Smokkelen — Europa’s vloek van de jaren ’90

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN DUITSLAND

Een speedboot stuift van de kust van Noord-Afrika in de richting van Gibraltar; een camper vertrekt uit Polen, rijdend in westelijke richting; een Bulgaarse vrachtwagen zet koers naar Noord-Europa; een vliegtuig vliegt van Moskou naar München. Wat hebben deze transportmiddelen gemeen? Ze zijn allemaal gebruikt voor smokkelarij.

SMOKKELEN is het heimelijk vervoeren van goederen van of naar een land of gebied, hetzij om de autoriteiten te vermijden omdat de goederen verboden zijn, of om het betalen van belasting erop te ontduiken. Smokkelarij — soms sluikhandel of het vervoer van contrabande genoemd — wordt op zijn minst sinds de veertiende eeuw in Europa bedreven. Deze onwettige activiteit is zo wijdverbreid geweest dat de folklore van veel landen nu romantische verhalen kent over smokkelaars, van wie sommigen populaire helden zijn geworden.

Smokkelen is onwettig en meestal schadelijk — hoewel er soms iets goeds mee bevorderd werd. Zo werden in de zestiende eeuw exemplaren van William Tyndales vertaling van delen van de bijbel Engeland binnengesmokkeld, waar ze verboden waren. En toen de Duitse strijdkrachten in 1940 Frankrijk bezetten, waren smokkelaars — met hun eerstehandse ervaring met de paadjes en achterafweggetjes van Normandië — „logistiek de besten in het [Franse] verzet”, bericht GEO.

Nu, vijftig jaar later, viert het smokkelen hoogtij — maar als een vloek in plaats van een zegen. Europa is wat de Süddeutsche Zeitung „een smokkelaarsparadijs” noemt, geworden. Wat heeft tot deze ontwikkeling geleid?

Een van de oorzaken is dat de Europese Unie zich heeft uitgebreid, van zes tot vijftien lidstaten binnen veertig jaar.a De versoepeling van de visumbeperkingen heeft het internationale reizen veel gemakkelijker gemaakt. Een ingezetene van Europa merkte op: „Dertig jaar geleden controleerde de douane je papieren aan elke grens. Tegenwoordig kun je dezelfde grenzen passeren zonder zelfs maar te stoppen.”

Bovendien heeft Oost-Europa zijn grenzen geopend. Sommige grenzen, zoals de grens die vroeger tussen de twee delen van Duitsland liep, bestaan niet langer. Dat alles betekent dat grensoverschrijdende handel veel gemakkelijker is. Maar dat geldt ook voor smokkelen. En de georganiseerde misdaad is er snel bij geweest de nieuwe situatie uit te buiten. Criminele bendes specialiseren zich in een verscheidenheid aan smokkelwaar.

Kunstschatten gesmokkeld op bestelling

Jarenlang, voordat Oost-Europa zijn grenzen opende, waren kunstschatten in Rusland buiten het bereik van westerse verzamelaars. Maar nu worden die schatten „geplunderd door een onwaarschijnlijke alliantie van Westeuropese kunstgalerijen en moorddadige bendes Russische smokkelaars”, bericht The European. Ja, „de politie is van mening dat het smokkelen van gestolen kunstschatten [in Europa] de op twee na winstgevendste criminele activiteit is, na drugssmokkel en de illegale wapenhandel”.

Kunst smokkelen is een lucratieve business in Rusland en elders. In Italië is binnen een periode van twee jaar voor ruim $500 miljoen aan kunstwerken gestolen. Zestig procent van Europa’s gestolen kunst belandt in Londen, waar kopers te vinden zijn. In feite worden veel voorwerpen zelfs „op bestelling gestolen voor een particuliere verzamelaar zonder scrupules”. Geen wonder dat slechts een schamele vijftien procent wordt teruggevonden.

Gif — Een heel ander verhaal

Terwijl criminelen bij kunst betaald worden om voorwerpen een land binnen te smokkelen, worden ze bij andere goederen betaald om ze het land uit te krijgen. Een voorbeeld daarvan is giftig afval. Waarom de moeite nemen om giftig afval een land uit te smokkelen? Omdat de kosten van het legaal opruimen van giftig materiaal in veel landen sterk gestegen zijn. Dat, samen met het risico van strengere milieucontroles, maakt het tot een aantrekkelijk idee smokkelaars te betalen voor het wegwerken van giftig industrieel afval in het buitenland.

