Welke oorsprong heeft disco?
DE WORTELS of bronnen waaruit iets voortspruit, hebben in het algemeen heel wat te maken met wat wordt voortgebracht. Hoe is het met disco gesteld? Wat zijn de wortels daarvan?
Dit zou u wel eens kunnen verbazen. Beschouw de voorpagina van de uitgave van januari 1978 van Discoworld. De aandacht vestigend op een van de artikelen in het tijdschrift, staat er te lezen:
DE UITGAANSWERELD — HET HOMO VERLEDEN VAN DISCO
Staat u daarvan te kijken? Toch is het waar dat homoseksuelen een groot aandeel hebben gehad aan de ontwikkeling van disco’s. En zij vormen nog steeds een belangrijke aandrijvende kracht. Het nieuwe boek Disco Fever publiceerde een lijst van disco’s en merkte op:
„Sommige lezers zullen vele van de opgesomde discotheken herkennen als homo disco’s of homo clubs. Het tijdschrift ’Billboard’ [een vooraanstaand vakblad voor de amusementswereld] heeft geschat dat ten minste 50 percent van de discotheken in het land homofielenclubs zijn, wat niet verrassend is aangezien de discobeweging haar voornaamste aanzet kreeg uit de homogemeenschap. Steeds weer als het nieuws van een nieuwe homo club met een meesterlijk geluid en decor zich verbreidt, komen er ook hetero’s aankloppen die willen dansen.”
Er wordt helemaal niet geprobeerd de connecties van disco met homoseksualiteit te verbergen. Integendeel, zo merkt Detroit Free Press op: „Disco zal waarschijnlijk in de herinnering blijven voortleven als de eerste culturele gebeurtenis waarbij homo deelname openlijk in de publiciteit kwam.”
Maar sterker nog, er schijnt soms een bepaalde trots te bestaan over zulke banden met de homoseksualiteit. Richard Peterson, een hoogleraar sociologie aan de Vanderbilt University, die zich speciaal bezighoudt met de sociale invloed van hedendaagse muziek, merkte op dat het in de discowereld „niet alleen acceptabel, maar zelfs enigszins chic” is om een homoseksueel te zijn.
Er is de laatste jaren inderdaad veel veranderd in de maatstaven voor seksuele moraliteit. En er is misschien geen ander facet van het moderne leven waarin deze verandering zo sterk wordt weerspiegeld als in disco’s. Op dit feit wijzend zei het tijdschrift Horizon van mei 1977:
„Dat in een disco mannen met elkaar dansen en vrouwen met elkaar dansen, vertegenwoordigt een werkelijk drastische verandering in wat passend wordt geacht en in seksuele opvattingen.
Het is noch een geheim noch een excuus voor roddel dat sommige van de beste disco’s in Amerika en Europa zijn begonnen als homo etablissementen die hun deuren gingen openen voor een ieder die wilde dansen. . . . Het feit dat sommige disco’s homo of ’gemengd’ zijn, wordt terloops vermeld in de uitgaansrubrieken van de grote kranten, waarin nu vrijheden als vanzelfsprekend worden opgevat die tot voor zeer kort een schandaal zouden hebben opgeleverd.”
Iets om zich zorgen over te maken?
In plaats van zich zorgen te maken, juichen velen de veranderende seksuele maatstaven toe. Zij zijn blij te zien dat remmingen terzijde worden geschoven en verwelkomen de nieuwe seksuele vrijheden die in de discowereld zo duidelijk aan de dag treden. Maar degenen die hoge achting tonen voor het onderwijs van de bijbel, zijn bezorgd. Waarom?
Omdat in plaats van homoseksualiteit goed te keuren of zelfs ook maar door de vingers te zien, de bijbel dit veroordeelt. In zijn wet aan de natie Israël verklaarde God: „Gij moogt niet bij een manspersoon liggen zoals gij bij een vrouw ligt. Het is iets verfoeilijks” (Lev. 18:22). Hoe ernstig was deze kwestie?
Gods Woord antwoordt: „Wanneer een man bij een manspersoon ligt zoals men bij een vrouw ligt, hebben beiden iets verfoeilijks gedaan. Zij dienen zonder mankeren ter dood gebracht te worden. Hun eigen bloed is op hen” (Lev. 20:13). Ja, zo bezag God homoseksualiteit.
Is Gods kijk veranderd? Beschouw deze tot christenen gerichte apostolische vermaning: „Stellig weet gij dat de onrechtvaardigen nooit in het bezit zullen komen van het koninkrijk Gods. Vergis u niet geen overspeler of afgodendienaar, niemand die schuldig is hetzij aan hoererij of aan homoseksuele perversie . . . zal het koninkrijk Gods bezitten.” — 1 Kor. 6:9, 10, The New English Bible.
Ja, Gods Woord onthult duidelijk dat homoseksualiteit verkeerd is en dat degenen die in die levenswijze verwikkeld raken, niet Gods zegen zullen genieten. Kunt u met het oog hierop begrijpen waarom christelijke opzieners hun bezorgdheid uiten over de zich verbreidende populariteit van disco?
Maar disco heeft nog meer wortels. Welke zijn dat?
De oorsprong van de muziek en de dans
In het beginartikel werd gezegd dat discomuziek kort geleden populair is geworden. Maar deskundigen zeggen dat de oorsprong ervan kan worden teruggevoerd tot een vroegere tijd. In een speciaal artikel, „De evolutie van discomuziek”, in de uitgave van september 1977, zegt Discoworld:
„Wat het allemaal bij elkaar houdt, wat er Discomuziek van maakt, is in feite de beat.
