ati a Nyamenle menli yia nu a? Mɔɔ limoa, ɔle yɛ ɛzonlenlɛ ne foa mɔɔ anwo hyia.​—Edw. 95:6; Kɔl. 3:16.

2 Eza ayia ne mɔ boa menli mɔɔ kɔ ɔ bo la. Bɛhanle Kpɔda Bo Ɛdɛnlanlɛ Ɛvoyia mɔɔ tɔ zo nsuu biala la anwo edwɛkɛ bɛhilele Yizilayɛma kɛ: “[Bɛboɔboa] menli ne anloa, mrenyia, mraalɛ, ngakula nee nyɛvolɛ mɔɔ wɔ bɛ azuamgbole ne mɔ azo la amaa bɛadie na bɛazukoa na bɛazulo Gyihova bɛ Nyamenle ne na bɛanlea bɛali edwɛkɛ mɔɔ wɔ Mɛla ɛhye anu la kɔsɔɔti azo.” (Dit. 31:12) Ɔda ali kɛ, debie mɔɔ ɔhyia mɔɔ ɔti yɛyia nu la a le kɛ “Gyihova bahilehile” yɛ. (Aye. 54:13) Eza ayia ne mɔ maa yɛnwu yɛ nwo na yɛdua agɔnwolɛvalɛ zo yɛnyia anwosesebɛ na yɛ nwo mia.

ASAFO DEBIEZUKOALƐ NE MƆ

3 Ɛdoavolɛma ne mɔɔ yiale nu wɔ Pɛntekɔso 33 Y.M. anzi la dule bɛ nwo maanle ɛzoanvolɛma ne ngilehilelɛ ne, na “bɛ muala bɛyiale ɛzonlenlɛsua ne anu alehyenlɛ biala.” (Gyi. 2:42, 46) Nzinlii saa Kilisienema yia kɛ bɛsonle a, bɛkenga ngɛlɛlera ne mɔ mɔɔ vi sunsum nu mɔɔ ɛzoanvolɛma ne nee Kilisiene ɛdoavolɛma gyɛne ngɛlata ne mɔ boka nwo la. (1 Kɔl. 1:1, 2; Kɔl. 4:16; 1 Tɛs. 1:1; Gye. 1:1) Ɛnee asafo ne anu amra eza yɛ asɔne. (Gyi. 4:24-29; 20:36) Ɔyɛ a, bɛka anwubielɛ ngakyile mɔɔ bɛnyia ye wɔ edwɛkpatɛlɛvolɛ gyima ne anu la bɛkile bɛ nwo ngoko. (Gyi. 11:5-18; 14:27, 28) Ɛnee bɛsuzu Baebolo ngilehilelɛ nee ngɛlɛlera ne anu ngapezo mɔɔ ɛlɛba nu la anwo. Bɛvale Kilisiene ɛbɛlabɔlɛ nee nyamenlezonlenlɛ kpalɛ nwo adehilelɛ bɛmaanle. Bɛzile awie biala adua kɛ ɔyɛ edwɛkpa ne nolobɔlɛnli mɔɔ bɔ mɔdenle.​—Wlo. 10:9, 10; 1 Kɔl. 11:23-26; 15:58; Ɛfɛ. 5:1-33.

Wɔ awieleɛ mekɛ ɛhye mɔɔ anu yɛ se la anu, yɛhyia anwosesebɛmaanlɛ mɔɔ vi yɛ mediema mɔɔ yɛ nee bɛ bɔ nu ayia dahuu la ɛkɛ

