Ebighenderwako by’Omuhindano Omubiiri n’Engebe y’Omukristo
Emyatsi eyirimo
1. Ebighenderwako ebiri omo dokima eno, bikendiwatikya obuli mundu oyuwite ekihindi omo muhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo. Omughulu ukahabawa ekihindi, embere uteghekanayekyo, litolere iwalebya ebighenderwako ebilebiryekyo ebiri omo Omubiiri n’engebe y’Omukristo—Akatabu k’omuhindano n’omo dokima eno. Abatuliri bosi ngambe ibahirwamo omuhwa w’eriyitegheka erilabya ebihindi by’abakolo. N’abandi bandu ababeghere erihika oko mihindano, nabo banganalabya oko bihindi bamabya ibanalighire amakangirirya w’eBiblia, n’emighendere yabo yamabya iyinahambene n’esyokanuni sy’Ekikristo. Omundu oyute mutuliri amabyanza eribya akalabya oko bihindi, omulebya w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo litolere inyakania naye oko myatsi eyisabirwe; n’enyuma sy’aho inyamubwira ng’anatolere kutse iyehe. Omughulu akakanaya n’omundu oyo litolere oyukayifunza eBiblia haghuma naye inyabya inyaneho (kutse omubuti wiwe Mukristo). Emyatsi eyisabirwe embere omundu atsuke erilabya oko bihindi, ni mighumerera n’ey’eribya mutuliri oyutabatisibwe.—od-ZS esura 8 enu. 8.
EBINYWA BY’ERITANGIRIRYA
2. Dakika nguma. Obuli yenga, olwimbo n’omusabe byabilaba, omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, litolere inyakania oko myatsi milebe eyikendiletera abandu b’engumbu y’erikwama eprograme y’ekiro ekyo. Litolere inyahira omuwato oko myatsi eyikendiletera endeko y’endundi nene.
EBY’OBUGHULI OMO KINYWA KY’OMUNGU
3. Mukania: Dakika 10. Akatabu k’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, kakakanganaya omutwe w’omwatsi n’eyindi myatsi mikuhi-mikuhi eyikakanganaya esyonzumwa ngulu-ngulu ibiri kutse isatu. Omukania ono litolere inyahabwa omusyakulu w’endeko kutse omughombe muwatikya oyutolere. Omughulu oko programe tukenditsuka ekitabu kihya-kihya ky’eBiblia omo busomi bw’eBiblia bw’obuli yenga, evideo eyikatangiriraya ekitabu ekyo, ikendikanganibwa. Omubuyi anganakangania evideo eyo nga yihambene yiti n’omutwe w’omwatsi. Aliwe, litolere inyayikasa erikania oko myatsi yosi eyilebirye omukania wiwe eyikanganibwe omo katabu k’omuhindano. Kandi litolere inyayikasa erikolesya ndeke epitsa eyiryateghekanibawa erihira omuwato ko syonzumwa ngulu-ngulu. Anganakania n’oko yindi myatsi eyikabanika omo bindi bitsapo yamabya iyinahambene n’omukania wiwe.
4. Obuteke bw’Ekinywa ky’oMungu: Dakika 10. Ekitsweka kino ni ky’amabulyo n’ebisubiryo. Sikiriko eritangirirya kutse eribughirira. Litolere ikyalabibwa n’omusyakulu w’endeko kutse omughombe muwatikya oyutolere. Oyukalabayakyo litolere inyabulya abahulikiriri b’amabulyo abiri wosi. Kandi n’iye yukendiminya nga linatolere erisoma amasako awakanganibwe kutse iyehe. Abakasombolawa erisubirya, ngambe ibasubirya omo segonde 30 kutse nge okw’aho.
