Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • be ɛzukoalɛdeɛ 33 m. 197-m. 200 ɛden. 4
  • Fa Nrɛlɛbɛ Di Gyima Na Si Pi

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Fa Nrɛlɛbɛ Di Gyima Na Si Pi
  • Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • Kɛzi Ɛbanyia Anyuhɔlɛ Wɔ Adawubɔlɛ Nu La
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Ɔwɔ Kɛ Yɛbɔ Ye Nolo
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Di Mɛla Kpalɛ Ne Azo Wɔ Daselɛlilɛ Nu
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2014
  • Kɛzi Bɛsuzu Edwɛkɛ Nwo
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
be ɛzukoalɛdeɛ 33 m. 197-m. 200 ɛden. 4

ƐZUKOALƐDEƐ 33

Fa Nrɛlɛbɛ Di Gyima Na Si Pi

Duzu a ɔhyia kɛ ɛyɛ a?

Da nrɛlɛbɛ ali wɔ mɔɔ ɛbaha, kɛzi ɛbaha ye nee mekɛ mɔɔ ɛbaha ye la anu amaa wɔanga awie mɔ ɛya.

Duzu ati a ɔhyia a?

Saa ɛda nrɛlɛbɛ ali a, menli bava adwenle kpalɛ a adie edwɛkpa ne a. Nrɛlɛbɛ mɔɔ bɛda ye ali la boa maa yɛ nee yɛ mediema Keleseɛnema nyia agɔnwolɛvalɛ kpalɛ.

NRƐLƐBƐ mɔɔ yɛda ye ali la a le kɛ yɛ nee awie mɔ bali ye wɔ adenle mɔɔ ɔnga bɛ ɛya la azo. Kɛzi ɛbaha edwɛkɛ nee mekɛ mɔɔ ɛbaha ye la noko boka nwo. Ɛhye ɛngile kɛ ɛbaheda nɔhalɛ zo anzɛɛ ɛbahyibehyiba nɔhalɛ edwɛkɛ bie. Nrɛlɛbɛ mɔɔ ɛda ye ali la ɛngile kɛ ɛbazulo sonla.​—Mrɛ. 29:25.

Sunsum nu ma ne a boa yɛ kpalɛ maa yɛda nrɛlɛbɛ ali a. Ɛhye ati, sonla mɔɔ lɛ ɛlɔlɛ la ɛngulo kɛ ɔka awie mɔ ɛya; ɔkulo kɛ ɔboa bɛ. Sonla mɔɔ ɔ ti akunlu le kɛnlɛma na ɔbɛlɛ ɔ nwo aze la yɛ ye ninyɛne wɔ adenle kɛnlɛma zo. Sonla mɔɔ kulo anzondwolɛ la kpondɛ ndenle dua zo ɔ nee awie mɔ nyia agɔnwolɛvalɛ kpalɛ. Saa bɔbɔ menli yɛ bɛ ninyɛne ɛya zo a, sonla mɔɔ lɛ abotane la komo ɔ nwo zo.​—Gal. 5:22, 23.

Noko, ɔnva nwo kɛzi ɛbaha Baebolo ne anu edwɛkɛ ne biala la, menli bie mɔ bava nwolɛ ɛya. Kɛmɔ Dwuuma mɔɔ ɛnee bɛwɔ ɛvoya mɔɔ lumua la anu la anu dɔɔnwo ahonle ɛsolo la ati, Gyisɛse Kelaese rayɛle ‘bolɛ mɔɔ maa menli tu koti nee bodane mɔɔ maa bɛtu bɛgua la’ ɔmanle bɛ. (1 Pita 2:7, 8) Gyisɛse hanle ye Belemgbunlililɛ edwɛkɛhanlɛ ne anwo edwɛkɛ kɛ: “Membale kɛ mebado senle wɔ azɛlɛ ye azo.” (Luku 12:49) Gyihova Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkɛ, mɔɔ deɛmɔti ɔwɔ kɛ alesama die bɛ Bɔvolɛ ne tumililɛ to nu boka nwo la tɛde edwɛkɛ titile mɔɔ hyia alesama a. Saa menli dɔɔnwo te kɛ Nyamenle Belemgbunlililɛ ne baye ngyehyɛleɛ ɛtane ɛhye avi ɛkɛ kenlensa ye a, bɛfa nwolɛ ɛya. Noko, yɛkɔ zo yɛka edwɛkɛ ne yɛkile kɛ yɛtie Nyamenle. Noko, mekɛ mɔɔ yɛlɛyɛ zɔ la, yɛmaa Baebolo ne folɛdulɛ ɛhye tɛnla yɛ adwenle nu: ‘Bɛbɔ mɔdenle kɛ bɛ nee menli kɔsɔɔti kɛdɛnla anzondwolɛ nu.’​—Wulo. 12:18.

Da Nrɛlɛbɛ Ali Wɔ Daselɛlilɛ Nu. Yɛka yɛ diedi ne anwo edwɛkɛ yɛkile awie mɔ wɔ tɛnlabelɛ ngakyile nu. Nɔhalɛ nu, yɛyɛ ɛhye wɔ mekɛ mɔɔ yɛwɔ daselɛlilɛ nu la, noko eza yɛkpondɛ nwolɛ adenle yɛ nee yɛ mbusuafoɔ, yɛ gɔnwo mɔ gyimayɛvolɛma nee sukuluma tendɛ. Ɔhyia kɛ yɛda nrɛlɛbɛ ali wɔ tɛnlabelɛ ɛhye mɔ anu.

Saa yɛka Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkɛ wɔ adenle mɔɔ ɔbamaa awie mɔ ade nganeɛ kɛ yɛlɛtu bɛ folɛ la azo a, bɛbava ɛya. Saa bɛtɛbizale moalɛ anzɛɛ bɛnde nganeɛ kɛ bɛhyia moalɛ a, bie a bɛbava ɛya wɔ edwɛkɛ mɔɔ ɔbahile kɛ ɔhyia kɛ bɛtoto ninyɛne boɛ la anwo. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛahoati kɛ yɛbamaa bɛanyia adwenle mɔɔ ɛnfɛta la ɛ? Sukoa kɛ ɛ nee bɛ babɔ adawu wɔ agɔnwolɛvalɛ adenle zo.

Bɔ mɔdenle kɛ ɛbava edwɛkɛtile mɔɔ ahenle anye die nwo la wɔabɔ adawubɔlɛ ne abo. Saa ahenle le wɔ busuanli, awie mɔɔ ɛ nee ye yɛ gyima anzɛɛ ɛ nee ye kɔ sukulu a, bie a ɛze debie mɔɔ ɔ nye die nwo a. Saa bɔbɔ ɛtɛyiale ahenle ɛlɛ a, ɛbahola wɔaha edwɛkɛ mɔɔ ɛdele wɔ amaneɛbɔlɛ nu anzɛɛ ɛgengale wɔ adwelie kɛlata nu la. Fane dɔɔnwo ne ala edwɛkɛtile zɛhae mɔ maa mɔɔ wɔ menli adwenle nu la da ali. Saa ɛlɛyɛ azua nu daselɛlilɛ a, anrɛɛ gua ɛ nye aze nea ninyɛne mɔɔ wɔ ɛkɛ la. Kɛzi bɛziezie sua nu ɛkɛ, ngakula nwɔhoalilɛ nee ɛzonlenlɛ nu ninyɛne, ngɛlata mɔɔ bɛva bɛbetɛbeta kale mɔɔ gyi ɛkɛ anwo la bahola ahile ninyɛne mɔɔ suamenle ne anye die nwo a. Saa suamenle ne finde na ɔlɛtendɛ a, tie ye. Mɔɔ ɔka la bamaa wɔanwu ye nzuzulɛ nee debie mɔɔ ɔ nye die nwo, na ɛhye bamaa wɔanwu mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛsuzu nwo amaa wɔali ye daselɛ kɛnlɛma la.

Mekɛ mɔɔ adawubɔlɛ ne ɛlɛkɔ zo la, ɛ nee ye ɛzuzu edwɛkɛ mɔɔ wɔ Baebolo ne nee mbuluku mɔɔ gyi Baebolo ne azo anu mɔɔ fane edwɛkɛtile ne anwo la anwo. Noko ɛ ngomekye mmatendɛ. (Nolo. 3:7) Saa wɔ suamenle ne kulo kɛ ɔtendɛ a, maa ye adenle. Mmabɔ ye nzuzulɛ ɛgua. Ɛhye mɔ baboa wɔ yeamaa wɔava nrɛlɛbɛ wɔali gyima.

Kolaa na wɔaha edwɛkɛ bie la, suzu kɛzi ahenle bade ɔ bo la anwo. Mrɛlɛbulɛ 16:23 ka kɛ “sonla mɔɔ ze nrɛlɛbɛ la ɛdendɛlɛ maa adwenle.” Hibulu edwɛkɛ ne mɔɔ bɛvale bɛlile gyima la fane nwunu nee nrɛlɛbɛ nwo. Ɛhye ati, nrɛlɛbɛnwulɛ kile kɛ ɛbadwenle edwɛkɛ nwo na wɔanlea wɔ ɛdendɛlɛ boɛ amaa wɔayɛ wɔ nyɛleɛ nrɛlɛbɛ nu. Mrɛlɛbulɛ 12:18 bɔ kɔkɔ wɔ ‘edwɛkɛ mɔɔ wowɔ kɛ dadeɛ’ la anwo. Ɛbahola wɔaha Baebolo nu nɔhalɛ ne mɔɔ ɛnga awie biala ɛya.

Ɛda nwunu ali wɔ edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛbakpa la anu a, ɔbaboa wɔ yeamaa wɔahoati kɛ ɛbaha awie ɛya. Saa ɛfa edwɛkɛkpɔkɛ “Baebolo ne” ɛdi gyima a ɔbagyegye awie a, ɛbahola wɔava edwɛkɛ le kɛ “ngɛlɛlera nwuanzanwuanza” anzɛɛ “buluku mɔɔ bɛyɛ ye wɔ aneɛ mɔɔ bo 2,000 anu la” wɔali gyima. Saa ɛtwe adwenle ɛkɔ Baebolo ne azo a, ɛbahola wɔabiza ahenle adwenle wɔ nwo na wɔazuzu ye nzuzulɛ ne anwo wɔ adawubɔlɛ ne anu.

Mekɛ kpalɛ mɔɔ ɛbaha edwɛkɛ ne la noko boka nrɛlɛbɛ mɔɔ ɛda ye ali la anwo. (Mrɛ. 25:11) Bie a ɛ nee ahenle ɛnrɛyɛ adwenle wɔ ye nzuzulɛ biala anwo, noko ɔngyia kɛ ɛ nee ye bazu edwɛkɛ biala mɔɔ ɔngyi Baebolo ne azo mɔɔ ɔbaha la anwo kpolera. Mmabɔ mɔdenle kɛ ɛbaha debie biala wɔahile suamenle ne ɛkɛ ne ala. Gyisɛse hanle hilele ye ɛdoavolɛma ne kɛ: “Melɛ edwɛkɛ dɔɔnwo meka mekile bɛ, noko kɛkala, bɛnrɛhola ɔ muala anu sɔ.”​—Dwɔn 16:12.

Saa ɔbayɛ boɛ a, fi ahonle nu kanvo menli mɔɔ ɛ nee bɛ tendɛ la. Saa suamenle ne su kpolera bɔbɔ a, ɛbahola wɔahanvo ye wɔ adwenle bie mɔɔ ɔlɛ la anwo. Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo yɛle ɛhye wɔ mekɛ mɔɔ ɔ nee nwomama ne ɛlɛtendɛ wɔ Alɛyɔpagɛse ne mɔɔ wɔ Atɛnse ɛkɛ la. Nwomama ne “nee Pɔɔlo razule kpolera.” Kɛ ɔkɛyɛ na yeahilehile ye edwɛkɛ ne anu na yeanga bɛ ɛya ɛ? Ɛnee yenwu afɔlemokyea mɔɔ bɛzi bɛmaa bɛ awozonle ne mɔ la. Kɛ anrɛɛ ɔbadendɛ yeatia Atɛnsema wɔ bɛ awozonle ɛzonlenlɛ ne anwo la, ɔlale nrɛlɛbɛ ali ɔhanvole bɛ wɔ mɔdenle mɔɔ bɛbɔ wɔ nyamenlezonlenlɛ nwo la anwo. Ɔhanle kɛ: “Menwu kɛ adenle biala anu, bɛkulo nyamenlezonlenlɛ kpalɛ.” Ɛhye bukele adenle manle ɔhanle ye edwɛkɛ ne mɔɔ fane nɔhalɛ Nyamenle ne anwo la ɔhilele bɛ. Ɛhye manle bie mɔ rayɛle diedima.​—Gyi. 17:18, 22, 34.

Saa bɛ nee wɔ anyɛ adwenle a mmamaa ɔgyegye wɔ. Komo ɛ nwo zo. Fa ye kɛ ɛhye mɔ le nwolɛ adenle mɔɔ ɔbamaa wɔanwu kɛzi ahenle dwenle la. Ɛbahola wɔayɛ ye mo wɔ ye adwenle mɔɔ yehile la anwo. Na saa ɔka kɛ: “Mekɔ me asɔne” ɛ? Fa nrɛlɛbɛ adenle zo biza ye kɛ: “Ɛbɔle ɔ bo wɔ wɔ ngakula nu ɔ?” Ɔbua ɔwie a, akee biza ye kɛ: “Ɛsuzu kɛ alesama amuala babɔ nu wɔ ɛzonlenlɛ ko anu ɔ?” Ɛhye babuke adenle yeamaa bɛabɔ adawu dɔɔnwo.

Saa yɛlɛ adwenle kpalɛ wɔ yɛ nwo a, ɔbaboa yɛ yeamaa yɛala nrɛlɛbɛ ali. Yɛdie yɛdi bɔkɔɔ kɛ Gyihova ndenle ne mɔ le kpalɛ yɛɛ ye Edwɛkɛ ne le nɔhalɛ. Yɛfa anwodozo yɛka ɛhye mɔ anwo edwɛkɛ. Noko ɔnle kɛ yɛyɛ yɛ nwo tenlenema. (Nolo. 7:15, 16) Yɛ nye die kɛ yɛnwu nɔhalɛ ne na yɛnyia Gyihova nyilalɛ, noko yɛze ye wienyi kɛ Gyihova ɛlolɛ nee Kelaese anu diedi mɔɔ yɛlɛ la ati a ɔdie yɛ ɔto nu a, na tɛ yɛdayɛ mumua ne yɛ tenleneyɛlɛ ti ɔ. (Ɛfɛ. 2:8, 9) Yɛze kɛ ɔhyia kɛ ‘yɛneɛnlea yɛ nu yɛnea kɛ yɛtɛdɛ yɛ diedi ne anu na yɛsɔ yɛ nwo yɛnea.’ (2 Kɔl. 13:5) Yemɔti saa yɛka yɛkile menli kɛ bɛyɛ mɔɔ Nyamenle kpondɛ la a, yɛdayɛ noko yɛbɛlɛ yɛ nwo aze yɛfa Baebolo nu folɛdulɛ ne yɛbɔ yɛ ɛbɛla. Ɔnle yɛ gyima kɛ yɛbabua yɛ gɔnwo mɔ ndɛne. Gyihova ɛmaa “Ralɛ ne tumi biala kɛ ɔbua ndɛne,” na yɛ muala yɛbavinde ye ndɛnebualɛ ebia ne anyunlu na bɛabua yɛ ndɛne wɔ mɔɔ yɛyɛle la anwo.​—Dwɔn 5:22; 2 Kɔl. 5:10.

Yɛ Nee Yɛ Mbusuafoɔ Nee Yɛ Mediema Keleseɛnema. Ɔnle kɛ yɛda nrɛlɛbɛ ali wɔ daselɛlilɛ nu ala. Kɛmɔ Nyamenle sunsum ma ne boa maa yɛda nrɛlɛbɛ ali la ati, ɔwɔ kɛ yɛda ye ali wɔ mekɛ mɔɔ yɛ nee yɛ mbusuafoɔ wɔ sua nu la. Ɛlɔlɛ baha yɛ yeamaa yɛadwenle awie mɔ nganeɛdelɛ nwo. Ɛnee belemgbunli raalɛ Ɛseta ahu ne ɛnle Gyihova sonvolɛ, noko Ɛseta bule ye na ɔvale nrɛlɛbɛ ɔlile gyima wɔ mekɛ mɔɔ ɔlɛfa edwɛkɛ mɔɔ fane Gyihova azonvolɛ nwo yeado ɔ nyunlu la. (Ɛseta, adile 3-8) Wɔ tɛnlabelɛ bie mɔ anu, ɔbahyia kɛ yɛda nrɛlɛbɛ ali yɛkile yɛ mbusuafoɔ mɔɔ bɛnle diedima la na yɛfa yɛ nyɛleɛ yɛkilehile bɛ nɔhalɛ adenle ne tɛla kɛ yɛbahilehile yɛ diedi ne anu yɛahile bɛ.​—1 Pita 3:1, 2.

Zɔhane ala a yɛ asafo ne anu amra mɔɔ yɛze bɛ la ɛngile kɛ yɛbadendɛ yɛahile bɛ kɛmɔ yɛkulo biala la. Ɔnle kɛ yɛnyia adwenle kɛ kɛmɔ bɛnyi sunsum nu la ati ɔnle kɛ bɛmaa debie biala gyegye bɛ. Yɛɛ ɔnle kɛ yɛfa edwɛkɛ yɛyeye yɛ nloa yɛka kɛ: “Zɔhane ala a mede a.” Saa yɛnwu kɛ kɛzi yɛka yɛ edwɛkɛ la ka awie mɔ ɛya a, ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle kɛ yɛbahakyi. Ɔwɔ kɛ yɛ nwo mɔɔ ‘yɛkulo ye ngoko ngoko’ la ka yɛ maa ‘yɛyɛ nyele yɛmaa bɛdabɛ mɔɔ yɛ nee bɛ lɛ diedi ko la.’​—1 Pita 4:8, 15; Gal. 6:10.

Mekɛ Mɔɔ Ɛlɛtendɛ Wɔahile Tievolɛma La. Ɔwɔ kɛ menli mɔɔ bɛgyinla bama ne azo bɛtendɛ la noko da nrɛlɛbɛ ali. Menli mɔɔ bɛvi ɛleka ngakyile na asolo biala nee ye tɛnlabelɛ la a wɔ tievolɛma ne anu a. Yɛɛ asolo biala nee ye sunsum nu anyuhɔlɛ. Bie a mekɛ mɔɔ lumua mɔɔ bie mɔ ba Belemgbunlililɛ Asalo la ɛne. Bie noko a bie mɔ ɛlɛyia ngyegyelɛ titile mɔɔ tendɛvolɛ ne ɛnze a. Duzu a baboa tendɛvolɛ na yeanga ye tievolɛma ɛya a?

Fa folɛ mɔɔ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo dule Taetɛse la yɛ wɔ bodane kɛ ‘ɛnrɛha awie anwo edwɛkɛ ɛtane na ɛbava anzondwolɛ nee agɔnwolɛyɛlɛ ɛ nee bɛ adɛnla na wɔali awie biala eni.’ (Tae. 3:2) Koati kɛ ɛbazukoa ewiade ne na wɔava edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ gua menli mɔɔ asolo bɛ nwonane, bɛ aneɛ, anzɛɛ ɛleka mɔɔ bɛvi anyunlu aze la wɔali gyima. (Yek. 7:9, 10) Kilehile mɔɔ Gyihova kpondɛ la anu wienyi na maa bɛnwu nrɛlɛbɛ mɔɔ wɔ nu kɛ bɛbava ɛhye mɔ bɛali gyima la; noko koati kɛ ɛbadendɛ wɔatia menli mɔɔ bɛnlua Gyihova ndenle ne mɔ anu kpalɛ kɛkala la. Emomu, boa bɛ muala maa bɛnwu Nyamenle ɛhulolɛdeɛ na bɛyɛ mɔɔ sɔ ɔ nye la. Saa ɛtu folɛ anzɛɛ ɛkanvo bɛ a, fa edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ yɛ fɛ. Dua kɛzi ɛtendɛ nee ɛnelɛ mɔɔ ɛfa ɛtendɛ la azo maa bɛnwu mediema ɛlɔlɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛ muala yɛnyia yɛmaa yɛ nwo ngoko ngoko la.​—1 Tɛs. 4:1-12; 1 Pita 3:8.

KƐZI ƐBAYƐ YE LA

  • Ɛ nee menli ɛbɔ adawu, mmatu bɛ folɛ.

  • Dwenle kɛzi awie gyɛne bade wɔ edwɛkɛ ne abo la anwo kpalɛ.

  • Kolaa na wɔadendɛ la, dwenle nwo nea saa ɛhye a le mekɛ kpalɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛsuzu edwɛkɛ nwo a.

  • Saa ɔbahyia a, fi ahonle nu kanvo bɛ.

  • Saa bɛ nee wɔ anyɛ adwenle a, mmamaa ɔgyegye wɔ.

  • Koati kɛ ɛbayɛ ɛ nwo tenlenenli; mmabua awie mɔ ndɛne.

GYIMAYƐLƐ: Kenga Baebolo nu edwɛkɛ mɔɔ doa zo la kpalɛ: 2 Samoɛle 12:1-9; Gyima ne 4:18-20. Yɛɛ (1) daselɛ mɔɔ kile kɛ bɛlale nrɛlɛbɛ ali nee (2) edwɛkɛ mɔɔ kile kɛ bɛzile pi wɔ Gyihova ndenle fɔɔnwo ne mɔ anwo la nzonlɛ wɔ ko biala anu.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie