Wiegedood — Is het te voorkomen?

„De home-monitor voor zuigelingen van wie men denkt dat zij een grote kans op wiegedood hebben, is de laatste jaren in toenemende mate gebruikt in een poging wiegedood te voorkomen.” — „Pediatrics”, juni 1986.

ER WORDT steeds meer gebruik gemaakt van de home-monitor, maar wordt wiegedood daardoor voorkomen? Duizenden ouders hebben een home-monitor gebruikt of gebruiken er momenteel een. De baby wordt op de monitor aangesloten, die een waarschuwingssignaal geeft als er een bedreigende onregelmatigheid optreedt in de hartactiviteit of de ademhaling. Science News bericht dat er in de Verenigde Staten naar schatting 40.000 tot 45.000 home-monitors in gebruik zijn en er jaarlijks 10.000 tot 15.000 vervaardigd worden. Daar het eerste levensjaar de gevaarlijke periode is, behoeft de monitor niet jarenlang gebruikt te worden. Maar zijn deze apparaten werkelijk doelmatig?

Dr. Ehud Krongrad en verpleegkundige Linda O’Neill van het kinderziekenhuis van de Columbia University in New York, maakten een studie van 20 baby’s die, naar men dacht, een verhoogd risico liepen. Uit hun studie blijkt dat het uiterst moeilijk is nauwkeurig vast te stellen welke baby’s het risico lopen en daarom werkelijk een home-monitor nodig hebben. Zij verklaren: „Er bestaat geen test die heel specifiek of gevoelig of met een redelijke voorspellende waarde aangeeft dat een zuigeling een verhoogd risico loopt.”

Zij voeren aan dat ouders vanzelfsprekend de reacties van hun kind heel gevoelsmatig beoordelen en verklaren: „De meeste alarmsignalen die door ouders werden opgevat als echte alarmsignalen wegens lichamelijke veranderingen, gaan niet gepaard met instabiliteit in de elektrische verschijnselen die bij de hartslag optreden.” Hun gegevens doen zelfs „veronderstellen dat verreweg de meeste zuigelingen die plotseling en onverwacht sterven, geen enkel merkbaar en/of klinisch bruikbaar symptoom vertonen”. Naar aanleiding daarvan verklaarde George A. Little van de medische faculteit van Dartmouth: „Indien de criteria in het eenstemmige commissierapport door de artsen worden toegepast, voorzie ik een ingrijpende daling in het gebruik van home-monitors bij zuigelingenapnoe.”

Deze conclusie vormt een ondersteuning voor de in ons inleidende artikel geciteerde raad die de lijkschouwer aan Tottie gaf: „Er is niets wat u had kunnen doen om het te voorkomen. Ook al had u met een monitor naast de wieg gestaan, dan nog had u haar niet kunnen redden. Je kunt het niet voorzien en je kunt het niet voorkomen. In bepaalde gevallen houdt alles gewoon tegelijk op te functioneren en wij weten op het moment met geen mogelijkheid wat de oorzaak is.” Helaas zijn wetenschap en geneeskunde op veel terreinen niet alwetend, en wiegedood is een zo’n terrein.

Nog een factor om in gedachte te houden, is dat home-monitors elektrische apparaten zijn, reden waarom in een artikel in Pediatrics wordt gezegd dat „artsen en consumenten zich moeten realiseren dat de aanwezigheid van een monitor in huis potentiële risico’s met zich brengt, vooral wanneer er ook een peuter in huis is of een kind dat nog niet naar school gaat”. Een los snoer is voor elk kind heel verleidelijk en een stopcontact in de buurt kan heel gemakkelijk leiden tot een elektrokutie of verbranding. Daarom moet er waar een home-monitor wordt gebruikt, met uiterste voorzichtigheid te werk worden gegaan als er andere kinderen over de vloer zijn.

Risicobaby’s

Het komt voor dat een baby is opgehouden met ademhalen en ogenschijnlijk dood is, maar op het kantje wordt gered. Misschien merkte een moeder plotseling dat de baby niet meer ademde en pakte zij hem vlug op met de bedoeling ijlings hulp te zoeken of zich naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te haasten. Soms zijn die plotselinge actie en beweging voldoende geweest om het hartje en de ademhaling weer op gang te brengen en is de baby gered zonder dat er hartmassage of reanimatie nodig was.

In sommige gevallen zijn deze incidenten geconstateerd bij baby’s die uiteindelijk door wiegedood stierven. Dr. Marie Valdes-Dapena zegt dat zulke ’zuigelingen . . . een speciaal risico lopen plotseling te sterven’. Artsen leiden daar dan ook uit af dat „aangezien de ademhaling en hartslag verband houden met het autonome zenuwstelsel, het bijna zeker lijkt dat bij SIDS-baby’s en potentiële slachtoffers van wiegedood dit automatische deel van het centrale zenuwstelsel niet goed functioneert”. De oorzaak blijft echter een raadsel.

Wiegedood wordt dus gebruikt als aanduiding voor de dood van een baby in omstandigheden die niet te verklaren zijn. Sectie levert evenmin een plausibele reden of oorzaak voor de dood op. En in het stadium waarin het speurwerk en onderzoek nu verkeren, kan wiegedood meestal niet worden voorzien of voorkomen. Maar als een baby sterft — hetzij door wiegedood of door een andere oorzaak — hoe komen ouders dan over zo’n verlies heen? Hoe verwerken zij hun verdriet?

[Illustratie op blz. 9]

Baby aan een home-monitor ter controle van de ademhaling