5. Obusomi bw’eBiblia: Dakika 4. Ekihindi ky’abakolo kino, litolere ikyalabibwa n’omukolo w’obulume. Omukolo akendisoma obusomi obo alyahabawa butsira eritangirirya kutse eribughirira. Omwimaniri w’omuhindano akendisondekania kutsibu-tsibu eriwatikya abakolo erisoma ndeke, eribugha emyatsi eyowikire, erisoma butsir’itwikangala, erihira omuwato w’oko nzumwa ngulu-ngulu, eribindula omulenge, eriluhukira ahatolere, n’eribugha ngoko abandu bakanakanaya. Kundi obusomi bulebe bw’eBiblia bukabya bukuhi n’obundi ibwabya buli, omulebya w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, ngambe inyabya akalebya obutoki bw’obuli mukolo embere sy’erimuha ekihindi kino.
MINYA NDEKE ERITULIRA
6. Dakika 15. Ekitsweka ky’omuhindano kino, kiriho busana n’eriha obuli mundu y’akanya k’eriyibegherya oko mubiiri w’eritulira n’eritoka eribya akakania ndeke n’abandu n’eribya mutuliri mubuya n’omukangirirya mubuya. Kyamabitolera, abasyakulu b’endeko nabo banganahabwa oko bihindi by’abakolo. Obuli mukolo akendikolesya esomo nyilebe erilua omo katabu Wanze abandu Uyire abigha kutse omo katabu Erikangirirya. Esomo eyo ikanganibwe omo Akatabu k’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo; yiri omo hibohi (paranteze) enyuma sy’eyindi myatsi eyilebirye ekihindi. Ndambi silebe, ebitsweka by’erikanirania bikendibya bikahirwa oko programe. Ebitsweka ebyo ni by’erilabibwa n’omusyakulu w’endeko kutse omughombe muwatikya oyutolere.—Eriminya ekitsweka ky’erikanirania nga kyangalabibwa kiti, ulebaye enungu 15.
7. Eritsukisya omukania: Ekitsweka ky’abakolo kino, kyanganalabibwa n’omulume kutse n’omukali. Omuhulikiriri litolere inyabya w’olubuto lughuma n’omutuliri kutse inyabya mutunga wiwe. Banganalabya ekihindi kyabo ibanikere kutse ibanimene.—Eriminya bingyi oko myatsi y’erikaniryako n’emibere y’erilabyamo ekihindi kino, ulebaye enungu 12 ne 13.
8. Erisubira omundu: Ekitsweka ky’abakolo kino, kyanganalabibwa n’omulume kutse n’omukali. Omuhulikiriri litolere inyabya w’olubuto lughuma n’omutuliri. (km-ZS 6/97 aka. 2) Banganalabya ekihindi kyabo ibanikere kutse ibanimene. Omutuliri akendikangania endeko omundu ng’angabugha atiki akasubira omundu oyo akanaya naye ekindi kiro.—Eriminya bingyi oko myatsi y’erikaniryako n’emibere y’erilabyamo ekihindi kino, ulebaye enungu 12 ne 13.
9. Eriyira abigha: Ekitsweka ky’abakolo kino, kyanganalabibwa n’omulume kutse n’omukali. Omuhulikiriri litolere inyabya w’olubuto lughuma n’omutuliri. (km-ZS 6/97 aka. 2) Banganalabya ekihindi kyabo ibanikere kutse ibanimene. Omughulu omukolo akakagananaya ngoko omundu angasondola efunzo y’eBiblia eyabiritsuka, syasabirwe eritangirirya kutse eribugha ebinywa by’eribughirira. Anganakola atya lisa, esomo yiwe yamabya iyilebirye eritangirirya kutse eribuyiria. Sikisabirwe erisoma omo mulenge emyatsi yosi eyikanganibwe, nomo kite kibi omundu amabikola atya.
