Wat afhankelijkheid van alcohol teweegbrengt
DE PERSOON die slechts af en toe, en met mate, drinkt, zal zelden een afhankelijkheid van alcohol ontwikkelen. Slechts een heel gering percentage mensen is in het geheel niet tegen alcohol bestand.
De overgrote meerderheid van degenen die alcoholist worden, worden dat doordat ze gedurende een langere tijd te veel drinken. Hoe zwaarder iemand drinkt, des te meer risico hij loopt alcohol-afhankelijk te worden, dat staat vast.
Soorten van afhankelijkheid
Van alcohol afhankelijk zijn, betekent eraan verslaafd zijn. Eén bepaalde vorm van die afhankelijkheid of verslaving is psychologisch van aard en komt neer op een geestelijke of emotionele afhankelijkheid.
Bij psychologische afhankelijkheid voelt iemand een dwingend verlangen naar alcohol om zijn emotionele problemen te verlichten. Hij wil niet aan het leven en zijn problemen het hoofd bieden zonder de steun van alcohol. Maar hij is er niet echt lichamelijk aan verslaafd.
Psychologische afhankelijkheid kan echter maar al te vaak overgaan in lichamelijke verslaving. Dan hunkert niet alleen de geest maar ook het lichaam naar alcohol.
Bij voortdurend alcoholmisbruik vinden er in het lichaam chemische veranderingen plaats. De cellen en weefsels raken letterlijk afhankelijk van alcohol in die zin dat ze na verloop van tijd zonder alcohol niet meer goed functioneren. Deze lichamelijke veranderingen verzwakken iemands zelfbeheersing, zodat hij steeds meer naar de alcohol gaat verlangen.
Terwijl hij denkt dat hij door zwaar drinken aan de behoeften van zijn lichaam tegemoetkomt, werkt hij steeds meer in de richting van een ineenstorting. Vroeg of laat zullen wanneer hij met drinken doorgaat, zijn organen zwaar beschadigd raken en zal zijn levensduur sterk worden verkort.
Hoe het komt dat het lichaam lichamelijk verslaafd raakt, is nog niet met zekerheid vastgesteld. Enkele theorieën zijn: allergie voor alcohol, abnormale suikerstofwisseling, een te geringe hormoonafscheiding van de schildklier, van de hypofyse of van de bijnieren, een tekort aan vitaminen, mineralen of andere voedingsstoffen door gebrekkige voeding of stoornissen in de stofwisseling, een niet goed functionerende lever, en een defecte hypothalamus (waardoor een onbedwingbare dorst naar alcohol ontstaat).
Hoe lang duurt het voordat iemand die te veel gaat drinken, lichamelijk aan alcohol verslaafd raakt? Bij de meeste personen duurt dat enige jaren. Sommigen zijn wel 20 of 30 jaar zware drinkers voordat ze verslaafd raken; bij anderen duurt het tien jaar, bij sommigen drie of vijf jaar, en een enkeling is bijna onmiddellijk verslaafd.
Vooral wanneer het stadium van de lichamelijke afhankelijkheid zijn intrede doet, raakt het leven van de alcoholicus steeds meer in de ban van zijn verslaving. Hij verliest de controle over zijn handelingen, hij gaat zijn werk minder doeltreffend verrichten en dit begint op te vallen. Steeds meer dagen laat hij vanwege „ziekte” verstek gaan. Zijn gevoel voor eigenwaarde krijgt een knauw en zijn betrekkingen met anderen worden steeds stroever.
Soms zal hij dit trachten te compenseren door overmatig gul te zijn en zelfs dermate met geld te strooien dat hij diep in de schulden raakt. Maar zijn sociale isolement wordt steeds groter naarmate hij slechter gehumeurd raakt en de omgang met hem steeds moeilijker wordt.
Uiteindelijk kan hij zelfs zijn werk, zijn vrienden en zijn gezin verliezen. Het drinken wordt voor hem belangrijker dan iets anders, zelfs belangrijker dan eten. Hij verwaarloost zijn uiterlijk, gezondheid en verantwoordelijkheden.
Het tijdschrift World Health verklaarde: „De afhankelijke drinker die blijft drinken, hoopt steeds meer lichamelijke en geestelijke problemen op . . . en zijn levensverwachting zal stellig naar beneden gaan.”
