Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • be ɛzukoalɛdeɛ 29 m. 181-m. 185 ɛden. 3
  • Ɛnelɛ Kpalɛ

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ɛnelɛ Kpalɛ
  • Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Bɛka Bɛmaa Nuhua Da Ɛkɛ
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
be ɛzukoalɛdeɛ 29 m. 181-m. 185 ɛden. 3

ƐZUKOALƐDEƐ 29

Ɛnelɛ Kpalɛ

Duzu a ɔhyia kɛ ɛyɛ a?

Maa ɛ ne ɛyɛ kpalɛ, tɛ kɛ ɛsukoa awie ɛdeɛ, emomu die ɛnwomenle kpalɛ yɛɛ mmakyengye ɛ nwo.

Duzu ati a ɔhyia a?

Ɛnelɛ kpalɛ boa awie mɔ ɔmaa bɛfa anyelielɛ bɛtie wɔ kpalɛ. Ɛnelɛ mɔɔ ɛnle kpalɛ la sɛkye adawubɔlɛ yɛɛ ɔbahola yeagyegye tendɛvolɛ ne nee tievolɛma.

TƐ MƆƆ yɛka la angome a kola ka menli a, emomu kɛzi yɛka ye la. Saa awie ɛlɛfa ɛnelɛ mɔɔ yɛ fɛ, ɔle wuluwulu, ɔda agɔnwolɛvalɛ nee atiakunlukɛnlɛma ali la adendɛ a, asoo ɔnga wɔ ɔmmaa ɛndie ye tɛla kɛ bie a ɔ ne ne le kpɔnɔlɔɔ anzɛɛ katekate la ɔ?

Ɛnelɛ mɔɔ fɛta mɔɔ ɛbanyia la amuala ɛngyi kɛzi ɛnelɛ yɛ gyima la azo. Bie a ahenle subane noko boka nwo. Mekɛ mɔɔ awie ɛlɛnyia anyuhɔlɛ wɔ Baebolo nu nɔhalɛ ndelebɛbo nee kɛzi ɔbava yeali gyima la anu la, nzenzaleɛ bara kɛzi ɔtendɛ la anu. Ɔbala subane kpalɛ le kɛ ɛlɔlɛ, anyelielɛ nee atiakunlukɛnlɛma ali wɔ ye ɛdendɛlɛ nu. (Gal. 5:22, 23) Ɔ ne yɛɛ ɔbava yeahile kɛ ɔdwenle awie mɔ anwo kpalɛ a. Saa ɔgyakyi bɛ nzo abo ɛdendɛlɛ na ɔnyia anyezɔlɛ a, ɔbala ali wɔ kɛzi ɔka ye edwɛkɛ nee ɛnelɛ mɔɔ ɔfa ɔka la anu. (Awo. 3:39-42; 1 Tem. 1:12; Dwuudu 16) Saa awie ane mɔɔ ɔlɛfa yeadendɛ la kile kɛ ɔnlie awie mɔ nzuzulɛ ɔndo nu, ɔlɛyɛ anwomemaazo, agolobɛnwo anzɛɛ kyengye yɛɛ awie fofolɛ noko ane da mɛlɛbɛnwoaze, abotane, atiakunlukɛnlɛma nee ɛlɔlɛ ali na bɔbɔ ɛnde aneɛ ne a, ɔnrɛyɛ se kɛ ɛbanwu ngakyile mɔɔ wɔ nu la.

Ɔdwu mekɛ ne bie a, ɛnelɛ mɔɔ ɛnle kpalɛ la vi anwodolɛ mɔɔ ɛzɛkye ahenle ne ɛnelɛ ɛlɛka ne la anzɛɛ bie a ɔnyianle ye ɔvile awolɛ nu. Bie a tɛnlabelɛ ɛhye mɔ anu yɛ se kpalɛ mɔɔ bɛnrɛhola bɛnrɛli nwolɛ gyima wɔ ngyehyɛleɛ ɛhye anu a. Noko fane dɔɔnwo ne ala, saa bɛsukoa kɛ bɛbava ɛnelɛ nvɛyeba ne mɔ bɛali gyima kpalɛ a, bɛbanyia anyuhɔlɛ.