En laat ons dat de niet-ingewijden vertellen, de discobeat begon niet op een mooie morgen in 1965 . . . en ook niet toen Van McCoy een tiental jaren later zich voor het eerst een plaats veroverde op de tophitlijsten met zijn versie van ’The Hustle’. In die beat — de basis van discomuziek — spreekt de stem van Afrika.
Over wortels gesproken. Wanneer je vandaag de dag naar een disco gaat, neem je in feite deel aan een voor 1977 geldende versie van ceremoniën die eeuwen geleden aan de westkust van Afrika aan de gang waren. Goed, discomuziek is opgedirkt met de laatste technologische foefjes als 24-spoors recording, synthesizers, oorverdovende versterking, een toevoeging van snaren en lieflijk kwelende stemmen. Maar haal al die accessoires weg en je bent aan het draaien op dezelfde beat die ongetwijfeld de voorouders van Kunta Kinte aandreef.”
Maakt het feit op zich dat discomuziek een oude Afrikaanse oorsprong heeft, deze muziek verwerpelijk? Dat is uiteraard niet het geval, net zo min als wanneer de muziek een oude Aziatische, Europese of Amerikaanse oorsprong zou hebben. Maar wat er wel iets mee te maken heeft, is het doel van de oude muziek. Wat voor dansen werden erop uitgevoerd?
In de literatuur over disco wordt op die oude dansen en hun doel ingegaan. In feite wordt het ongeremd zich laten gaan van die dansers van vroeger aan het moderne danspubliek van de disco ten voorbeeld gesteld als iets om na te bootsen; er wordt bij hen op aangedrongen de remmingen die zij wellicht hebben, af te werpen. Discoworld van mei 1977 zegt:
„De inboorlingen dansten om demonen-duivels en boze geesten uit hun in razernij verkerende lichamen te drijven en om van Moeder Aarde gedaan te krijgen dat ze nieuwe oogsten zou leveren. In de lente dansten zij tijdens ’vruchtbaarheidsriten’ zodat de vrouwen gezonde kinderen zouden voortbrengen om de soort te bestendigen. Zij dansten om nieuw leven te vieren en zelfs om zich op de dood voor te bereiden. Maar wat dan ook precies het doel van hun dansen was, al het gedans was in werkelijkheid een uiting van hun aanbidding van hun goden, aanbidding waarmee men de goden eerde, de goede wil van de goden trachtte op te wekken, of de toorn van de goden probeerde af te wenden . . . De kracht werd vaak zo intens dat een jong maagdelijk meisje of een lam geofferd werd in de hoop dat het vergoten bloed de goden gunstig zou stemmen.”
Dan vervolgt het tijdschrift met het advies aan de moderne danser in de hedendaagse discotheek: „Het is gewoon een kwestie van je laten gaan. Je moet eerst je geest bevrijden; dan zal je lichaam vanzelf volgen. Wanneer ik dans, is het haast alsof ik op astrale wijze buiten mijn lichaam treedt.”
Een andere uitgave van Discoworld vestigt eveneens de aandacht op disco’s afstammingslijnen „onder vodou-aanbidders, primitieve stamleden, de Braziliaanse Macumba en de bosjesmannen van de Kalahari”, en geeft dan de raad: „Je lichaam is een complex van in elkaar overgaande krachten die verbonden zijn met zelfs nog grotere kosmische krachten. Dit is het inzicht dat de Ouden bezaten en dat wij ons weer beginnen eigen te maken. Probeer je bewust te worden van elke gewaarwording terwijl je danst totdat je je geleidelijk aan van niets meer bewust bent en opgaat in je omgeving.”
Geven de dansers in een disco gehoor aan dit soort raad? Laten zij zich gewoonlijk gaan in een ongeremde bandeloosheid? Merk op wat het nieuwe boek Disco Fever zegt: „Met de discotheken kwam de discodans — een dansvorm die volledig losstaat van de hustle en er toch op de dansvloer heel goed mee samengaat. . . . De discodans — of deze nu vrije stijl of vrije vorm wordt genoemd — is de doen-waar-je-zelf-zin-in-hebt-dans.” Ja, het is een ongeremde dansstijl waarbij alles mag.
Maar is hier bezwaar tegen? Is het verkeerd een dansstijl over te nemen die in de oudheid werd gebruikt bij de aanbidding van de goden van die tijd? Ja, voor ware christenen is dat zo. Waarom? Omdat de goden van die natiën door de Schepper, de God van de bijbel, werden veroordeeld. Hij gaf zijn goedkeuring niet aan de oude vruchtbaarheidsdansen die erop waren gericht de seksuele hartstochten van zowel deelnemers als toeschouwers op te wekken. De situatie betreurend die zich onder de Israëlieten in de oudheid ontwikkelde, zegt de bijbel:
„En ook zij bleven zich hoge plaatsen [plekken waar losbandige riten werden beoefend] en heilige zuilen [fallussymbolen van de god Baäl] en heilige palen [die een Kanaänitische vruchtbaarheidsgodin voorstelden] bouwen op elke hoge heuvel en onder elke lommerrijke boom. En zelfs de manlijke tempelprostitué bleek in het land te zijn. Zij handelden overeenkomstig alle verfoeilijkheden van de natiën die Jehovah van voor het aangezicht van de zonen van Israël had verdreven.” — 1 Kon. 14:23, 24; Jes. 57:5-8.
Maar bestaat er werkelijk een goede reden voor om datgene wat in de moderne disco’s omgaat, te vergelijken met de oude plaatsen waar seksueel prikkelende dansen werden uitgevoerd? Laten wij de disco eens nauwkeuriger onder de loep nemen.