Schade aan het lichaam
Alcohol bevat geen vitamines, mineralen of eiwitten, maar wel calorieën. Mensen die veel drinken, zullen zich daardoor misschien verzadigd voelen en zelfs in gewicht toenemen, maar ze worden niet echt gevoed. En omdat de alcoholicus bovendien zijn trek in voedsel verliest, ondermijnt hij zijn eigen lichaam, dat bij gebrek aan voldoende voeding ontvankelijker wordt voor allerlei ziekten.
Overmatig gebruik van alcoholische dranken kan de bekleding van de maagwand en de dunne darm beschadigen, en daardoor aanleiding tot ontstekingen en verzweringen geven. De maagspieren kunnen slap worden, de spijsvertering hapert, en braken is het gevolg.
Op de Bahama’s, waar volgens het blad Physician’s Alcohol Newsletter „alcoholisme gezondheidsprobleem nummer één is”, lijden velen aan een aandoening die daar bekendstaat als „alcohol-voet” — een chronische verzwering en weefselversterf van de voet, die soms amputatie noodzakelijk maakt.
Een bijzonder schadelijke aandoening die door te veel drinken ontstaat, is cirrose van de lever of leververschrompeling. Deze afwijking staat genoteerd als een van de voornaamste doodsoorzaken onder jonge volwassenen en personen van middelbare leeftijd. In Frankrijk stierven volgens cijfers van de regering in één jaar tijds meer dan 22.000 personen aan cirrose van de lever. In de Verenigde Staten stierven gedurende een recente periode van tien jaar tweemaal zoveel mensen aan deze aandoening als in de periode van tien jaar die daaraan voorafging, hetgeen grotendeels het gevolg is van het toenemende drankgebruik onder de bevolking. In Denemarken ging het aantal sterfgevallen ten gevolge van cirrose in drie jaar tijds met 40 percent de hoogte in. En in Italië vertoonde dit cijfer in elf jaar tijds een verdubbeling.
Dr. F. A. Seixas, medisch-directeur van de Amerikaanse Raad inzake Alcoholisme, merkte op: „Voor de eerste maal krijgen we medische gegevens binnen die bevestigen wat doktoren reeds jarenlang hebben waargenomen — en verdoezeld — en wel dat alcoholisme en cirrose zeer nauw met elkaar verband houden.”
Bij één experiment zette Dr. Ch. Lieber van de Medische Hogeschool Mt. Sinai in New York een groep vrijwilligers 18 dagen lang maaltijden met hoogwaardige voeding voor, maar liet ze gedurende diezelfde periode in de loop van de dag ook zesmaal een glas whisky drinken met een alcoholgehalte van 43 percent, neerkomend op meer dan een kwart liter whisky per dag. Hoewel te zien was dat ze aangeschoten waren, waren ze niet zo dronken dat ze de volledige beheersing over hun verstand kwijt waren. Toch vertoonden ze allen zonder uitzondering reeds na enkele dagen duidelijke begintekenen van schadelijke veranderingen aan de lever.
Chronisch zware drinkers vragen ook om een verscheidenheid van hartziekten, terwijl overmatige hoeveelheden alcohol zelfs rechtstreeks, door verlamming van de hartzenuwen, een hartaanval kunnen veroorzaken. Alcohol heeft eveneens een verlammende uitwerking op het ademhalingscentrum van de hersenen, waardoor de ademhaling kan verlangzamen en soms zelfs helemaal kan stagneren.
Hersenbeschadiging
Aanhoudend zwaar drinken heeft een vernietigende uitwerking op hersencellen. En het lichaam is niet in staat verloren gegane hersencellen op dezelfde wijze te vervangen als dit met andere lichaamscellen gebeurt.
Bij lijkschouwing van alcoholisten is gebleken dat er bij hen een grootscheepse vernietiging van hersencellen plaatsvindt. Een dergelijke hersenbeschadiging kan diverse geestesziekten verergeren of met zich brengen, waaronder achtervolgingswaanzin en schizofrenie, een „splitsing” van de persoonlijkheid. Het is dan ook niet verwonderlijk te vernemen dat in Frankrijk één op de drie bedden in psychiatrische inrichtingen bezet is door een slachtoffer van alcoholmisbruik.
In de laatste stadiums van alcoholisme kan er delirium tremens optreden, wat gebeurt wanneer er plotseling helemaal geen of een zeer kleine hoeveelheid alcohol beschikbaar is. Delirium tremens kan ook optreden na een lang „drinkfestijn”. De eerste verschijnselen bestaan uit bevingen of trillingen over het gehele lichaam, verlies van eetlust en braken. Het slachtoffer wordt koortsig en loopt doelloos heen en weer. Daarna volgen er hallucinaties. Men ziet dingen die er niet zijn, zoals spinnen, ratten of vliegen die uit de muren en vloeren komen.