4 Ɛnɛ noko, Kilisiene ayia ne mɔ le kɛ ɛzoanvolɛ ne mɔ ɛdeɛ ne la. Yɛdi Baebolo folɛdulɛ mɔɔ wɔ Hibuluma 10:24, 25 la azo: “Bɛmaa yɛzuzu yɛ nwo ngoko . . . , bɛmmamaa yɛgyakyi kɛ yɛkɛhɔ yɛ nyianu ne mɔ, kɛ mɔɔ yeyɛ bie mɔ subane la, emomu bɛmaa yɛmaa yɛ nwo anwosesebɛ, titili wɔ mekɛ mɔɔ bɛkɛnwu kɛ kenle ne ɛlɛbikye la.” Wɔ awieleɛ mekɛ ɛhye mɔɔ anu yɛ se la anu, yɛhyia anwosesebɛmaanlɛ bieko wɔ yɛ mediema mɔɔ yɛ nee bɛ yia nu dahuu la ɛkɛ amaa yɛ nwo ahɔ zo amia wɔ sunsum nu na yɛagyinla yɛ munlililɛ nu kɛ Kilisienema. (Wlo. 1:11, 12) Kɛ Kilisienema la, yɛde awolɛndoazo mɔɔ yɛ ɛtane na ɔnyɛ mɔɔ le kpalɛ la anu. Yɛkpo ɛbɛlatane nee ewiade atiakunluwɔzo ne mɔ. (Fel. 2:15, 16; Tae. 2:12-14) Gyihova menli mɔɔ yɛ nee bɛ bɛayia nu dahuu la le debie mɔɔ nwolɛ hyia tɛla biala. (Edw. 84:10) Duzu a bahola aboa yɛ kpalɛ adɛla Nyamenle Edwɛkɛ ne mɔɔ yɛbazukoa na yɛazuzu nwo la ɛ? Suzu ayia ngakyile mɔɔ bɛyɛ nwolɛ ngyehyɛleɛ kɛ ɔboa yɛ la anwo nea.

DAPENE AWIELEƐ DEBIEZUKOALƐ

5 Dapɛne awieleɛ debiezukoalɛ ne foa mɔɔ limoa la le Baebolo ɛdendɛlɛ mɔɔ bɛziezie ye titili bɛmaa maanlema amuala a, na bie a ɔbayɛ kenle mɔɔ limoa mɔɔ bie mɔ ɛlɛba bie a. Bagua nu ɛdendɛlɛ ne anwo hyia kpalɛ ɔluakɛ ɔmaa fofolɛma nee asafo ne anu nolobɔlɛma amuala nyia mɔɔ bɛhyia nwo wɔ sunsum nu la.​—Gyi. 18:4; 19:9, 10.

6 Kelaese Gyisɛse, ye ɛzoanvolɛma ne yɛɛ menli mɔɔ boka bɛ la yɛle bagua nu ayia mɔɔ le kɛ mɔɔ Gyihova asafo ne anu amra yɛ ye ɛnɛ la bie. Ɛnee Gyisɛse le bagua nu tendɛvolɛ mɔɔ tɛla biala wɔ azɛlɛ ye azo. Bɛhanle ɔ nwo edwɛkɛ kɛ: “Awie biala ɛtɛtendɛle zɛhae ɛlɛ.” (Dwɔn 7:46) Gyisɛse dendɛle kɛ awie mɔɔ lɛ tumi la, yemɔti ɔzinle ye tievolɛma ne anwo. (Mat. 7:28, 29) Menli mɔɔ lile ye edwɛkɛ ne azo la nyianle nyilalɛ dɔɔnwo. (Mat. 13:16, 17) Ɛzoanvolɛma ne lile ye neazo ne anzi. Yɛkenga ɛdendɛlɛ mɔɔ tumi wɔ nu mɔɔ Pita maanle ye wɔ Pɛntekɔso 33 Y.M. la wɔ Gyima ne 2:14-36. Ɔlua mɔɔ bɛdele la ati, menli dɔɔnwo yɛle nwolɛ debie. Nzinlii, ɛdendɛlɛ mɔɔ Pɔɔlo maanle ye wɔ Atɛnse la maanle bɛ bie mɔ rayɛle diedima.​—Gyi. 17:22-34.

7 Ɛnɛ noko, menli mgbe dɔɔnwo ɛnyia dapɛne dapɛne bagua nu ɛdendɛlɛ mɔɔ bɛmaa ye wɔ asafo ne mɔ anu yɛɛ bagua nu ɛdendɛlɛ mɔɔ bɛmaa ye wɔ nyianu bo la azo nvasoɛ. Ɛdendɛlɛ ɛhye mɔ boa yɛ maa yɛnwu Kilisiene ngilehilelɛ ne mɔ kpalɛ na yɛgyinla kpundii wɔ Belemgbunlililɛ gyima ne anu. Saa yɛto ɛsalɛ yɛfɛlɛ anyelielɛma nee maanlema a, yɛbaboa menli dɔɔnwo yɛamaa bɛanwu Baebolo nu mɔlebɛbo ngilehilelɛ ne mɔ.