10. Erikanirya abandu oko myatsi eyo wikirirye: Omughulu ekihindi kino ni mukania, ikyalabibwa n’omukolo mulume. N’omughulu ni ky’erikola ng’eky’erilangirirako kutse nge onyesho, kyanganalabibwa n’omukolo mulume kutse mukali. Omuhulikiriri litolere inyabya w’olubuto lughuma n’omutuliri kutse inyabya mutunga wiwe. Litolere omukolo inyasubirya oko ribulyo ly’omutwe w’omwatsi wiwe. Ngambe inyateka ekisubiryo ekilangirikire ndeke-ndeke kandi inyatekakyo omo menge akakolesya emyatsi eyiryakanganibawa oko kihindi kiwe. Omughulu akalabaya ekihindi kiwe, omukolo ali n’obwiranda bw’erisombola ng’akendyahula ebitabu ebiluiremo omwatsi wiwe kutse iyehe.
11. Omukania: Ekitsweka ky’abakolo kino, ni ky’erilabibwa n’omukolo mulume kandi ikyalabibwa ng’omukania. Omughulu omukania ono aseghemere Endomeko A y’akatabu Wanze abandu Uyire abigha, litolere omukolo inyakangania amasako awakanganibwe ng’angakolesibwa ati omw’itulira. Ng’eky’erileberyako, anganakangania erisako nga lyangakolesibwa mughulu wahi, nga likasonda eribugha litiki, kandi nga lyangakolesibwa liti erilengekania n’omundu. Omukania amabya inyaluire omo mwatsi mulebe w’omo nguma y’oko syosomo sy’akatabu Wanze abandu Uyire abigha, ekyo omukolo atolere erihirako omuwato, ry’erikangania omwatsi oyo ng’angakolesibwa ati omw’itulira. Anganakania oko mwatsi owakanibweko omo nzumwa 1 y’esomo eyo, kutse kyamabya ikitolere, anganakania oko wandi masako awali omo somo eyo.
12. Ebiri omo myatsi y’erikaniako: Emyatsi eyiri omo nungu eno n’eyikwamire, ilebirye ekihindi “Eritsukisya omukania” n’ekihindi “Erisubira omundu.” Hamatendikanganibwa eyindi myatsi, ekyo omukolo asabirwe, ry’erikania oko mwatsi w’eBiblia owolobire owakatsemesaya omuhulikiriri wiwe n’erimuteghekania oko myatsi eyo banganasyakaniryako ekindi kiro. Omukolo akendisombola omwatsi ogho abandu banemukaniako kutsibu oko mughulu oyo omo kiharo ky’eyo ikere kandi owangaluiramo ebighuma ebyuwene. Ali n’obwiranda bw’erisombola ng’akendikolesya kutse iyehe ekitsapo kutse evideo erilua omo Byombo ebyo tukakolesaya tukakangirirya. Omo mwanya w’erihamba omo mutwe ebyo akendibugha, litolere omukolo inyayikasa erikulya emibere y’erikangirirya, ng’erigha eritsomana abandu n’eribya akakania ngoko abandu bakanakanaya.
13. Emibere y’erilabyamo omwatsi: Litolere omukolo inyahambania ekihindi ekyo alyahabawa n’emibere y’ewabo. Tutekeho eby’erileberyako:
(1) Nyumba oko nyumba: Enzira y’erikolamo emyatsi eyi, ihiriremo eritulira lukyo kwa lukyo, kyanganabya imunaloleneko, oko telefone, kutse erilabira ebaruha. Kandi yanganahiramo erisubira omundu oyo wakanaya naye ekindi kiro ukatulira nyumba oko nyumba.
(2) Eritulira kitsumbukirania: Eky’erikwamirira hano, ni kangania omundu ng’angakolaki atoke erikolesya akanya kosi-kosi akangayihulukya ak’eribindula omukania w’obuli kiro abye mukania owalebirye engulu mbuya. Kyanganabya erikania oko mwatsi mulebe owakabanika omo Masako omughulu ukakola emibiiri yaghu y’obuli kiro. Neryo iwakania oko mwatsi oyo n’abandu abo ukahindana nabo oko mubiiri, ekalasi, abahimbani baghu, omughulu wamimya etaksi, kutse omo sindi nzira ukakola emibiiri yaghu y’obuli kiro.
(3) Eritulira ahakabya abandu bangyi: Enzira y’eritulira eyi, yanganahiramo eritulira oko prezantware, eyo abandu bakakolera ekomerse, eritulira omo ndaki, omo hilima [jardin] hy’eriluhukiramo, oko parking, kutse ahandi handu aho abandu bangasungyika.
14. Erikolesya esyovideo n’ebitsapo: Erikwamana n’emibere, omukolo anganasombola erikangania evideo kutse eriha omundu y’ekitsapo kilebe. Ekihindi kyamabya ikirimo erikangania evideo, kutse omukolo amabisombola erikangania evideo nyilebe, inyakenditangiriryayo n’erikania kuyo; aliwe isyendibuyayo.
ENGEBE Y’OMUKRISTO
15. Olwimbo lwabimbwa, esyodakika 15 sy’erimbere esy’omo kitsweka kino sikendibyamo ekihindi kighuma kutse bibiri. Enzumwa y’ebihindi bino, ry’eriwatikya abahulikiriri erikolesya Ekinywa ky’oMungu. Hamatendikanganibwa eyindi myatsi, ekihindi kino litolere ikyahabwa abasyakulu b’endeko, kutse abaghombe bawatikya abatolere. Ekihindi ebiyitawa by’endeko, ikyo litolere ikyalabibwa n’omusyakulu w’endeko. Ekihindi kyamabya ini kanirania, oyukalabayakyo anganabulya amabulyo akalabyakyo eritomeka oko mabulyo awakanganibwe. Ebinywa biwe by’eritangirirya litolere ibyabya bikuhi atoke eribana endambi y’erikania oko myatsi mikulu-mikulu n’erilekera abahulukiriri b’endambi y’erikania. Ekihindi kyamabibyamo eribulya omundu y’amabulyo, kyamabitokekana, kyuwene oyukabulibawa amabulyo inyayasubirya kugho oko jukwaa, omo mwanya w’erikola atya inyanikere omo mwanya wiwe.
16. Erigha ly’eBiblia ery’endeko: Dakika 15. Ekihindi kino, litolere ikyahabwa abasyakulu b’endeko abatolere. (Omo syondeko esirimo abasyakulu bake, ekihindi kino kyanganahabwa abaghombe bawatikya abatolere, erikwamana n’obwagha.) Ekyaghanda ky’abasyakulu kyo kikasombola nga ni bahi bo batolere erisondola ekihindi ky’Erigha ly’eBiblia ery’endeko. Abalyasombolawa litolere ibabya ibanganalabyakyo omo nzira eyuwene, neryo ibabugha oko ndambi. Kandi litolere ibahira omuwato w’oko masako makulu-makulu n’eriwatikya obuli mundu alangire emyatsi eyamakanibwako nga yangakolesibwa yiti. Eritsopolya emyatsi eyabirihulukibwa eyilebirye erisondola ebihindi omo nzira y’amabulyo n’ebisubiryo, likendiwatikya abaghala betu abo abalyasombolawa. (w23.04 aka. 24, ekisanduku) Emyatsi eyiryateghekanibawa busana n’eyenga yabikanibwako ndeke-ndeke, sihali ekyangaleka erigha ry’eBiblia iryatasyalola embere. Kyamabitokekana, obuli yenga hakendibya abasondoli n’abasomi mbiriri-mbiriri. Omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo amabibugha ati endambi y’erigha ry’eBiblia ikehibaweko, oyukasondola ekihindi kino litolere inyalebya ng’akendikehya oko ndambi kw’ati. Anganasombola eritendisoma esyonungu silebe.
EBINYWA BY’ERIBUGHIRIRA
17. Dakika 3. Omuhanganiri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo akendisuba omo myatsi milebe eyangawatikya eyiryakanibawako omo muhindano. Erikwamana n’endambi eyikisiyaho, anganakolekyo omw’ibulya abahulikiriri ati bakanaye oko myatsi eyo balyalangira ngoko yanganabawatikya omo ngebe yabo. Kandi akendikania oko myatsi eyikendisyakanibwako omo yenga eyisubukire. Akatambi kamabyaho, anganahula amena w’abakolo abakendisyalabya ebihindi omo yenga eyisubukire. Hamatendikanganibwa eyindi myatsi, omo binywa biwe by’eribughirira, omwimaniri yukendilabya emilaghe kutse erisoma esyobaruha kyamabitolera. Emilaghe y’obuli kiro, ng’eyilebirye emihindano y’omubiiri w’eritulira kutse eyilebirye obuyonzo, siyitolere erilabibwa oko jukwaa, aliwe litolere iyahirwa oko kisayi ky’emilaghe. Omwimaniri amalangira isikyenditokekana erilabya emilaghe yosi kutse erisoma esyobaruha syosi omo ndambi eyo bamuhere, ey’ebinywa biwe by’eribughirira, inyakendisaba abaghala betu abawite ebihindi omo muhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, erikehya oko syondambi syabo kyamatokekana. (Ulebaye enungu 16 na 19.) Omuhindano akendihwa omo lwimbo n’omusabe.
ERISIMA ABAKOLO N’ERIBAHA AMAHANO
18. Obuli kihindi ky’abilaba, Omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo awite hakuhi dakika nguma erisima oyulyalabayakyo n’eriteka amahano malebe oko somo eyo alyahabawa. Esaa omuhanganiri akakokaya omukolo erisyalabya ekihindi kiwe, syendyahula esomo eyo alyahabawa. Nikwa, omukolo abilabya ekihindi kiwe n’enyuma sy’erimusima, omuhanganiri anganakangania esomo eyo omukolo alue akakolesya n’erikangania emyatsi eyikakanganaya ngoko omukolo mwakakolesayayo ndeke kutse erimukangania omo menge busanaki litolere inyatasyayikasa erikolesya esomo eyo kandi ng’angakola atya ati. Omwimaniri anganakania n’oko yindi myatsi y’omo kihindi ky’erilangirirako amalangira ati yanganawatikya omukolo kutse abahulikiriri. Anganaha omukolo y’awandi mahano ahate bandu erilua omo katabu Wanze abandu, Erikangirirya, kutse omo kitabu Shule ya Huduma. Anganakola atya emihindano yabihwa kutse oko yindi ndambi. Amahano ayo akendibya awalebirye esomo eyo alyahabawa kutse eyindi somo.—Eriminya bingyi oko mubiiri w’Omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo kutse omubiiri w’omuhani muwatikya, ulebaye enungu 19, 24, na 25.
ENDAMBI
19. Ekihindi kyosi-kyosi isikyalabaya oko ndambi yakyo, nomo byangabya binywa by’Omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo. Ni kwenene Akatabu k’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo kakakanganaya endambi y’obuli kihindi, nikwa emyatsi yosi yamabya iyabirikanibwako, sikitolere oyukalabaya ekihindi kilebe inyatasyatomekako eyindi busana n’erisonda eribughirira endambi. Abakalabaya ebihindi bilebe bamabilabya oko ndambi, omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo kutse omuhani muwatikya inyakendihabo amahano ahate bandu. (Ulebaye enungu 24 na 25.) Omuhindano wosi litolere inyabugha esaha 1 n’esyodakika 45, erihirako n’esyonyimbo n’emisabe.
OMUGHULU OMULEBYA W’OMUTIMBO AKALENDERERA ENDEKO
20. Omughulu omulebya w’omutimbo akalenderera endeko, emihindano ikindilaba ngoko kikanganibwe omo Katabu k’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo. Ekighuma kisa, omo kitsweka Engebe y’Omukristo, omukania w’omubiiri w’esyodakika 30 owakendilabibwa n’omulebya w’omutimba, akendimya omwanya w’ekihindi erigha ly’eBiblia ery’endeko. Embere omukania w’omulebya w’omutimbo atsuke, omwimaniri w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, akendisuba omo myatsi milebe eyiryakanibawako, akendikania oko myatsi milebe eyikendisyakanibwako omo yenga eyisubukire, akendilabya emilaghe eyitolere, n’erisoma esyobaruha esyangasomwa, n’enyuma sy’aho, inyatangirirya omulebya w’omutimbo. Omukania abihwa, omulebya w’omutimbo akendibughirira omuhindano omo lwimbo olo akendisombola. Anganabirikira oghundi mughala wetu erisyakola omusabe w’eribughirira. Sihali ekindi kisenge kyosi-kyosi eky’omo mubughe w’endeko ekyangakolwa omo yenga y’erilendererwa n’omulebya w’omutimbo. Endeko yamabya iyiwite ekikuto ky’oghundi mubughe, ekikuto ekyo kikendikola emihindano yakyo ngoko kikanakola. Aliwe kikendiyighunga oko ndeko erisyakwama omukania w’omubiiri ow’omulebya w’omutimbo.
EYENGA EYIRIMO OMUHINDANO MUNENE W’OMUTIMBO KUTSE OW’EKIHARO
21. Omo yenga eyirimo omuhindano munene w’omutimbo kutse ow’ekiharo, sihendibya omuhindano wosi-wosi w’endeko. Litolere endeko yosi iyibukibwa ngoko emyatsi eyiri oko programe y’emihindano omo yenga ng’eyo, litolere obuli mundu kutse obuli kihanda ibayisomerayo.
EYENGA EYIRIMO OMUHINDANO W’ERYIBUKA OLUHOLO LWA YESU
22. Omuhindano w’eryibuka oluholo lwa Yesu amabibya omo biro by’omo kati-kati k’eyenga, isihendibya Omuhindano omubiiri n’engebe y’Omukristo.
OMULEBYA W’OMUHINDANO OMUBIIRI N’ENGEBE Y’OMUKRISTO
23. Ekyaghanda ky’abasyakulu kikendisombola omusyakulu mughuma omo kati-kati kabo eribya mulebya w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo. Awite omubiiri w’erilebya omuhindano oyu ng’anatondekire ndeke kandi ng’anemukolwa erikwamana n’ebighenderwako bino. Litolere ibabya bakakanirania ndeke n’omuhani muwatikya. Akatabu k’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo kabinasungyika, omulebya w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo akendighaba ebihindi byosi by’emisi ibiri eby’omuhindano w’omo kati-kati k’eyenga. N’iye yukaghaba ebihindi by’abakolo, n’ebihindi ebite by’abakolo. Kandi n’iye yukapanga abimaniri b’omo muhindano w’omo kati-kati k’eyenga. Akasombolabo omo kati-kati k’abalighirwe n’ekyaghanda ky’abasyakulu. (Ulebaye enungu 3-16 na 24.) Omughulu akapanga ebihindi by’abakolo, litolere inyalebya olubu lw’omukolo, obutoki bwiwe, n’obutoki bwiwe bw’erikania bweghu-bweghu oko mwatsi owakendikanibwako. Ko linatolere inyakola atya n’omughulu akaghaba ebindi bihindi by’omuhindano. Obuli mundu oyuwite ekihindi, litolere inyaminyisibwa ngoko awitekyo hakuhi mayenga asatu embere sy’ekiro ekyo akendisyalabyakyo. Erihikira ekyo, efomu Utumishi na Maisha ya Mukristo—Karatasi ya Mugao (S-89) ikendikolesibwa oko bihindi by’abakolo. Omulebya w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo litolere inyakola ekyosi eprograme y’ebihindi byosi by’omuhindano ihirawe oko kisayi ky’emilaghe. Ekyaghanda ky’abasyakulu kyanganasombola oghundi musyakulu kutse omughombe muwatikya erimuwatikya. Nikwa, abasyakulu b’endeko basa bo bangakolesibwa eripanga ebihindi ebite by’abakolo.
OMWIMANIRI W’OMUHINDANO OMUBIIRI N’ENGEBE Y’OMUKRISTO
24. Obuli yenga, omusyakulu w’endeko mughuma akendisyasombolwa eribya mwimaniri omo ndambi yosi y’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo. (Omo syondeko esirimo abasyakulu bake, abaghombe bawatikya abatolere banganakolesibwa, erikwamana n’obwagha.) Omwimaniri yukateghekanaya ebinywa by’eritangirirya n’eby’eribughirira. Kandi akatangiriraya obuli kihindi. Erikwamana n’emighanzo y’abasyakulu, anganalabya oko bindi bihindi by’omuhindano, kutsibu-tsibu ebihindi ebikasaba erikangania evideo lisa butsira erikanirania lyosi-lyosi. Ebinywa ebyo akabugha ekihindi kilebe kyabihwa n’erikokya ekisubukire, litolere ibyabya bikuhi. Ekyaghanda ky’abasyakulu kyo kikasombola nga ni basyakulu bahi bo batolere erimanira emihindano. Abasyakulu abakendisombolwa, bakendibya bakasubukana erimanira emihindano. Erikwamana n’emibere y’ewenyu, omulebya w’omuhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, anganabya akimanira kangyi-kangyi kulenga abandi basyakulu abatolere. Omusyakulu mulebe amabya inyanawite obutoki bw’erisondola erigha ly’eBiblia ery’endeko, aho inyanganatoka erimanira n’emihindano. Nikwa muminye ngoko omwimaniri w’omuhindano awite omubiiri w’erisima abakolo n’erihabo amahano omo lwanzo kyamabitolera. Kandi litolere inyakola ekyosi emihindano yihwe oko ndambi. (Ulebaye enungu 17 na 19.) Omwimaniri amabyanza kandi oko jukwaa hamabya ihane omwanya, oghundi mukro anganahirwa oko jukwaa, neryo omwimaniri inyanganakolesyagho eritangirirya ekihindi ekisubukire oyukendilabyakyo inyanemuya ahali omukro w’ababuyi. Kandi omwimaniri amabyanza, anganikala oko kitumbi oko jukwaa oko ndambi y’Obusomi bw’eBiblia n’endambi y’ekitsweka Minya ndeke eritulira. Ekyo kyanganawatikya eritendiherya akatambi.
OMUHANI MUWATIKYA
25. Omughulu kyamatolera, omuhani muwatikya ali n’omubiiri w’erihana ahate bandu abasyakulu b’endeko, n’abaghombe bawatikya busana n’ekitsweka kyosi-kyosi ky’erikangirirya ekyo balyahabawa; kibye kihindi omo muhindano Omubiiri n’engebe y’Omukristo, abye mukania w’abandu bosi, erisondola Akaleberyo k’Omuteya, Erigha eBiblia ery’endeko, kutse erisoma esyonungu omo mihindano. (Ulebaye enungu 19).
AKALASI OMO BINDI BISENGE
26. Erikwamana n’emighanzo y’abakolo, endeko yanganahiraho ebindi bisenge busana n’ebihindi by’abakolo. Obuli kisenge litolere ikyayira omuhani wakyo, kutsibu-tsibu omusyakulu w’endeko. Omughulu kyamatolera, omughombe muwatikya oyutolere anganakolesibwa. Ekyaghanda ky’abasyakulu kyo kikasombola nga nindi yukendikola omubiiri oyu kutse abakakolagho nga bakendibya bakasubukana. Litolere omuhani inyakwama obusondoli obuli omo nungu 18. Hamabya akalasi omo kindi kisenge, abakolo bakendisabwa eriyamo ekihindi Obuteke bw’Ekinywa ky’oMungu kyabihwa eky’omo kitsweka Eby’obughuli omo Kinywa ky’oMungu. Bakendisuba omo kisenge ky’erimbere ekihindi ky’omwiso ky’abakolo kyabihwa.
ESYOVIDEO
27. Hane esyovideo esikendibya sikakolesibwa omo muhindano ono. Esyovideo esyo sikendibya sikabanika omo JW Library® kandi wanganakolesya ebyombo mbiriri-mbiriri by’ekielektronike erisomasyo.
© 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
S-38-KIN 9/25