De miskende hyena

Weinig dieren zijn meer belasterd dan de hyena. En toegegeven, ze zien er nu niet bepaald innemend uit. Zowel de kraalogen en de aflopende rug als de ongevoelige manier van doen wekken bij veel mensen die ze gadeslaan de indruk van iets smerigs en gemeens. Bovendien lacht en giechelt de hyena als een krankzinnige. Zijn angstaanjagend gehuil verscheurt vaak de stilte van de Afrikaanse nacht. Al deze eigenschappen met elkaar kunnen voldoende zijn om iemand te doen huiveren!

Maar de negatieve publiciteit die hyena’s hebben gekregen, is niet allemaal terecht. Laten wij dus enkele misverstanden rechtzetten. Allereerst denkt men vaak dat de hyena een soort hond is. Dat is hij zeker niet. Hyena’s vormen een afzonderlijke familie en hun gelijkenis met de hond is zuiver oppervlakkig.

Hyena’s worden ook algemeen als lafaards beschouwd. Maar lafaards zouden zeker geen goede jagers kunnen zijn. Jagers? Ja, want hyena’s zijn niet alleen aaseters. Met hun uitzonderlijk krachtige schouders en de sterkste kaken van alle Afrikaanse vleeseters zijn ze heel bekwaam in het jagen op hun eigen prooi — dieren zelfs ter grootte van de buffel. Ze worden in feite tot de grote roofdieren van Afrika gerekend.

Tijdens zijn studie van de vleeseters van zuidelijk Afrika zag de schrijver Chris McBride vaak dat hyena’s zelfs leeuwinnen die zich aan hun eigen prooi te goed deden, wegjoegen. Alleen de mannetjesleeuw kon de aanval van een groep hyena’s weerstaan. Als de hyena echt een lafaard was, zou hij het dan tegen zo’n formidabele vijand opnemen? Waarschijnlijk niet.

Waarom lacht de hyena?

Het krankzinnige gegiechel van de hyena kan u wat onaangenaam in de oren klinken. Maar dat is zijn manier om contact te onderhouden met de andere leden van zijn groep. „Elke gevlekte hyena heeft zijn eigen roep, die door andere hyena’s wordt herkend”, legt een Zuidafrikaanse deskundige, dr. G. Mills, uit. Op die manier laten wijdverspreide leden van de groep elkaar weten waar ze zijn, zodat ze zich snel kunnen hergroeperen als de noodzaak zich voordoet, bijvoorbeeld als ze hun territorium moeten verdedigen of gezamenlijk op jacht gaan. Hun opwinding als ze hun prooi doden of aas ontdekken, uit zich in een hoog „gegiechel”.

Maar niet alle hyena’s lachen. De bruine hyena of strandwolf uit zuidelijk Afrika is kleiner en rustiger dan de meer voorkomende gevlekte hyena en foerageert liever alleen dan in groepen. Hij verlaat zich meer op communicatie door middel van geuren.

Elk individu geeft zijn eigen geur af aan grassprieten, struiken of stenen door een smeer af te scheiden uit speciale anale huidzakjes. De reukzin van de hyena is zo scherp dat hij blijkbaar uit het smeer het geslacht, de sociale status en zelfs de identiteit van de leden van zijn eigen groep kan opmaken.

Hebt u een afkeer van de hyena? Toegegeven, het is niet echt een knuffeldier. Maar dat zijn veel dieren niet. Veel dieren maken indruk door andere kwaliteiten, zoals kracht en listigheid. Vanuit dat oogpunt heeft de hyena veel indrukwekkends en boeiends.