8 Bɛsuzu edwɛkɛ ngakyile nwo wɔ bagua nu ɛdendɛlɛ nu. Bɛkilehile Baebolo ngilehilelɛ nee ngapezo, Ngɛlɛlera nu ngyinlazo nee folɛdulɛ mɔɔ fale abusua asetɛnla nee agyalɛ nu edwɛkɛ nwo, ngyegyelɛ mɔɔ to mgbavolɛ nee mbɛlɛra yɛɛ Kilisiene ɛbɛlabɔlɛ nu wɔ ɛdendɛlɛ ne mɔ anu. Ɛdendɛlɛ ne bie mɔ ka Gyihova abɔdeɛ mɔɔ yɛ nwanwane la anwo edwɛkɛ. Bie mɔ noko si neazo kpalɛ mɔɔ Baebolo nu menli yɛle wɔ diedi, akɛnrazilɛ nee bɛ munli nu ɛgyinlanlɛ nwo yɛɛ mɔɔ yɛbahola yɛazukoa yɛavi nu ɛnɛ la azo.

9 Amaa bagua nu ɛdendɛlɛ ne aboa yɛ kpalɛ la, ɔwɔ kɛ yɛtie edwɛkɛ ne kpalɛ, na saa tendɛvolɛ ne bɔ ngɛlɛlera bie a yɛabuke na yɛali ɔ nzi wɔ mekɛ mɔɔ ɔlɛkenga na yeahilehile nu la. (Luku 8:18) Saa yɛdwenledwenle mɔɔ yɛsuzu nwolɛ la anwo kpalɛ a, yɛbabɔ mɔdenle yɛava mɔɔ yɛsukoa la yɛazie boɛ na yɛava yɛayɛ gyima.​—1 Tɛs. 5:21.

10 Saa tendɛvolɛma wɔ ɛkɛ a, bɛbamaa bagua nu ɛdendɛlɛ wɔ asafo ne anu dapɛne biala. Amaa ɛhye ahɔ zo la, bɛta bɛmaa tendɛvolɛma fi asafo mɔɔ bikye la anu bamaa ɛdendɛlɛ. Saa bɛnnyia tendɛvolɛma a, bɛmaa ɛdendɛlɛ ɛhye mɔ wɔ mekɛ mɔɔ nwolɛ adenle kɛra la.

11 Dapɛne awieleɛ debiezukoalɛ mɔɔ tɔ zo nwiɔ la a le Ɛzinzalɛ Arane Ɛzukoalɛ ne mɔɔ le kpuya nee mualɛ adawubɔlɛ mɔɔ gyi edwɛkɛ mɔɔ wɔ Ɛzinzalɛ Arane, debiezukoalɛ ɛdeɛ ne anu la azo la. Gyihova dua Ɛzinzalɛ Arane ne azo maa yɛ sunsum nu aleɛ wɔ ye mekɛ nu.

12 Edwɛkɛ ne mɔ ta ka kɛzi yɛbava Baebolo ngyinlazo yɛabɔ yɛ ɛbɛla dahuu la anwo edwɛkɛ. Bɛbɔ yɛ nwo bane bɛfi “ewiade sunsum” ne nee ɛbɛlatane ɛbɔlɛ nwo. (1 Kɔl. 2:12) Ɛzinzalɛ Arane ne maa yɛte Baebolo ngilehilelɛ nee ngapezo bo kpalɛ, na ɔmaa yɛ muala yɛsɔ nɔhalɛ ne anu boɛ na yɛdua tenlenema adenle nu. (Edw. 97:11; Mrɛ. 4:18) Saa yɛkɔ Ɛzinzalɛ Arane Ɛzukoalɛ ne bie na yɛfa yɛ nwo yɛwula nu a, ɔbaboa yɛ yeamaa yɛ nye alie Gyihova tenlene ewiade fofolɛ ne anu anyelazo ne anwo. (Wlo. 12:12; 2 Pita 3:13) Kilisienema mɔɔ yɛ nee bɛ tu la boa maa yɛso sunsum ne ma ne na ɛhulolɛ mɔɔ yɛlɛ kɛ yɛbazonle Gyihova kpalɛ la anu mia. (Gal. 5:22, 23) Bɛmaa yɛ anwosesebɛ yɛgyinla sɔnea nloa na yɛto ‘adiabo kpalɛ yɛsie kɛ anwonyia la yɛmaa kenle bie’ amaa ‘yɛahola yɛazɔ nɔhalɛ ngoane ne anu kpundii.’​—1 Tim. 6:19; 1 Pita 1:6, 7.