Waar belandt dit materiaal? Uit onderzoek door het Duitse Federale Bureau voor Misdaadbestrijding blijkt dat bendes giftig afvalmateriaal — zoals oude autoaccu’s, oplosmiddelen, verf, pesticiden en giftige metalen — van het Westen naar landen als Polen, Roemenië en de voormalige Sovjet-Unie smokkelen om het daar te dumpen. In de komende jaren zal dat materiaal een bedreiging vormen voor de gezondheid van de bevolking van die landen.

Sigarettensmokkel

Andere groepen criminelen specialiseren zich in het smokkelen van sigaretten. De sigaretten zijn bijvoorbeeld per speedboot vervoerd van Noord-Afrika naar het Iberisch Schiereiland, of per auto van Polen naar Duitsland. De ermee gemoeide bedragen zijn enorm. De illegale handel in onbelaste sigaretten kost de Duitse staat zo’n miljard mark per jaar aan gemiste belastinginkomsten.

Volgens Die Welt bieden in de straten van Berlijn zo’n 10.000 verkopers — soms pushers genoemd — gesmokkelde, goedkopere sigaretten aan.

Handel in mensen

Nog een specialiteit van de georganiseerde misdaad — een die wel bijzonder doortrapt is — is de handel in mensen. De prijs die gevraagd wordt om iemand West-Europa binnen te smokkelen — misschien in een vrachtwagen zoals de in het begin van het artikel genoemde — is buitensporig hoog. Het in Wenen gevestigde Internationale Centrum voor de Ontwikkeling van het Migratiebeleid schat zelfs dat er met deze handel in mensen jaarlijks meer dan $1,1 miljard wordt verdiend.

Daar de meeste illegale immigranten uit arme landen komen, zijn er maar weinig die de smokkelaars vooruit kunnen betalen. Daarom worden zij na hun aankomst in Europa gedwongen de schuld af te lossen door voor de smokkelaars en hun criminele bendes te werken. De meelijwekkende immigranten komen zo in een eindeloze moderne vorm van slavernij terecht, voortdurend blootgesteld aan uitbuiting, dwang, diefstal en verkrachting. Sommigen werken ten slotte voor wat Die Welt beschrijft als de sigarettenmafia; anderen belanden in de prostitutie.

De kosten voor het nieuwe gastland worden niet alleen berekend in termen van gemiste belastinggelden. Rivaliserende bendes beoorlogen elkaar met, zoals de Süddeutsche Zeitung het kenschetst, „een onvoorstelbare meedogenloosheid”. De cijfers spreken voor zich: In het voormalige Oost-Duitsland hebben bendes in vier jaar tijd 74 moorden gepleegd.

Het beangstigendst van alles

„Van alle onvoorziene gevolgen van de ineenstorting van de Sovjet-Unie”, schreef een opinieblad, „is de zwarte-markthandel in nucleair materiaal misschien nog wel het beangstigendst.” Verondersteld wordt dat er radioactief materiaal uit Rusland naar Duitsland is gesmokkeld, waardoor dit sinistere lek „een probleem voor de wereld, en in het bijzonder een probleem voor Duitsland” is geworden.

Neem bijvoorbeeld de vlucht vanuit Moskou die in het begin van het artikel werd genoemd. Bij aankomst in München bleek een van de passagiers plutonium, een radioactieve stof, in zijn aktentas te hebben. Aangezien plutonium uiterst giftig is en kanker kan veroorzaken, zou besmetting catastrofaal geweest zijn voor München en zijn inwoners.

Begin 1996 werd een Russische fysicus gearresteerd op beschuldiging van smokkel naar het buitenland van ruim een kilo radioactief materiaal dat naar verluidt, aldus de Süddeutsche Zeitung, „geschikt is voor de vervaardiging van een atoombom”. Westerse landen maken zich met recht zorgen. Op een topbijeenkomst in Moskou werden politici uit vooraanstaande industrielanden het eens over een plan om te trachten te „voorkomen dat materiaal voor kernwapens uit de voormalige Sovjet-Unie naar terroristen of ’schurkenstaten’ wordt gesmokkeld”, schreef de Londense Times.

