De „nieuwe wereldorde” — Een wankel begin
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN DUITSLAND
TOEN 1991 aanbrak, was men optimistisch gestemd. De Koude Oorlog was voorbij. Weliswaar was er het probleem Koeweit, waar Irak in augustus 1990 was binnengevallen, maar de Verenigde Naties hadden hun tanden laten zien en Irak bevolen op 15 januari weg te zijn. Aan de eis was kracht bijgezet door een snel georganiseerde, militaire VN-coalitie van 28 landen die klaarstond om Irak op de knieën te brengen. Men had het volste vertrouwen dat het vastberaden standpunt van de wereldgemeenschap het begin van een nieuw tijdperk betekende.
George Bush, de toenmalige president van de Verenigde Staten, sprak van „de mogelijkheid, voor onszelf en voor komende generaties, een nieuwe wereldorde tot stand te brengen, een wereld waarin het internationale gedrag wordt beheerst door het recht en niet door de wet van de jungle”.
Vervolgens negeerde Irak de deadline van 15 januari, met massale lucht- en raketaanvallen op Iraakse militaire doelen als gevolg. Het was duidelijk dat het de wereldgemeenschap ernst was. Nog geen drie maanden later, op 11 april, verklaarden de VN de Golfoorlog voor geëindigd. De beloofde vreedzame, economisch en politiek stabiele nieuwe wereldorde scheen werkelijkheid te worden.
Oorlogen verontrustend bestendig
Halverwege 1991 verklaarden twee republieken, Slovenië en Kroatië, zich onafhankelijk van het toenmalige Joegoslavië, waarmee een burgeroorlog begon die uiteindelijk leidde tot de vorming van verscheidene afzonderlijke staten. Nog geen jaar later zei de Franse politiek analist Pierre Hassner: „Net als het Europa van voor 1914 stierf de nieuwe wereldorde van George Bush in Sarajevo.” Niettemin werden de vooruitzichten op vrede rooskleuriger toen er in november 1995 onderhandelingen begonnen in Dayton (Ohio, VS) en er op 14 december een vredesverdrag werd getekend in Parijs. Toen 1995 ten einde liep, was de hoop herleefd dat de nieuwe wereldorde misschien toch niet dood was.
De republieken van de Unie van Socialistische Sovjet-Republieken maakten zich geleidelijk los van elkaar. In 1991 waren Litouwen, Estland en Letland de eerste die vertrokken, snel gevolgd door andere. Een los verband bekend als het Gemenebest van Onafhankelijke Staten kwam in december tot stand, hoewel enkele voormalige leden van de Sovjet-Unie weigerden zich erbij aan te sluiten. Toen, op 25 december, trad Gorbatsjov af als president van de Sovjet-Unie.
Zelfs de afzonderlijke republieken begonnen echter uiteen te vallen. Tsjetsjenië bijvoorbeeld, een kleine islamitische enclave in het noorden van de Russische Kaukasus, streefde naar onafhankelijkheid. Zijn poging tot afscheiding tegen het einde van 1994 lokte een controversiële aanval door Russische troepen uit. Hoewel er zo’n 30.000 levens verloren zijn gegaan sinds de crisis in het begin van de jaren ’90 begon, duurde de oorlog ook dit jaar nog voort.
In oktober 1995 woedden er wereldwijd tussen de 27 en 46 conflicten — afhankelijk van hoe ze geclassificeerd worden.
Op het randje van een bankroet
Aan het begin van de jaren ’90 bleek de nieuwe wereldorde niet alleen politiek wankel maar ook economisch wankel te zijn.
In 1991 devalueerde Nicaragua zijn munteenheid, maar zelfs toen waren 25 miljoen cordoba’s slechts één Amerikaanse dollar waard. Ondertussen kampte Zaïre met een inflatiecijfer van 850 procent, waardoor zijn staatsburgers gedwongen waren het met een van de laagste levensstandaarden ter wereld te stellen. Met de Russische economie was het ook slecht gesteld. De inflatie bedroeg in 1992 2200 procent per jaar, zodat het geld bijna waardeloos was. Hoewel er daarna verbetering intrad, waren in 1995 de economische problemen verre van voorbij.
Het financiële schandaal van de eeuw deed zich in 1991 voor, toen de Bank of Credit & Commerce International instortte, ten val gebracht door fraude en criminele activiteiten. Depositeurs in 62 landen leden verliezen ten bedrage van miljarden Amerikaanse dollars.
Niet alleen economisch zwakke landen wankelden; het machtige Duitsland ging gebukt onder de kosten van de eenwording. De werkloosheid steeg doordat arbeiders langere vakanties en een betere gezondheidszorg eisten. Door een hoog arbeidsverzuim en wijdverbreid misbruik van de sociale voorzieningen kwam de economie onder extra druk te staan.
In de Verenigde Staten speelde een reeks ernstige rampen verzekeringsmaatschappijen parten; ze kwamen in geldnood door de schadeclaims die uitgekeerd moesten worden. En in 1993 waarschuwde het boek Bankruptcy 1995: The Coming Collapse of America and How to Stop It voor de gevaren van een omhoogvliegende nationale schuld en het snel stijgende begrotingstekort. Zelfs de stabiliteit van de Britse verzekeringsmaatschappij Lloyd’s of London — ooit een „rots van Gibraltar” — werd in twijfel getrokken. Geteisterd door verliezen zag ze zich gedwongen te denken aan het ondenkbare — een mogelijk bankroet.
Godsdienst, een stabiliserende kracht?
In 1991 werd in het Duitse dagblad Frankfurter Allgemeine Zeitung opgemerkt: „Dit visioen van een nieuwe wereldorde is geworteld in een lange traditie van Amerikaanse wereldbeschouwingen die allemaal een godsdienstige kern hebben gehad en verwoord zijn in christelijke termen.”
Deze godsdienstige achtergrond, zo zou men denken, zou stabiliteit aan de nieuwe wereldorde hebben moeten verlenen. Maar in werkelijkheid hebben godsdienstige onverdraagzaamheid en tweedracht tot wijdverbreide instabiliteit geleid. Algerije en Egypte waren slechts twee van de regeringen die het aan de stok kregen met islamitische fundamentalisten. Beide landen werden getroffen door een golf van terrorisme met religieuze drijfveren. Godsdienstrellen troffen in India onder andere Bombay, dat in 1993 negen dagen achtereen werd geteisterd door sektarische gewelddadigheden, die meer dan 550 mensenlevens kostten.
Godsdienstige onenigheid vertraagde de oecumenische vooruitgang in 1994 toen de Anglicaanse Kerk 32 vrouwen als priesters ordineerde. Paus Johannes Paulus II noemde dit „een ernstig obstakel voor elke hoop op hereniging van de Katholieke Kerk met de anglicaanse gemeenschap”.
Op 19 april 1993 eisten spanningen tussen de Amerikaanse regering en leden van een godsdienstige sekte, de Branch Davidians — die reeds geleid hadden tot een belegering van het complex van de sekte in Waco (Texas) en de dood van vier federale agenten — het leven van minstens 75 sekteleden. Twee jaar later werd een onderzoek ingesteld naar de mogelijkheid dat de terroristische bomaanslag op een overheidsgebouw in Oklahoma City, waarbij 168 mensen om het leven kwamen, een wraakoefening zou zijn voor de Waco-aanval.
De wereld werd begin 1995 geschokt door het bericht over een terroristische aanval met gifgas in de metro van Tokio. Tien personen stierven en duizenden anderen werden ziek. De wereld was nog heviger geschokt toen de verantwoordelijkheid werd toegeschreven aan een apocalyptische sekte met de naam Aum Shinrikyo of Aum Opperste Waarheid.
Gewichtige verjaardagen met weinig te vieren
In 1492 belandde Columbus op het westelijk halfrond. De viering van de 500ste verjaardag van deze gebeurtenis in 1992 was in controverse gehuld. Zo’n veertig miljoen nakomelingen van Indianen waren woedend om de gevolgtrekking dat een Europeaan gebieden had „ontdekt” waar hun voorouders al woonden en gedijden lang voordat hij zelfs maar geboren was. Sommigen noemden de ontdekkingsreiziger „een voorbode van uitbuiting en verovering”. En het is waar, Columbus’ komst op het westelijk halfrond was eerder een ramp dan een zegen voor de inheemse bevolking. Zogenaamd christelijke veroveraars beroofden hen van hun land, hun soevereiniteit, hun waardigheid en hun leven.
In september 1995 begon Israël aan een zestien maanden durende viering ter herdenking van de 3000ste verjaardag van de verovering van Jeruzalem door koning David. Maar de verjaardag kreeg een tragisch begin toen premier Jitschak Rabin op 4 november werd getroffen door moordenaarskogels, slechts enkele minuten nadat hij een toespraak had gehouden ter gelegenheid van een vredesbetoging. Dit wierp een schaduw op het vredesproces in het Midden-Oosten en bewees dat er niet alleen tussen Joden en Palestijnen maar zelfs tussen de Joden onderling ernstige godsdienstige geschillen bestaan.
Tussen 1991 en 1995 werden verscheidene vijftigste verjaardagen gevierd in verband met de Tweede Wereldoorlog — de aanval op Pearl Harbor, die ertoe leidde dat de Verenigde Staten aan de oorlog gingen deelnemen; de invasie in Europa door de Geallieerden; de bevrijding van nazi-concentratiekampen; de overwinning van de Geallieerden in Europa; en het afwerpen van de eerste atoombom op Japan. Gezien het bloed en de tranen waarmee deze gebeurtenissen gepaard zijn gegaan, vroegen sommigen zich af of ze het vieren wel waard waren.
Daarop volgde de verjaardag van een andere gewichtige gebeurtenis, de oprichting van de Organisatie der Verenigde Naties in oktober 1945. Men was destijds zeer hoopvol gestemd dat de sleutel tot het bereiken van wereldvrede eindelijk gevonden was.
De Verenigde Naties hebben, zoals VN-secretaris-generaal Boutros Boutros Ghali onlangs ter verdediging ervan aanvoerde, veel overwinningen behaald. Maar ze zijn er niet in geslaagd aan het doel van het Handvest te beantwoorden, namelijk „internationale vrede en veiligheid te handhaven”. Vaak hebben VN-troepen geprobeerd de vrede te handhaven in landen waar geen vrede te handhaven viel. Vanaf 1995 waren ze er niet in geslaagd een wankele nieuwe wereldorde leven in te blazen.
Terwijl de nieuwe wereldorde vastliep, gedijde de ware theocratie voorspoedig!
Met het oog op de politieke, economische en godsdienstige instabiliteit waardoor hun visioen van een nieuwe wereldorde voor hun ogen in scherven viel, begonnen sommigen te spreken van een nieuwe wereldwanorde. In deze ontwikkeling zagen Jehovah’s Getuigen een bewijs te meer dat slechts een nieuwe wereld van Gods makelij in de menselijke samenleving stabiliteit zal kennen.
In sommige landen betekende het einde van de Koude Oorlog grotere vrijheid voor Jehovah’s Getuigen, zodat zij in staat waren opzienbarende internationale congressen te houden in Boedapest, Kiëv, Moskou, Praag, Sint-Petersburg, Warschau en elders. Die congressen versterkten de wereldwijde gemeentelijke regeling van Jehovah’s Getuigen en droegen bij tot een versnelling van hun predikingswerk. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het aantal actieve Getuigen in alleen al één van deze gebieden groeide van 49.171 in 1991 tot 153.361 in 1995. In dezelfde vier jaar steeg het aantal Getuigen in de hele wereld van 4.278.820 tot 5.199.895. De ware theocratie gedijt als nooit tevoren!
Ja, miljoenen mensen baseren hun hoop voor de toekomst nu op Jehovah’s belofte van „nieuwe hemelen en een nieuwe aarde”, waarin ’rechtvaardigheid zal wonen’ (2 Petrus 3:10, 13). Hoeveel verstandiger is dat dan iets van een menselijke nieuwe wereldorde te verwachten, die, na haar wankele begin, binnenkort de vernietiging tegemoet zal wankelen! — Daniël 2:44.