13 Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanyia sunsum nu aleɛ ɛmaanlɛ ngyehyɛleɛ ɛhye azo nvasoɛ kpalɛ ɛ? Kɛ baholɛ anzɛɛ abusua la, ɔwɔ kɛ yɛdimoa yɛsiezie yɛ nwo, yɛkenga ngɛlɛlera ne mɔ na yɛfa yɛ edwɛkɛ yɛmaa mualɛ. Ɛhye bamaa nɔhalɛ ne aha yɛ ahonle na menli mɔɔ bade yɛ edwɛkɛ mɔɔ da yɛ diedi ne ali la anyia zolɛ nvasoɛ. Saa yɛtie mualɛ mɔɔ awie mɔ maa la kpalɛ a, yɛbanyia debiezukoalɛ ne azo nvasoɛ dapɛne biala.

DAPƐNE AVINLI DEBIEZUKOALƐ

14 Asafo ne yia Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ dapɛne biala yɛ gyimalilɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Yɛ Kilisiene Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ la. Debiezukoalɛ ɛhye wɔ nu nsa na bɛziezie ye kɛ bɛfa bɛaboa yɛ amaa ‘yɛafɛta bɔkɔɔ’ kɛ Nyamenle azonvolɛ. (2 Kɔl. 3:5, 6) Siane biala, bɛfa debiezukoalɛ ne anwo ngyehyɛleɛ ne bɛba Yɛ Kilisiene Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ​—Nyianu Buluku ne anu. Edwɛkɛ mɔɔ yɛbaha ye wɔ daselɛlilɛ nu la noko anwo neazo wɔ Yɛ Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ Nyianu Buluku ne anu.

15 Foa ne mɔɔ limoa mɔɔ bɛfɛlɛ ye, Nyamenle Edwɛkɛ Ne Azo Nvasoɛ la baboa yɛ yeamaa yɛanwu Baebolo kɛlɛtokɛ bie anwo edwɛkɛ dɔɔnwo nee kɛzi yɛbahola yɛava yɛali gyima la. Ɛdendɛlɛ ɛmaanlɛ, ɛgengalɛ nee adawubɔlɛ mɔɔ gyi dapɛne ne anu Baebolo ɛgengalɛ ne azo la boka debiezukoalɛ ne anwo. Nvoninli mɔɔ kilehile edwɛkɛ ɛhye mɔ anu nee ɛleka mɔɔ ɛbahola wɔahɛlɛ debie la wɔ Yɛ Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ Nyianu Buluku ne anu. Baebolo ne mɔɔ yɛsuzu nwo kpalɛ wɔ adenle ɛhye azo la boa yɛ wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nee yɛ ngilehilelɛ nu amaa ‘yɛafɛta bɔkɔɔ, mɔɔ bɛziezie yɛ bɛmaa gyima kpalɛ biala a.’​—2 Tim. 3:16, 17.

16 Bɛziezie foa ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ mɔɔ bɛfɛlɛ ye, Yɛ Daselɛlilɛ Gyima Ne Kpalɛ la kɛ yɛ muala yɛzukoa na yɛva yɛli daselɛ amaa yɛanyia anyuhɔlɛ wɔ edwɛkɛhanlɛ nee ngilehilelɛ nu. Saa yɛye sukoavoma gyimalilɛ ne yɛsie ahane a, yɛnea adwelielilɛ nwo neazo vidio na yɛsuzu nwo. Debiezukoalɛ ne foa ɛhye boa maa yɛnyia “ɛtafinlimalɛ mɔɔ bɛtete ye kpalɛ la” amaa ‘yɛanwu kɛzi yɛbaha edwɛkɛ kpalɛ yɛahile mɔɔ ɛvɛ la.’​—Aye. 50:4.

17 Foa mɔɔ tɔ zo nsa, Yɛ Kilisiene Ɛbɛlabɔlɛ, maa yɛnwu kɛzi yɛbava Baebolo ngyinlazo yɛabɔ yɛ ɛbɛla dahuu la. (Edw. 119:105) Ye foa titili a le Asafo Baebolo Ɛzukoalɛ ne. Asafo Baebolo Ɛzukoalɛ ne le kpuya nee mualɛ adawubɔlɛ kɛ Ɛzinzalɛ Arane Ɛzukoalɛ ne ala la.