De verschrikkingen van een dergelijk „delirium” of een dergelijke staat van krankzinnigheid kunnen iemand tot zelfmoord brengen, maar ook blijvende geestelijke zwakte of de dood veroorzaken (de aandoening schijnt in 20 percent van de gevallen tot sterfte te leiden).
Wil iemand in een vergevorderd stadium van alcoholisme niet sterven, dan moet hij zijn lichaam „ontgiften”. Daarvoor zal hij lang genoeg met drinken moeten ophouden om zijn lichaam de kans te geven alle sporen van alcohol af te breken en weer enigszins normaal te gaan functioneren. Dat kan echter weken of maanden vergen. En bepaalde schade, aan de lever of de hersenen bijvoorbeeld, zal wellicht onherstelbaar blijken.
Bij jonge mensen kan schade aan de gezondheid veel sneller optreden. Hun lichaam is nog niet volgroeid, is kleiner, en kan derhalve de alcohol nog niet zo goed verwerken als het lichaam van een volwassen persoon.
Onschuldige slachtoffers
Tot de onschuldigste slachtoffers van alcoholisme behoren baby’s. Een vrouw die tijdens haar zwangerschap zwaar drinkt, kan er de oorzaak van zijn dat haar kind geestelijk en/of lichamelijk gehandicapt ter wereld komt.
Dr. J. Frias, hoofd van een centrum voor de behandeling van kinderen met geboortegebreken, aan de Universiteit van Florida, merkte op: „Op grond van de klinische gegevens die we nu hebben verzameld, kan nauwkeurig worden vastgesteld dat een vrouw die gedurende haar zwangerschap een chronische alcoholgebruikster is, 50 percent kans loopt een kind ter wereld te brengen dat in meerdere of mindere mate lijdt aan zwakzinnigheid en een kans van 30 percent op een kind dat bovendien in menig opzicht lichamelijke misvormingen zal vertonen.”
Dr. D. W. Smith, hoogleraar in de kindergeneeskunde aan de medische faculteit van de Universiteit van Washington, verklaarde: „Alcohol is heden ten dage de voornaamste oorzaak van het optreden van lichamelijke afwijkingen bij zich ontwikkelende menselijke embryo’s.”
Onderzoekers hebben zelfs bericht dat baby’s „dronken” ter wereld zijn gekomen. Hun bloed had een alcoholgehalte boven het niveau dat in veel streken als bewijs van dronkenschap wordt beschouwd. Bij bepaalde pasgeboren kinderen werden zelfs onthoudingsverschijnselen waargenomen.
Over de schade die alcoholmisbruik aan baby’s kan toebrengen, berichtte de Detroit News: „De doktoren zijn het erover eens dat de gevolgen van het ziektebeeld onherstelbaar zijn en dat menig slachtoffer zijn hele verdere leven speciale zorg zal behoeven, hetzij thuis of in een inrichting.”
Maar wat is voor een zwangere vrouw „zwaar drinken”? De meningen daarover lopen enigszins uiteen. Voor Dr. Smith komen vijf borrels per dag neer op zwaar drinken, maar deze hoogleraar waarschuwt dat het drinken van grote hoeveelheden bier of wijn tijdens de zwangerschap dezelfde uitwerking op het ongeboren kind kan hebben.
Het blad Medical World News verklaarde echter onlangs: „Gealarmeerd door de snel toenemende bewijslast dat zelfs matig alcoholgebruik een zich ontwikkelende foetus kan schaden, dringt het Amerikaanse Instituut inzake Alcoholmisbruik en Alcoholisme er krachtig bij de regering op aan tot alle vrouwen een formele waarschuwing te laten uitgaan om niet meer dan twee borrels of cocktails per dag te drinken.” Het blad voegde hier voorts nog aan toe dat de bewijzen „erg overtuigend en zorgwekkend” zijn.
In elk opzicht blijkt dus de prijs die men voor alcoholmisbruik moet betalen, enorm. En het probleem neemt nog toe, nu meer en meer mensen overmatig gaan drinken.
Maar wat kan men doen om niet van alcohol afhankelijk te worden? En hoe kan iemand die reeds een afhankelijkheid heeft ontwikkeld, geholpen worden?
[Illustratie op blz. 11]
Als een zwangere vrouw zich langdurig aan zwaar drinken overgeeft, kan zij haar kind ernstige schade toebrengen