Met zulke gevaren in gedachten vragen veel mensen zich af: Is smokkelen door internationale overeenkomsten te voorkomen? Zijn regeringen, hoe eerlijk en goedbedoelend ook, in staat de georganiseerde misdaad te beteugelen? Zal het smokkelen zich ontwikkelen van de vloek van de jaren ’90 tot de gesel van het nieuwe millennium? Of bestaat er reden om te hopen dat het weldra met het smokkelen gedaan zal zijn?

Smokkelen — Geen lange toekomst beschoren

Er zijn deugdelijke redenen om te geloven dat smokkelen weldra tot het verleden zal behoren. Aan de toestanden die het smokkelen mogelijk en, voor sommige mensen, aantrekkelijk maken, zal namelijk radicaal een eind komen. Aan wat voor toestanden?

Allereerst hebben de huidige onderdrukkende en onrechtvaardige economische stelsels geleid tot een oneerlijke verdeling van de welvaart. Terwijl mensen in sommige landen in voorspoed leven, hebben mensen net over de grens wellicht armoede of gebrek. Dat zijn de toestanden die smokkelen lucratief maken. Maar onze Schepper heeft in de Heilige Schrift beloofd dat hij spoedig voor een samenstel van dingen zal zorgen waarin ’rechtvaardigheid zal wonen’. Onderdrukkende en onrechtvaardige economische stelsels zullen verdwijnen. — 2 Petrus 3:13.

Bovendien zullen de nationale grenzen worden opgeheven, want onder de regering van de hemelse Koning, Jezus Christus, zal de mensheid één geheel worden. Met zo’n internationale, wereldwijd woonachtige broederschap zullen er geen illegale immigranten meer zijn. En omdat niemand oorlog zal voeren, zal het gevaar van radioactieve besmetting door een kernoorlog niet bestaan. In het nieuwe samenstel van dingen zal de mensheid leren het milieu te respecteren. — Psalm 46:8, 9.

De voornaamste drijfveren bij het hedendaagse smokkelen zijn hebzucht, oneerlijkheid en gebrek aan naastenliefde. Het feit dat veel mensen thans zulke eigenschappen vertonen, duidt erop dat wij leven in wat de bijbel als „de laatste dagen” beschrijft (2 Timotheüs 3:1-5). Het rechtvaardige nieuwe stelsel van Jehovah’s makelij is zeer nabij. Wij hebben allemaal reden om de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien, niet met vertrouwen in menselijke regeringen of economische stelsels, maar in Jehovah’s nieuwe samenstel.

[Voetnoten]

[Kader/Illustratie op blz. 13]

Andere smokkelwaar

Zeldzame dieren: Een man werd betrapt op het vervoeren van zeldzame schildpadden van Servië naar Duitsland. Hij bekende in vijf jaar tijd 3000 van deze dieren gesmokkeld te hebben, wat hem een half miljoen mark had opgeleverd. De handel in zeldzame dieren is voornamelijk in handen van professionele criminelen en groeit. „De zwarte markt floreert”, merkte een douanebeambte op. „Sommige verzamelaars betalen enorme bedragen.”

Namaakmerkartikelen: Binnen een half jaar namen douanebeambten op het vliegveld van Frankfurt, in Duitsland, ruim 50.000 artikelen in beslag met bekende merknamen. De artikelen — zoals horloges, computer software, sportartikelen en zonnebrillen — waren allemaal imitaties.

Auto’s: Een vooraanstaand autoverhuurbedrijf in Europa berichtte een toename van 130 procent in autodiefstallen over een periode van vijf jaar. Een krant beschrijft hoe „moderne struikrovers” te werk gaan. Zij huren auto’s, doen aangifte van diefstal en smokkelen ze dan het land uit.

Kostbare metalen: Kobalt, nikkel, koper, ruthenium en germanium zijn allemaal verkrijgbaar — tegen gunstige prijzen — in Estland, dat een van de voornaamste smokkelcentra van de wereld geworden is.

Benzine en diesel: Smokkelaars konden met het vervoer per schip van ’verboden’ benzine en diesel over de Donau tussen Roemenië en Servië met één nacht werken wel $2500 verdienen. In deze streek bedraagt het gemiddelde maandloon ongeveer $80!