18 Saa bɛ sa ka Yɛ Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ Nyianu Buluku ne siane biala a, mgbanyima avinli ngitanwodivolɛ ne anzɛɛ kpanyinli mɔɔ boa ye la banlea nuhua gyimalilɛ ne kpalɛ na yeayɛ nwolɛ ngyehyɛleɛ. Dapɛne biala, kpanyinli mɔɔ ze kilehile mɔɔ mgbanyima eku ne ɛlie ye ɛdo nu la bayɛ debiezukoalɛ ne ebianutɛnlavolɛ. Ye gyima ne bie a le kɛ ɔbanlea yeamaa bɛabɔ debiezukoalɛ ne abo na bɛakpɔne wɔ mekɛ nloa na yɛahanvo sukoavoma mɔɔ bayɛ gyimalilɛ la na yeadu bɛ folɛ.

19 Saa yɛsiezie yɛ nwo dahuu yɛmaa Yɛ Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ Nyianu ne, yɛkɔ na yɛfa yɛ nwo yɛwula nu a, yɛbade Ngɛlɛlera ne nee Baebolo ngyinlazo bo kpalɛ, yɛanyia anwodozo yɛaha edwɛkpa ne na yɛanwu kɛzi bɛyɛ ɛdoavolɛma la anye zo. Anyelielɛma noko nyia agɔnwolɛvalɛ kɛnlɛma ne nee adawubɔlɛ mɔɔ maa anwosesebɛ la azo nvasoɛ. Yɛbahola yɛalua Watchtower Library, JW Library®, Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA™ ne (saa bie wɔ yɛ aneɛ nu a) yɛɛ mbulukuzielɛleka mɔɔ wɔ Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ ne la azo, yeaziezie yɛ nwo yɛamaa debiezukoalɛ ɛhye nee gyɛne biala. Gyihova Alasevolɛ mbuluku, Watch Tower Publications Index anzɛɛ Gyihova Alasevolɛ Neɛnleanu Buluku nee Baebolo ngakyile, concordance, edwɛkɛbohilelɛ buluku yɛɛ neɛnleanu mbuluku gyɛne mɔɔ boa la wɔ Belemgbunlililɛ Asalo mbulukuzielɛleka ne. Awie biala bahola ahɔzukoa debie wɔ ɛkɛ ne kolaa na debiezukoalɛ ne abɔ ɔ bo anzɛɛ mekɛ mɔɔ bɛkpɔne la.

DASELƐLILƐ AYIA

20 Nolobɔlɛma ekpunli bie mɔ bava mekɛ ezinra bie ayɛ daselɛlilɛ ayia wɔ dapɛne avinli nee dapɛne awieleɛ. Bɛta bɛyɛ ayia ɛhye mɔ wɔ awie mɔ azua nu anzɛɛ ɛleka gyɛne mɔɔ fɛta la. Eza bɛbahola bɛayɛ ye wɔ Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ. Saa bɛmaa ekpunli ngyikyi yia wɔ azɛlɛsinli ne anu ɛleka ngakyile a, ɔmaa nolobɔlɛma dwu daselɛlilɛ ayia ne abo ndɛ na eza bɛkɔ azɛlɛsinli ne anu ndɛndɛ. Bɛkola bɛkyɛ nolobɔlɛma bɛmaa bɛkɔ azɛlɛsinli ne anu ndɛ mɔɔ bɛnzɛkye mekɛ a. Eza ɔmaa ekpunli zo neavolɛ ne anye kɔ menli mɔɔ wɔ ye ekpunli ne anu la anwo kpalɛ. Saa ekpunli ne mɔ angome yia a ɔboa, noko tɛnlabelɛ ne bahola ahile kɛ ɔwɔ kɛ ekpunli dodo bie bɔ nu yia. Kɛ neazo la, wɔ dapɛne avinli mɔɔ nolobɔlɛma dɔɔnwo ɛngɔ daselɛlilɛ la, ɔbayɛ kpalɛ kɛ ekpunli ne mɔ babɔ nu anzɛɛ asafo ne amuala bahola ayia Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ anzɛɛ ɛleka gyɛne mɔɔ fɛta la. Ɛhye bamaa nolobɔlɛma anyia awie bɛ nee ye ahɔ daselɛlilɛ. Eza asafo ne bahola anwu ye kɛ saa bɛbɔ nu bɛyia Belemgbunlililɛ Asalo wɔ kenle mɔɔ le holiday la a, ɔbaboa. Anzɛɛ saa bɛkpɔne Ɛzinzalɛ Arane Ɛzukoalɛ ne a, asafo ne babɔ nu ayɛ daselɛlilɛ ayia ne.

21 Saa ekpunli ne mɔ angome yia a, ekpunli zo neavolɛ ne a banlea daselɛlilɛ ayia ne azo a. Ɔyɛ a, ekpunli zo neavolɛ ne bahola amaa ye boavolɛ ne anzɛɛ adiema nrenyia gyɛne mɔɔ fɛta la anlea ayia zɛhae mɔ azo. Ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ ɛlɛnea zo la siezie edwɛkɛ kpalɛ mɔɔ baboa wɔ daselɛlilɛ nu la. Saa bɛkyɛ bɛwie a, bɛ nuhua ko yɛ asɔne. Akee ekpunli ne yɛ ye ndɛ kɔ azɛlɛsinli ne anu. Mitini nnu mɔɔ kɔdwu nsuu la a bɛbava bɛayɛ ayia ɛhye a, noko saa bɛkpɔne debiezukoalɛ na bɛfa bɛtoa zo a, yemɔ ɔnle kɛ ɔdwu. Ɔwɔ kɛ ayia ne mɔ maa menli mɔɔ bahɔ daselɛlilɛ la anwosesebɛ nee adehilelɛ kpalɛ. Ɔwɔ kɛ bɛmaa menli mɔɔ le fofolɛ anzɛɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛhyia moalɛ la nee nolobɔlɛma mɔɔ lɛ anwubielɛ la kɔ amaa bɛaboa bɛ.

DEBIEZUKOALƐ NGYEHYƐLEƐ MAA ASAFO MƆƆ LE FOFOLƐ ANZƐƐ EKYI LA

22 Mɔɔ ɛdoavolɛma ne anwo ɛlɛso la, ɛnee asafo ne mɔ noko ɛlɛso. Saa bɛbade asafo fofolɛ bie a, maangyebakyi zo neavolɛ ne fa nwolɛ ademizalɛ kɔ Bɛtɛle. Noko ɔdwu mekɛ ne bie a, ɔbayɛ kpalɛ kɛ ekpunli ngyikyi ne mɔ baboka asafo mɔɔ bikye bɛ la anwo.

23 Ɔyɛ a, mediema mraalɛ ngome a wɔ asafo ngyikyi ne mɔ anu a. Saa ɔba ye zɔ a, adiema raalɛ ne mɔɔ bayɛ asɔne wɔ asafo ne anu anzɛɛ mɔɔ banlea debiezukoalɛ ne azo la babɔ duku kɛ mɔɔ Ngɛlɛlera ne kile la. (1 Kɔl. 11:3-16) Fane dɔɔnwo ne ala, ɔtɛnla aze mɔɔ ɔ nye dua ekpunli ne. Mediema mraalɛ ɛmmaa ɛdendɛlɛ wɔ debiezukoalɛ bo. Emomu, bɛkenga edwɛkɛ mɔɔ ahyehyɛdeɛ ne ɛhɛlɛ la na bɛkilehile nu, na saa bɛkulo kɛ bɛkakyi nu a bɛbahola bɛayɛ ye adawubɔlɛ anzɛɛ yɛkile. Bɛtɛle bahola amaa mediema mraalɛ ne mɔ ko ali ngɛlata mɔɔ ɔbahɛlɛ ɔfese ne la anwo gyima na yɛanlea ayia ne mɔ azo. Nzinlii saa bɛnyia mediema mrenyia mɔɔ fɛta la a, bɛbayɛ gyima ɛhye mɔ.

MAANGYEBAKYI NYIANU

24 Ɛvolɛ biala, bɛyɛ ngyehyɛleɛ bɛmaa asafo ngakyile mɔɔ bɛwɔ maangyebakyi ko anu la bɔ nu yɛ kenle ko maangyebakyi nyianu fane nwiɔ. Anyelielɛ mekɛ ɛhye maa menli mɔɔ wɔ nyianu ne abo la amuala nyia adenle buke “bɛ ahonle nu kpalɛ” fa Kilisienema agɔnwolɛ. (2 Kɔl. 6:11-13) Gyihova ahyehyɛdeɛ ne siezie edwɛkɛtile mɔɔ gyi Ngɛlɛlera ne azo nee foa ngakyile mɔɔ di ngyianlɛ titili bie mɔ anwo gyima la maa nyianu ɛhye mɔ. Bɛdua ɛdendɛlɛ, yɛkile, anwubielɛ mɔɔ bɛka na bɛyɛ nwolɛ yɛkile, bɛngomedendɛlɛ nee edwɛkɛbizebizalɛ zo bɛda edwɛkɛ ne ali. Adehilelɛ ɛhye mɔɔ le ye mekɛ nu ɛdeɛ la maa awie biala mɔɔ bahɔ bie la anwosesebɛ. Wɔ nyianu ɛhye mɔ abo, bɛsɔne ɛdoavolɛma fofolɛ mɔɔ bɛkulo kɛ bɛfa nzule nu ɛzɔnenlɛ bɛyɛ bɛ nwo zo mɔɔ bɛyila bɛmaa Gyihova anwo sɛkɛlɛneɛ la.