Mɔɔ lumua la, ɔwɔ kɛ ɛte ɔ bo kɛ asolo kɛzi awie ko biala ane de a. Ɔnle kɛ ɛfa ɛyɛ wɔ bodane kɛ ɛsukoa kɛzi awie bie ane de la. Emomu sukoa kɛ ɛbamaa ɛdawɔ mumua ne ɛ ne ayɛ fɛ na yeayɛ ngakyile. Duzu a baboa wɔ a? Ɔhyia ninyɛne titile nwiɔ.

Die Ɛnwomenle Kpalɛ. Amaa ɛ ne ayɛ kpalɛ la, ɔhyia kɛ ɛtwe anwoma dɔɔnwo ɛkɔ wɔ nu na ɛdie ɛnwomenle kpalɛ. Saa tɛ ye zɔ a, ɛ ne bayɛ kpɔnɔlɔɔ na wɔ ɛdendɛlɛ asisi agbɔkɛ.

Wɔ ɛvovoa ne foa ne mɔɔ le kpole la ɛnle ɛ kɛnra ne anwuma; wɔ awane mbowule ne mɔ a maa ɛ kɛnra ne tɛlɛ a. Emomu, ɛvovoa ne foa kpole ne vea nwonane bɛtɛbɛtɛ bie mɔɔ wɔ ɛvovoa ne nee ɛkolɛ ne avinli la anu. Kɛmɔ nwonane ɛhye beta ɛ nvenle mbowule ne mɔ la ati, ɔte ɛ kɛnra ɔfi ɛ ko abo tokule ne anwo.

Saa ɛtwe anwoma ɛkɔ wɔ ɛvovoa ne anwuma ala a, ɔnrɛhyɛ na wɔ ɛnwomenle awie. Ɛ ne bahɔ aze yɛɛ ɔnrɛhyɛ na wɔavɛ. Amaa wɔalie ɛnwomenle kpalɛ la, ɔhyia kɛ ɛtɛnla aze anzɛɛ ɛgyinla ɛtenrɛ ɛ nwo, yɛɛ ɔnle kɛ ɛkpo ɛ nwo. Bɔ mɔdenle kɛ saa ɛlɛtwe anwoma wɔahɔ wɔ nu wɔadendɛ a, ɛnrɛbuke ɛ kɛnra ne anwuma ala. Dumua twe anwoma kɔ wɔ ɛvovoa ne foa mɔɔ wɔ aze la anu. Saa anwoma kɔ foa ɛhye anu a, ɛ nvenle mbowule ne mɔ babukebuke. Mekɛ ko ne ala, nwonane bɛtɛbɛtɛ ɛhye bahɔ aze, yeade ɛkolɛ ne nee anyalɛ ne mɔ avinli, na ɔbamaa wɔade kɛ wɔ bɛlɛte ne anzɛɛ wɔ tɛladeɛ ne ɛlɛmia wɔ. Noko ɛvovoa ne ɛnle aze ɛkɛ; bɛwɔ ɛ nvenle mbowule ne avinli. Amaa wɔazɔ wɔanlea la, fa ɛ sa ko to ɛ nvenle mbowule ne ko biala abo. Akee die ɛnwomenle kpole. Saa ɛlɛdie ɛnwomenle kpalɛ a, ɛnrɛhene ɛ kunlu yɛɛ ɛnrɛmaa wɔ awane zo. Emomu ɛbade kɛ ɛ nvenle mbowule ne mɔ kɔ anwuma ba aze.

Bieko, nea kɛzi ɛgu ɛnwomenle la. Mmagu ɛnwomenle ndɛndɛ ɛsɛkye anwoma mɔɔ wɔhwe wɔhɔ wɔ nu la. Gu ɛnwomenle ngyikyi ngyikyi. Mmabɔ mɔdenle kɛ ɛbatika ɛnwomenle wɔava wɔayɛ zɔ. Saa ɛyɛ zɔ a ɔnrɛhyɛ ɔbala ali wɔ ɛ ne ne anu kɛ ɛzulolɛ ɛha wɔ anzɛɛ ɔbayɛ katekate. Tumi mɔɔ vi ɛ ko abo nwonane ne nee nwonane mɔɔ wɔ ɛ nvenle mbowule ne avinli anu ba la maa anwoma ne finde yɛɛ nwonane bɛtɛbɛtɛ mɔɔ wɔ ɛvovoa ne nee ɛkolɛ ne avinli la ka kɛzi ɔfinde ndɛndɛ la.

[Edwɛkɛ mɔɔ bɛhyehyɛ wɔ mukelɛ 183]

Kɛ mɔɔ awie mɔɔ nriandi la tete ɔ nwo la, zɔhane ala a tendɛvolɛ bahola azukoa kɛzi bɛdie ɛnwomenle kpalɛ la. Gyinla tenrɛ ɛ nwo, mmakpo ɛ nwo, die ɛnwomenle maa wɔ ɛvovoa foa ne mɔɔ wɔ aze la ɛyi, na gu ye ngyikyi fa nea gyima dodo mɔɔ ɛbahola wɔava wɔ ɛnwomenlelielɛ ne wɔayɛ la. Akee die ɛnwomenle zɔhane ala fa sukoa kɛzi bɛkenga kpole la.

Mmakyengye Ɛ Nwo. Debie titile bieko mɔɔ ɔmaa bɛnyia ɛnelɛ kpalɛ la a le kɛ ɛnrɛgyengye ɛ nwo! Saa ɛsukoa kɛ ɛnrɛgyengye ɛ nwo a, ɛbanyia anyuhɔlɛ wɔ wɔ ɛdendɛlɛ nu. Mmakyengye ɛ nwo yɛɛ mmadwenledwenle ɔluakɛ ɔbamaa ɛzulolɛ aha wɔ.

Nyia nganeɛdelɛ kpalɛ maa wɔ tievolɛma fa ye adwenleadwenle fi ɛkɛ. Saa wɔzukoa Baebolo ne wɔ siane ekyii bie anu bɔbɔ na ɛ nee menli yia daselɛlilɛ nu a, kakye kɛ ɛlɛ Gyihova bodane nwo ninyɛne mɔɔ hyia mɔɔ ɛbahola ɛ nee bɛ azuzu nwo a. Ɛlɛkɔ bɛ ɛkɛ ɔluakɛ bɛhyia moalɛ, saa bɛze anzɛɛ bɛnze a. Bieko, saa ɛwɔ Belemgbunlililɛ Asalo a, wɔ tievolɛma anu dɔɔnwo le Gyihova azonvolɛ. Bɛle ɛ gɔnwo mɔ yɛɛ bɛkulo kɛ ɛnyia anyuhɔlɛ. Tɛ tendɛvolɛma amuala a nyia agɔnwolɛvalɛ zɛhae nee tievolɛma mɔɔ bɛlɛ ɛlɔlɛ kɛmɔ yɛnyia ye dahuu la.

Mmakyengye ɛ kominza ndinli ne mɔ ɔlua wɔ adwenle mɔɔ ɛbava wɔazie zɔhane ndinli ne mɔ azo na wɔamaa bɛatuto bɛ nwo la azo. Kakye kɛ saa anwoma lua ɛnelɛ nyɛma ne anu a ɔwozo. Saa ɛ kominza ndinli ne mɔ anu sesa anzɛɛ tuto a, ɛ ne kakyi, kɛmɔ getaa nyɛma anu to anzɛɛ sa a ɔkakyi ɔ ne ne la. Saa ɛto ɛnelɛ nyɛma ne mɔ anu a, ɛ ne ka aze. Saa ɛtuto ɛ kominza ndinli ne mɔ anu a, ɔmaa ɛ bonyi ndokule ne mɔ anu buke, na ɛhye banyia tumi wɔ kɛzi ɛ ne de la azo.

Mmakyengye wɔ sonlabaka ne ɛleka biala​—ɛ gyakɛ kpɔkɛ, ɛ sa, wɔ awane, ɛ kɔme. Ɛhye baha anwosesebɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛnyia ye na ɛ ne alielie la. Saa ɛnelɛ ne dielie sonlabaka ne amuala anu a, ɛ ne ne anu bala ɛkɛ noko ɛzulolɛ bahola azi ye adenle. Ɛnelɛ mɔɔ vi ɛnelɛ ɛlɛka ne anu ba la ɛnwozo ebonyile adokule ne ala, emomu ɛ kɛnra nu mbowule, ɛ gye, ɛ nloa anu anwuma (talɛ) nee ɛ nyunlu adokule ne mɔ noko. Ɛhye mɔ amuala boa wɔ kɛzi ɔwɔ kɛ ɛ ne dielie kpalɛ la anu. Saa ɛfa debie ɛlomboɛ ɛto getaa taboa ne azo a, ɔ ne ɛnrɛvinde; saa getaa ne ane balielie kpalɛ a, ɔnle kɛ bɛfa debie bɛto ye taboa ne azo. Zɔhane ala a yɛ sonlabaka ne mɔɔ ndinli ne sosɔ ye la noko de a. Saa ɛ ne dielie a, ɛbahola wɔahakyihakyi ɛ ne kpalɛ na wɔala nganeɛdelɛ ngakyile ali. Ɛbahola wɔadendɛ wɔahile tievolɛma dɔɔnwo mɔɔ ɔngyia kɛ ɛteɛdea nu a.

KƐZI ƐDENDƐLƐ BA LA

Anwoma mɔɔ vi ɛvovoa ne anu ba la a maa ɛnelɛ ne finde kpalɛ a. Ɛvovoa ne le kɛ milahyinli mɔɔ bɔ anwoma ɔfa elokoba ne anu ɔkɔ ɛnelɛ ɛlɛka ne mɔɔ wɔ ɛ kominza avinli la anu. Ɛnelɛ nyɛma ne le ndinli ngyikyi nwiɔ mɔɔ bɛ nye bɔ zo wɔ ɛnelɛ ɛlɛka ne anu. Bɛdabɛ a bɛmaa yɛ ne finde a. Ndinli ɛhye mɔ buke na bɛtua anwoma adenle ne mɔɔ wɔ ɛnelɛ ɛlɛka ne anu la amaa anwoma awolo avinde yɛɛ bɛsi ninyɛne ɛtane adenle amaa bɛanwolo ɛvovoa ne anu. Saa ɛlɛdie ɛnwomenle a ɛnelɛ biala ɛnvinde ɔluakɛ anwoma se ɛnelɛ nyɛma ne azo. Noko saa awie kulo kɛ ɔtendɛ a, ndinli ne mɔɔ sosɔ ɛnelɛ nyɛma ne la anu sesa, na ɛhye woso wɔ mekɛ mɔɔ ɛvovoa ne pia anwoma ɔmaa ɔfa nu la. Ɛhye a maa ɛnelɛ finde a.

Mekɛ mɔɔ ɛnelɛ nyɛma ne mɔ anu ɛlɛsesa dɔɔnwo la, bɛwozo ndɛndɛ na ɔmaa ɛnelɛ ne mɔɔ ɔba la kɔ anwuma. Noko saa nyɛma ne mɔ anu tuto a, ɛnelɛ ne ka aze. Ɛnelɛ ne fi ɛnelɛ ɛlɛka ne anu a, ɔfo anwuma ɔkɔ ekominzalɛ kpɔkɛ ne anu. Akee ɔba ɛnloanlɛ ne nee ebonyile adokule ne mɔ anu. Ɛke a ɛnelɛ ne anu buke na ɔfinde kɛmɔ ɔfɛta la a. Wɔ talɛ ne, ɛ tafinlima, ɛ gye, ɛ nloa babonle, nee awudwelɛ ne ka bɔ nu bubu ɛnelɛ ɛwosolɛ ne ɔmaa ɔfinde ɔyɛ ɛdendɛlɛ mɔɔ ndelebɛbo wɔ nu.

Sonla ɛnelɛ ne yɛ nwanwane, adwinli ninyɛne biala mɔɔ sonla ɛyɛ mɔɔ bɛfa bɛdi gyima ngakyile la nee ye ɛnzɛ. Ɔkola ɔda nganeɛdelɛ ngakyile ali, ɔvi kɛzi bɛda ɛlɔlɛ ali kɔdwu ɛkpɔlɛ mɔɔ anu yɛ se bɔbɔ la azo. Saa ɛfa ɛdi gyima kpalɛ na ɛtete ye a, ɛ ne ne bahola awodo mɔɔ bamaa wɔahola wɔamaa ɛdendɛlɛ mɔɔ ka ahonle na ɛkola ɛfa ɛto edwɛne mɔɔ yɛ fɛ la.

KƐZI ƐBALI NGYEGYELƐ BIE MƆ AZO LA

Ɛnelɛ kpɔnɔlɔɔ. Ɛnelɛ bɛtɛɛ ɛngile kɛ ɔle kpɔnɔlɔɔ. Saa ɔyɛ fɛ a, awie mɔ bava anyelielɛ adie. Noko amaa ɛnelɛ ne aha awie mɔ la, ɔwɔ kɛ ɔkɔ anwuma kɛmɔ ɔfɛta la.

Amaa ɛ ne avinde kpalɛ la, ɔhyia kɛ ɛnyia anyuhɔlɛ wɔ kɛzi ɛ ne dielie la anu. Ɛhye kile kɛ ɔnle kɛ ɛkyengye wɔ sonlabaka ne kɛmɔ bɛhilehile nu wɔ ɛzukoalɛdeɛ ɛhye anu la. Mɔɔ ɔbaboa wɔ na wɔangyengye ɛ nwo la a le kɛ ɛbada wɔado edwɛne wɔ ɛ kominza. Ɔnle kɛ ɛka ɛ nloa babonle ne ɛsi so kyengye, yɛ ye bɛtɛɛ. Saa ɛlɛto edwɛne ne a, ɛbade kɛzi ɔdielie la wɔ ɛ ti anu nee ɛ kɛnra azo.

Ɔdwu mekɛ ne bie a ɛnelɛ ne bayɛ kpɔnɔlɔɔ anzɛɛ katekate ɔluakɛ bie a ɛnee ahenle ɛnde kpɔkɛ anzɛɛ yeanlafe kpalɛ. Ɔda ali kɛ saa zɔhane tɛnlabelɛ ne yɛ kpalɛ a, ɛnelɛ ne bayɛ kpalɛ.

Ɛnelɛ katekate. Saa ɛsesa ɛnelɛ nyɛma ne mɔ anu a, wɔ ɛdendɛlɛ bayɛ katekate. Ɛnelɛ mɔɔ le katekate la maa tievolɛma anwo tindi bɛ. Saa ɛtuto ɛ kominza ndinli ne mɔ anu ɛmaa ɛnelɛ nyɛma ne mɔ anu tuto a, ɛ ne baha aze. Maa ɛ nye ɛbolo ye ɛyɛlɛ nwo, fa di gyima wɔ wɔ dahuu adawubɔlɛ nu. Ɛnwomenle mɔɔ bɛgu ye mgbole la noko boa.

Bɛ bonyi ɛbɔlɛ. Ɔdwu mekɛ ne bie na ɛ bonyi tuodua a, ɔfa ngyegyelɛ ɛhye ɔba, noko tɛ mekɛ ne amuala a ɛhye le zɔ a. Saa awie sesa ɔ kominza ndinli ne mɔ na ɔmbuke ɔ nloa a, ɔtua ebonyile adokule ne mɔ na ɔmmaa anwoma ɛngola ɛnva nuhua kpalɛ. Ɛhye maa ɔbɔ ɔ bonyi. Amaa yeahoati ɛhye la, ɔnle kɛ ɔkyengye ɔ nwo.

Ɛnelɛ kputilii. Ɛnelɛ zɛhae ɛmmaa ɛngola ɛ nee awie ɛmbɔ adawu wɔ agɔnwolɛvalɛ adenle zo. Ɔbahola yeamaa awie mɔ azulo wɔ.

Wɔ tɛnlabelɛ bie mɔ anu, debie mɔɔ hyia la a le kɛ ɛbabɔ mɔdenle wɔahakyi wɔ subane. (Kɔl. 3:8, 12) Saa ɛyɛ ye zɔ ɛwie a, ngyinlazo mɔɔ fane kɛzi ɛnelɛ yɛ gyima mɔɔ ɛbava wɔali gyima la bahola aboa. Mmakyengye ɛ kominza ndinli ne mɔ nee wɔ awudwelɛ ne. Ɛhye bamaa ɛ ne ayɛ fɛ na wɔali bɛ nloa mɔɔ bɛmbuke ye kpalɛ bɛndendɛ la ngyegyelɛ ne azo.

KƐZI ƐBANYIA ANYUHƆLƐ LA

  • Nyia Keleseɛne subane ngakyile ne mɔ.

  • Sukoa kɛ ɛbalie ɛnwomenle kpalɛ, twe anwoma kɔ wɔ ɛvovoa ne foa ne mɔɔ wɔ aze la anu.

  • Saa ɛlɛtendɛ a, mmakyengye ɛ nwo​—ɛ kominza, ɛ kɔme, wɔ awane, wɔ sonlabaka ne amuala.

GYIMAYƐLƐ: (1) Dapɛne biala, fa mitini ekyii kenle ko biala sukoa kɛzi ɛbalie ɛnwomenle wɔahwe anwoma wɔahɔ wɔ ɛvovoa ne foa mɔɔ wɔ aze la anu. (2) Yeanyɛ boɛ fee la, maa ɛ nye ɛbolo tuto ɛ kominza ndinli ne mɔ anu kenle ko biala wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛtendɛ la toonwo dapɛne.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie