ƐZUKOALƐDEƐ 32
Fa Anwodozo Tendɛ
SAA awie fa anwodozo tendɛ a, menli nwu ye kɛ ɔdie mɔɔ ɔlɛka la ɔdi. Zɛhae anwodozo ne lale ali wɔ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo ɛzonlenlɛ gyima ne anu. Ɔkɛlɛ kɛlata yeahɔmaa menli mɔɔ rayɛle diedima wɔ Tɛsalonaeka la, ɔhanle kɛ: ‘Yɛanva yɛ nloa mgbane a yɛvale Edwɛkpa ne yɛrɛlɛle bɛ a, yɛvale adwenle mɔɔ si pi’ anzɛɛ yɛluale anwodozo mɔɔ anu yɛ se la azo. (1 Tɛs. 1:5) Anwodozo ɛhye lale ali wɔ adenle mɔɔ ɔluale zo ɔdendɛle nee kɛzi ɔbɔle ye ɛbɛla la anu. Ɔwɔ kɛ yɛda anwodozo mɔɔ anu yɛ se la ali wɔ adenle mɔɔ yɛdua zo yɛka Baebolo ne anu nɔhalɛ edwɛkɛ ne la anu.
Anwodozo nee kyengyeyɛlɛ anzɛɛ anwomemaazo ɛnle ko. Emomu, saa awie mɔɔ da anwodozo ali la ɛlɛka ninyɛne mɔɔ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la anwo edwɛkɛ a, ɔyɛ ye wɔ adenle mɔɔ kile kɛ ɔlɛ diedi mɔɔ anu yɛ se la azo.—Hib. 11:1.
Mekɛ Mɔɔ Bɛda Anwodozo Ali La. Ɔhyia kɛ ɛfa anwodozo ɛtendɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɛwɔ daselɛlilɛ nu la. Fane dɔɔnwo ne ala, menli dɔɔnwo nea kɛzi ɛtendɛ nee edwɛkɛ mɔɔ ɛka la. Bɛnea kɛzi ɛte nganeɛ wɔ edwɛkɛ ne mɔɔ ɛlɛka la anwo la. Wɔ anwodozo ne da ye ali dɔɔnwo kɛ ɛlɛ debie mɔɔ sonle bolɛ mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛ nee bɛ suzu nwo a tɛla edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛbava wɔali gyima la.
Eza ɔhyia kɛ ɛlɛtendɛ wɔahile mediema diedima a ɛbala anwodozo ali. Ɛzoanvolɛ Pita hɛlɛle ye kɛlata mɔɔ lumua la kɛ ɔfa yeazi ‘bɛ ahonle na yeali daselɛ kɛ ɛhye le Nyamenle ɛlolɛ kpalɛ ne.’ Wɔ ɛhye anu, ɔzele mediema ne mɔ kɛ: “Bɛgyinla kpundii.” (1 Pita 5:12) Mɔɔ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo kɛlɛ Wulomu asafo ne la, ɔlale anwodozo mɔɔ boale bɛ la ali. Ɔhɛlɛle kɛ: ‘Meze ye wienyi kɛ ewule o, ngoane o, Nyamenle soanvolɛma o, anzɛɛ awozinli nu tumivolɛma biala, wɔ ɛnɛ edwɛkɛ mɔɔ bazi anzɛɛ kenlebie ɛdeɛ mɔɔ bara la anu, yɛɛ tumi anzɛɛ debie biala ɛnle ewiade ye anu, anwuma anzɛɛ azɛlɛ ti anu, anzɛɛ ewiade ye anu debie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ kɛhola kɛkpɔkye yɛ kɛvi Nyamenle ɛhulolɛ ne mɔɔ ɔlua yɛ Awulae Kelaese Gyisɛse anwo zo yɛnyia ye la anwo.’ (Wulo. 8:38, 39) Pɔɔlo manle bɛnwunle kɛzi ɔhyia kɛ bɛka edwɛkɛ ne bɛkile awie mɔ la, na ye mɔdenlebɔlɛ wɔ gyima ɛhye anu lale ye ali kɛ ɛnee ɔze kɛ nwolɛ hyia. (Gyi. 20:18-21; Wulo. 10:9, 13-15) Ɔwɔ kɛ Asafo nu mgbanyima da anwodozo ɛhye bie ali wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛkilehile Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la.
Saa awovolɛ nee bɛ mra ɛlɛsuzu sunsum nu ninyɛne nwo wɔ debie ɛzukoalɛ mekɛ nee mekɛ gyɛne nu a, ɔwɔ kɛ bɛda anwodozo ali. Ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ awovolɛ nyia Nyamenle nee ye ndenle ne mɔ anwo ɛhulolɛ wɔ bɛ ahonle nu. Akee bɛbahola bɛavi ahonle nu bɛava anwodozo bɛadendɛ bɛahile bɛ mra, “ɔluakɛ mɔɔ ɛyi sonla ahonle nu tɛkɛɛ la yɛɛ ɔ nloa ka a.” (Luku 6:45; Mɛla 6:5-7) Anwodozo zɛhae mɔɔ awovolɛ banyia ye la baha bɛ yeamaa bɛala “nɔhalɛ diedi” nwo neazo kpalɛ ali.—2 Tem. 1:5.
Saa bɛbiza wɔ diedi ne anwo kpuyia a, ɔhyia kpalɛ kɛ ɛbala anwodozo ali. Bie a awie mɔɔ ɛ nee ye kɔ sukulu, kilehilevolɛ, anzɛɛ ɛ gɔnwo gyimayɛvolɛ bie babiza wɔ deɛmɔti ɛnli ɛvoyia bie mɔ la. Mualɛ mɔɔ si pi na nuhua la ɛkɛ la bamaa yeahile ɛbulɛ yeamaa wɔ gyinlabelɛ ne mɔɔ gyi Baebolo ne azo la. Na saa awie bɔ mɔdenle kɛ ɔdi wɔ adwenle yeamaa wɔabɔ adalɛ, wɔava ɛ nwo wɔawula nyile ɛtane ɛnlonlɛ anzɛɛ nla nu ɛbɛlatane nu ɛ? Ɔhyia kɛ ɛbamaa yeala ali wienyi kɛ ɛnrɛva ɛ nwo ɛnrɛwula nyɛleɛ zɛhae mɔ anu na mɔdenle mɔɔ bɛbabɔ biala la ɛnrɛmaa ɛnrɛhakyi wɔ adwenle. Ɛhye bahyia kɛ ɛbava anwodozo wɔadendɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛkpo bɛ edwɛkɛ ne la. Mɔɔ Dwosefi ɛlɛkpo Pɔtefaa aye ne ɛbɛlatane nyɛleɛ ne la, ɔhanle ye pi kɛ: “Duzu ati yɛɛ akee menwɔyɛ amumuyɛ kpole ɛhye, na menwɔyɛ ɛtane menwɔtia Nyamenle ɛ?” Mɔɔ Pɔtefaa aye ne amkponle la, Dwosefi nriandile vile sua nu ɛkɛ.—Mɔl. 39:9, 12.
Kɛzi Bɛda Anwodozo Ali La. Edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛbava wɔali gyima la noko kola da wɔ anwodozo ne ali. Mekɛ dɔɔnwo ne ala anu, Gyisɛse bɔle edwɛkɛ mɔɔ hyia la abo kɛ: “Meka nɔhalɛ ne meahile wɔ.” (Dwɔn 3:3, 5, 11; 5:19, 24, 25) Pɔɔlo lale ye anwodozo ne ali wɔ edwɛkɛ le kɛ: “Meze ye wienyi,” “me nee Awulae Gyisɛse lile ngamɔnu la menwu ye kɔsɔɔ,” nee “Membɔ adalɛ, nɔhalɛ ne a melɛka la!” anu. (Wulo. 8:38; 14:14; 1 Tem. 2:7) Mɔɔ fane kɛzi ye edwɛkɛ ne bara nu anwo la, ɔdwu mekɛ ne bie a Gyihova dua ye ngapezoma anwo zo ka edwɛkɛ mɔɔ maa yɛnyia anwodozo, le kɛ “ɔnrɛyɛ adalɛ edwɛkɛ.” (Hab. 2:3) Saa ɛlɛka ngapezo ɛhye mɔ anwo edwɛkɛ a, ɛbahola wɔava edwɛkɛ ɛhye mɔ bie wɔali gyima. Saa wɔanva ɛ nwo wɔando ɛ nwo zo na ɛfa ɛto Gyihova anwo zo, ɛtendɛ ɛkile awie mɔ wɔ ɛbulɛ adenle zo a, edwɛkɛ mɔɔ da anwodozo zɛhae ali la bahile kɛ ɛlɛ diedi mɔɔ anu mia.
Edwɛkɛ mɔɔ ɛbaha ye anyebolo zo nee anwosesebɛ zo la noko bala anwodozo ali. Ɛ nyunlu, ɛ nwo ɛhehanlɛ, nee kɛzi ɛfa wɔ sonlabaka ne ɛsi edwɛkɛ zo la noko boka nwo, ɔnva nwo kɛ asolo kɛzi awie biala yɛ ye ɛdeɛ la. Saa ɛse nyiane anzɛɛ ɛtendɛ bɛtɛɛ bɔbɔ, na ɛnwu ye kɛ mɔɔ ɛlɛka la le nɔhalɛ na ɔwɔ kɛ tievolɛma te a, wɔ anwodozo ne bala ali.
Nɔhalɛ nu, ɔwɔ kɛ edwɛkɛ biala mɔɔ ɛfa ɛda anwodozo ali la fɛta. Saa menli nwu kɛ edwɛkɛ ne ɛnvi yɛ ahonle nu na emomu yɛlɛka ye biala ala a, ɔda ali kɛ bɛbaha kɛ nvasoɛ ɛnle mɔɔ yɛlɛka la azo. Yemɔti, mɔɔ hyia kpalɛ la a le kɛ ɛnrɛpele ɛ nwo ɛnrɛdendɛ. Bie a wɔ tievolɛma ne dodo a bahile kɛ ɔwɔ kɛ ɛmaa ɛ ne zo ɛtɛla kɛzi ɛtendɛ dɛba la a. Noko ɔwɔ kɛ ɛfa ɛyɛ wɔ bodane kɛ ɛbavi ahonle nu wɔadendɛ kɛmɔ ɛtendɛ ala la.
Ninyɛne Mɔɔ Boa Maa Bɛda Anwodozo Ali. Kɛmɔ nganeɛ mɔɔ ɛte wɔ wɔ edwɛkɛ ne anwo la boka wɔ anwodozo ne anwo la ati, ɔhyia kɛ ɛsiezie ɛ nwo kpalɛ. Ɔnrɛyɛ kpalɛ kɛ ɛbahɛlɛ edwɛkɛ wɔavi buluku bie anu na wɔaha ye pɛpɛɛpɛ. Ɔwɔ kɛ ɛte wɔ edwɛkɛ ne abo kpalɛ na ɛfa ɛdawɔ mumua ne wɔ edwɛkɛ ɛka. Ɔwɔ kɛ ɛdie ɛdi kɛ ɔle nɔhalɛ yɛɛ mɔɔ ɛlɛka la anwo hyia wɔ tievolɛma. Ɛhye kile kɛ saa ɛlɛsiezie wɔ edwɛkɛ ne a, ɔwɔ kɛ ɛsuzu bɛ tɛnlabelɛ nee mɔɔ bɛze bɛfane edwɛkɛ ne anwo anzɛɛ kɛzi bɛbade nganeɛ wɔ nwo la anwo.
Saa yɛ ɛdendɛlɛ toa nu a, ɔnrɛyɛ se kɛ menli banwu kɛ yɛlɛ anwodozo. Ɛhye ati, saa ɛlɛsiezie ɛ nwo a, ɔwɔ kɛ ɛsukoa kɛzi ɛbamaa wɔ ɛdendɛlɛ ne la noko. Maa wɔ adwenle ɛhɔ wɔ edwɛkɛ ne foa mɔɔ anwo hyia kpalɛ la azo amaa wɔamaa ɛdendɛlɛ ne mɔɔ ɛnrɛnlea wɔ kɛlata ne azo somaa. Eza kakye kɛ ɛbazɛlɛ Gyihova moalɛ. Wɔ adenle ɛhye azo ‘yɛ Nyamenle ne bamaa wɔ akɛnrasesebɛ’ yeamaa wɔadendɛ wɔ adenle mɔɔ bala wɔ anwodozo mɔɔ ɛlɛ kɛ wɔ edwɛkɛ ne le nɔhalɛ na nvasoɛ wɔ zo la ali.—1 Tɛs. 2:2.