MAANZINLI NYIANU

25 Ɛvolɛ biala, bɛyɛ nyianu kpole ko. Bɛta bɛyɛ maanzinli nyianu ɛhye mɔ kenle nsa, bɛfa maangyebakyi bie mɔ anu asafo dodo bie bɛbɔ nu. Bɛtɛle mɔɔ bɛle ngyikyi la bahola anwu kɛ ɔbayɛ kpalɛ kɛ bɛbamaa asafo ngakyile mɔɔ wɔ bɛ azɛlɛsinli ne anu la amuala abɔ nu ayia ɛleka ko. Wɔ maanle bie mɔ anu, nyianu ɛhye mɔ anwo ngyehyɛleɛ bahola ahakyi ɔlua mɔɔ ɛlɛkɔ zo anzɛɛ adehilelɛ mɔɔ vi ahyehyɛdeɛ ne ɛkɛ la ati. Ɔyɛ a, bɛyɛ maanle maanle avinli nyianu anzɛɛ nyianu titili bie mɔ wɔ maanle bie mɔ azo na Gyihova Alasevolɛ apenle dɔɔnwo mɔɔ vi maanle ngakyile nu la kola kɔ bie. Wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo mɔɔ ɛze ɛhɔ la anu, menli dɔɔnwo ɛde Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa ne ɔlua Gyihova Alasevolɛ nyianu mgbole ɛhye mɔ mɔɔ bɛbɔ nwolɛ nolo kpalɛ la azo.

26 Nyianu le anyelielɛ mekɛ maa menli mɔɔ bɛdu bɛ nwo bɛmaa Gyihova kɛ bɛsonle ye wɔ koyɛlɛ nu la. Bɛmaa yɛte nɔhalɛ ne abo kpalɛ. Wɔ nyianu bie mɔ abo, bɛye mbuluku fofolɛ mɔɔ bɛfa bɛyɛ bɛ ti anwo nee asafo debiezukoalɛ anzɛɛ mɔɔ yɛbava yɛahɔ daselɛlilɛ la. Bɛsɔne menli wɔ nyianu ɛhye noko abo. Nyianu nwo hyia kpalɛ ɔluakɛ bɛmaa yɛnyi sunsum nu. Bɛmaa ɔda ali kɛ yɛle Kilisienema mɔɔ yɛdu yɛ nwo yɛmaa Gyihova, yɛle ewiade amuala mediemayɛlɛ eku yɛɛ yɛlɛ nzonlɛyɛlɛ mɔɔ kile kɛ yɛle Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛma.​—Dwɔn 13:35.

27 Saa yɛkɔ debiezukoalɛ, maangyebakyi nee maanzinli nyianu a, ɔmaa yɛ anwosesebɛ yɛyɛ Gyihova ɛhulolɛdeɛ. Eza bɛbɔ yɛ nwo bane bɛfi ewiade ne anu ninyɛne mɔɔ bahola azɛkye yɛ Kilisiene diedi ne la anwo. Nyianu ɛhye mɔ amuala wula Gyihova anyunlunyia na bɛye ye ayɛlɛ. (Edw. 35:18; Mrɛ. 14:28) Ɔwɔ kɛ yɛ nye die nwo kɛ Gyihova ɛyɛ nyianu ɛhye mɔ anwo ngyehyɛleɛ amaa bɛaboa ye menli mɔɔ bɛdu bɛ nwo bɛmaa ye wɔ sunsum nu wɔ awieleɛ mekɛ ɛhye anu la.

AWULAE NƆSOLƐ ALEƐ NE

28 Ɛvolɛ biala, saa Gyisɛse Kelaese ewule ne ɛvoyialilɛ mekɛ ne dwu a, Gyihova Alasevolɛ asafo mɔɔ wɔ ewiade amuala la yia kokye kakye Kelaese ewule ne anzɛɛ di Awulae Nɔsolɛ Aleɛ ne. (1 Kɔl. 11:20, 23, 24) Ayia ɛhye a nwolɛ hyia Gyihova menli kpalɛ wɔ ɛvolɛ ne anu a. Bɛha ye wienyi bɛhile yɛ kɛ yɛhakye ye ewule ne.​—Luku 22:19.

29 Kɛ mɔɔ bɛhile ye wɔ Ngɛlɛlera ne anu la, Ngakyelɛlilɛ mekɛ ne nee mekɛ mɔɔ ɛnee bɛdi Akpabɛnwo ne wɔ tete ne la yia. (Ɛzɛ. 12:2, 6; Mat. 26:17, 20, 26) Ɛnee bɛdi Akpabɛnwo ne ɛvolɛ biala bɛkakye adenle mɔɔ Yizilayɛma dule vile Yigyibiti wɔ 1513 K.Y.M la. Mekɛ zɔhane a Gyihova kpale siane mɔɔ limoa la kenle 14 ne kɛ mekɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛdi Akpabɛnwo boane ne na bɛfi akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Yigyibiti a. (Ɛzɛ. 12:1-51) Amaa bɛanwu kenle ne la, saa ɔka ekyi nyenyesuo ne bɔ ɔ bo na siane ne fi fofolɛ, wɔ mekɛ mɔɔ alehyenlɛ ne nee aledwolɛ ne tendenle sɛ la, na bɛnwu ye wɔ Gyɛlusalɛm a, bɛtia kenle 13. Ngakyelɛlilɛ ne ta si wɔ mekɛ mɔɔ siane ne kɛlimoa kɛyɛ kutukpunli wɔ mekɛ zɔhane anu la.

30 Gyisɛse mumua ne hanle kɛzi ɔwɔ kɛ bɛyɛ Ngakyelɛlilɛ ne la wɔ Mateyu 26:26-28. Ɔnle amaamuo ɛzulolɛ bie, emomu ɔle sɛkɛlɛneɛ adenle zo aleɛ mɔɔ menli mɔɔ nee Gyisɛse Kelaese bali tumi wɔ ye anwuma Belemgbunlililɛ ne anu la di a. (Luku 22:28-30) Bɛzi Kilisienema mɔɔ ɛha mɔɔ bɛdu bɛ nwo bɛmaa la amuala nee anyelielɛma adua kɛ bɛhɔ Awulae Nɔsolɛ Aleɛlilɛ ne abo bɛhɔhile nwolɛ anyezɔlɛ. Saa bɛkɔ ɔ bo a, ɛnee bɛlɛkile anyezɔlɛ bɛamaa nziezielɛ mɔɔ Gyihova Nyamenle ɛlua ɔ Ra Gyisɛse Kelaese anwo zo ɛyɛ amaa alesama amuala anyia zolɛ nvasoɛ la. Saa ɔka ekyii bɛdi Ngakyelɛlilɛ ne a, bɛdimoa bɛmaa bagua nu ɛdendɛlɛ titili bie mɔɔ bamaa bɛ nye alie ɛvoyia ɛhye nee Baebolo ɛzukoalɛ nwo la.

31 Gyihova Alasevolɛ fa anyelielɛ nea mekɛ mɔɔ yɛ muala yɛbayia nu wɔ nyianu bo, ɛleka mɔɔ yɛsuzu “yɛ nwo ngoko amaa yɛamaa yɛ nwo anwosesebɛ yɛahɔ ɛlɔlɛ nee gyima kpalɛ ɛyɛlɛ nu” la ade. (Hib. 10:24) Akɛlɛ nɔhavo nee badwema ne bɔ mɔdenle yɛ ayia ɛhye mɔ kɛ mɔɔ yɛ sunsum nu ngyianlɛ ne de la. Bɛmaa Gyihova azonvolɛ kɔsɔɔti nee anyelielɛma anwosesebɛ kɛ bɛhɔ ayia ɛhye mɔ dahuu na ɔboa bɛ kpalɛ. Saa Gyihova azonvolɛ fi ahonle nu kile Gyihova nziezielɛ ɛhye mɔ mɔɔ yelua ye ahyehyɛdeɛ ne azo yeyɛ la anwo anyezɔlɛ a, ɔmaa Nyamenle menli yɛ ko. Mɔɔ hyia kpalɛ la, yɛye Gyihova ayɛlɛ na yɛwula ye anyunlunyia.​—Edw. 111:1.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie