Kunt u het zelf repareren?

„VIJFTIG gulden! En die man is hier maar een half uur geweest en heeft alleen maar een paar leertjes vervangen!” riep boos een huisvader na het ontvangen van een loodgietersrekening.

Ja, de kosten van reparaties thuis kunnen hoog oplopen. Roept u een reparateur, dan betaalt u niet alleen zijn tijd, maar ook al zijn extra kosten (auto, reclame, enzovoort). En als men dan nog dagen moet wachten voordat er iemand komt opdagen en bovendien nog in de bange vrees moet verkeren of de man wel enige vakbekwaamheid zal hebben, gaat men zich wel eens terecht afvragen: „Zou ik het zelf niet kunnen?”

Ofschoon vakbekwame hulp soms onmisbaar is, ligt er toch vaak maar één barrière tussen u en het zelf verrichten van reparaties: gebrek aan vertrouwen. Hoe overwint u die angst om iets aan te pakken wat u nog nooit eerder hebt gedaan? ’Doe-het-zelf’-deskundigen Webb en Houseman stellen: „Het enige verschil tussen een vakman en u is, dat iemand hem heeft laten zien hoe hij het moet doen.” Zoals op elk gebied moet u eerst leren en dan doen, dat wil zeggen, u moet ervaring krijgen.

Er zijn heel wat manieren om te leren hoe u thuis klusjes kunt opknappen — sommige regeringen drukken brochures met nuttige tips, terwijl u ook in de boekwinkel en openbare bibliotheken veel bruikbare boeken over dit onderwerp zult aantreffen. En waarschijnlijk is er ook wel een vriend die u met goede raad terzijde kan staan.

Soms zijn ook vrouwen verplicht reparaties te verrichten, en velen zijn wat dit betreft net zo handig geworden als mannen. Het is soms heel onaangenaam hoe reparateurs voordeel trekken van het gebrek aan ervaring dat een vrouw op het gebied van huishoudelijke reparaties bezit en daarin gerede aanleiding zien om bedrog te plegen. Zij zou er verstandig aan doen iets te leren over het repareren van dingen en bepaalde reparaties zelf te doen en zich bovendien op de hoogte te stellen van wat er betrokken is bij de reparaties waarvoor ze iemand vraagt.

Een verbazingwekkend aantal reparaties kan met enkele stukken basisgereedschap worden verricht. Een klein assortiment handgereedschap van goede kwaliteit is te verkiezen boven een uitgebreide uitrusting waarvan u niet zeker weet of u haar ooit nodig zult hebben. Welk basisgereedschap u nodig hebt? Dat zal variëren en afhangen van het materiaal dat in uw omgeving bij de huizenbouw is toegepast. Maar het merendeel van wat u in onderstaand overzicht aantreft, zal vroeg of laat zijn nut stellig bewijzen.

Welke klusjes zich lenen voor zelf doen

Het beste kunt u beginnen met kleine karweitjes — die eigenlijk alleen tijd vergen en waarbij geen dure materialen of kostbare apparaten betrokken zijn (zoals een oven, koelkast of wasmachine) welke u zou kunnen beschadigen. Gemakkelijk te leren is bijvoorbeeld het repareren van een lamp, het ontstoppen van een afvoer, het vervangen van een kapot raam of het dichtmaken van een gat in de muur — karweitjes waarmee u zich, gezien de hoge arbeidskosten van vandaag, een hoop geld bespaart!

Overigens dient u wel altijd in de eerste plaats te denken aan VEILIGHEID. Laat dat uw eerste overweging zijn, en niet de geldbesparing. Verricht nooit elektrische reparaties met uw voeten in het water. Haal nooit een elektrisch apparaat uit het water als het nog is aangesloten. Een belangrijk beginsel om altijd in gedachten te houden, is: afsluiten. Als iets een deel van een systeem is — van elektriciteit of water — sluit het dan af van het systeem of sluit desnoods het hele systeem af.

Gewoonlijk komt het repareren van dingen neer op vervangen: kunt u een toestel of apparaat uit elkaar nemen en een niet meer goed functionerend onderdeel vervangen door een daarmee overeenkomend nieuw onderdeel, dan is de reparatie geslaagd. Maar dit stelt ons natuurlijk wel voor twee problemen: hoe krijgt men iets uit elkaar, en hoe weet men wat vervangen moet worden. Tja, en dit is nu iets waarbij het aankomt op lezen, leren en doen.

Loodgietersproblemen die u zelf kunt oplossen

„Problemen met gootsteenafvoeren, kranen en andere delen van het sanitair”, zorgen voor een groot deel van de huishoudelijke reparatierekeningen, aldus een autoriteit. Laten we daarom eens beginnen met dat aanhoudende „drup, drup, drup” van een lekkende kraan. De meeste kraanlekken zijn te wijten aan een versleten „leertje” (een ring van leer, rubber of synthetisch materiaal binnen in de kraan). Behalve een bron van irritatie, is een versleten leertje ook een grote waterverspiller die de waterrekening onnodig hoog kan doen oplopen. Wat gaan we eraan doen?

Eerst moet u een manier zien te vinden om het water naar de gootsteen of wastafel af te sluiten. Meestal zit er voor dit doel wel een stopkraan onder de gootsteen of wastafel. Zo niet, dan is er nog de hoofdkraan in huis, waarmee u tijdelijk de hele watervoorziening in huis kunt afsluiten.

Draai vervolgens de schroef los die de kraankruk op zijn plaats houdt en neem deze laatste eraf. Eronder bevindt zich het bovenstuk van de kraan, dat u met een steeksleutel of tang zult moeten losdraaien. (Sla een doek om de verchroomde delen van de kraan om beschadiging door gereedschap te voorkomen.) Nu kunt u de „spindel” eruit nemen (de as die tot in het kraanhuis loopt), waarna u aan het eind, waar de spindel gezeten heeft, een donkere ring ziet, het bewuste „leertje”, dat door een schroefje op zijn plaats wordt gehouden. Verwijder deze ring en vervang hem door een nieuwe. Kraan-„leertjes”, zijn goedkoop in de ijzerhandel te verkrijgen en het beste is er een paar tegelijk te kopen, zodat u er thuis wat in reserve hebt.

Een ander veelvoorkomend loodgietersprobleem is een verstopte gootsteen- of wastafelafvoer. De oorzaak is meestal een opeenhoping van haar, aangekoekte resten van weggespoeld voedsel, aardappelschillen, haarspelden, enzovoort, in de leiding. Doorgaans ligt het probleem binnen „handbereik”, aangezien de verstopping zich meestentijds vastzet in de „sifon” of stankafsluiter — de gebogen pijp die zich ònder of in de gootsteen of wastafel bevindt.

Er zijn heel wat chemische middelen in de handel om afvoerbuizen te „ontstoppen”, en velen zullen ze zeer gemakkelijk vinden. Vaak bevatten ze echter bijtende bestanddelen die gevaarlijk zijn voor de huid. De meeste deskundigen achten mechanische ontstoppingsmethoden beter, zowel voor uzelf als voor de levensduur van uw leidingen. Zij raden u aan om het eerst eens met uw „loodgietersvriend” — de rubber ontstopper — te proberen. Zet hem eenvoudig over de verstopte afvoer en laat hem, voor het verkrijgen van het beste resultaat, onder water lopen. (Sluit ook met een doek de „overloop” af, als uw wastafel deze bezit.) Beweeg nu uw ontstopper krachtig doch bedaard op en neer, ongeveer tienmaal, en laat dan het water weglopen. Doe dit enkele malen achtereen.

Heeft dit geen resultaat, dan zult u uw toevlucht moeten nemen tot een lange, buigzame stalen veer, die u tot zover u kunt in de leiding steekt en waarmee u met enig drukken de verstopping wel zult kunnen verhelpen.

Elektrische reparaties die u zelf kunt verrichten

Wist u dat u ongeveer de helft van uw elektriciteitsproblemen gemakkelijk zelf kunt oplossen? „Bij vrijwel de helft van alle problemen met elektrische apparatuur gaat het om een breuk in het elektriciteitssnoer” of een defecte stekker. Vooral op de plek waar het snoer het apparaat binnentreedt, raakt het gemakkelijk stuk. Hoe gaat u te werk wanneer een apparaat het niet meer doet? Nogmaals: denk allereerst aan de veiligheid en wees voorzichtig wanneer u met elektrische apparatuur gaat werken.

We halen de stekker van het apparaat uit het stopcontact en sluiten er iets anders op aan, zeg een lamp. Doet deze het? Mooi, dan weet u dat er geen stop is doorgeslagen en ook dat het stopcontact niet defect is geraakt.

Steek vervolgens weer de stekker van het apparaat dat niet werkt, in het stopcontact en onderzoek of hij misschien los of beweegbaar in het stopcontact zit. Zo ja, haal hem er dan weer uit en buig beide metalen pennetjes iets uit. Hierdoor zal hij weer stevig blijven zitten. Het kan ook zijn dat de stekker opengemaakt moet worden. (Hetgeen gebeurt door de schroef los te draaien die de twee helften van omsluitend isolerend materiaal bijeenhoudt.) En dan zult u misschien ontdekken dat een van de snoeraders losligt en opnieuw vastgeschroefd of vastgeklemd moet worden.

Doet het apparaat het hierna nog niet, dan is het moment aangebroken om het chassis of omhulsel los te maken (wat soms moeilijk gaat, maar waarbij de fabriekshandleiding vaak nuttige hulp biedt) en te onderzoeken waar het snoer met het apparaat is verbonden. Is een van de snoeraders losgeraakt? Zo niet, dan is er hoogstwaarschijnlijk ergens in het snoer een (onzichtbare) breuk in één of beide snoeraders gekomen. In zo’n geval zult u wellicht besluiten een nieuw snoer te bevestigen vooral gezien de betrekkelijk geringe kosten van elektriciteitssnoer. Maar hoe?

Door een snoer lopen twee (en soms drie) aders. Maak met een isolatiesnijder elk ader-einde ongeveer één centimeter vrij van isolatie, en verbindt deze met het apparaat, op de plaatsen waar u de oude ader-einden hebt losgemaakt. Meestal kan dit gebeuren door het blote draadeinde met de klok mee rond een aansluitschroef te wikkelen en dan de schroef vast te draaien. Bij een drie-aderig snoer is het belangrijk we er een zelfde aansluiting tot stand te brengen als bij het oude snoer. Meestal is elke ader anders gekleurd (bruin, blauw en geel/groen, of bij oudere installaties, daarmee overeenkomend, respectievelijk: groen, rood en grijs). Vergewis u ervan dat u dezelfde kleur draad weer met hetzelfde contactpunt verbindt.

Bevestig dan aan het andere einde van het snoer een stekker, en maak elke ader weer vast op de wijze zoals dit bij het oude snoer het geval was, aan de daarvoor bestemde schroeven.

Wanneer één stopcontact het niet doet en alle andere wel (wat er dus op wijst dat het probleem niet ligt aan een doorgeslagen stop of uitgeschakelde stroomonderbreker), dan is het heel goed mogelijk dat het stopcontact zelf defect is. Wat kunt u dan doen?

Denk weer eerst aan de veiligheidsregel om het systeem uit te schakelen. Ga dan naar de groepenkast van uw huis en schakel de schakelaar uit van de groep waartoe het desbetreffende stopcontact behoort of schakel alle elektriciteit uit door de hoofdschakelaar om te draaien. Schroef dan het buitenomhulsel van het stopcontact los en neem goed in u op hoe en waar de draden aan het binnenwerk van het stopcontact zijn gekoppeld en verwijder dan het gehele stopcontact, waarna u een ander koopt. Maak dan de draadeinden weer zorgvuldig op dezelfde plaatsen vast als bij het oude stopcontact. Komt er daarna nog steeds geen stroom uit, dan wordt het tijd om de hulp van een ervaren reparateur in te roepen.

Volgens dezelfde stappen kan te werk worden gegaan bij een lampvoet of een lichtschakelaar. Bij het repareren van sommige dingen zal het echter niet op vervangen, maar op herstel of verbetering aankomen.

Het repareren van dingen die klemmen

Veel in ons huis is gemaakt van hout en het meeste hout is erg onderhevig aan vochtigheid, hetgeen vaak problemen schept. Door het opzwellen van het hout kan bijvoorbeeld een la blijven klemmen; ze glijdt niet meer. Paraffine of bijenwas helpt vaak uitstekend. Soms moeten we echter de schaaf of het schuurblokje ter hand nemen om aan de kant waar de la klemt, wat hout van de la-onderkant weg te nemen.

Een ander veelvuldig voorkomend probleem, is een deur die klemt. Wat is dan het geval? Vaak zijn de schroeven van het bovenscharnier — waarop bij het open- en dichtgaan van de deur altijd de meeste spanning komt te staan — losgewerkt, zodat de deur tegen de andere deurpost is gaan hellen.

Probeer eerst de schroeven vast te draaien zonder de deur los te halen. Als hij na een dag of twee weer klemt, haal dan de deur eruit en draai de schroeven los waarmee het bovenscharnier aan de deur is bevestigd. Steek vervolgens houtsplinters in de gaten — bijvoorbeeld ontkopte lucifershoutjes — en draai de schroeven weer in, die nu iets hebben om zich in vast te klemmen. Als ook dat niet helpt, probeer dan langere schroeven.

De deur klemt nog steeds? Neem hem dan eens nauwlettend in ogenschouw en kijk waar hij het meeste en waar helemaal niet kiert. Is hij misschien aan één kant wat op te lichten zodat hij niet meer vastloopt? Vaak zal een stukje karton onder een van de scharnierbladen aan de deur, deze voldoende oplichten of optrekken om het probleem op te lossen. Als laatste redmiddel zou u wat hout van de klemmende kant kunnen wegschaven of wegschuren. En nu u toch met de deur bezig bent, waarom niet meteen wat olie in de scharnieren gedrupt? Dat voorkomt piepen.

Neem er ook de tijd voor om iets goed te doen. Een paar minuutjes extra zijn soms heel wat waard. Vasthameren met een spijker gaat snel, sneller dan eerst een gat boren en dan een schroef indraaien — of iets vastlijmen — maar de schroef of de lijm zullen langer houden.

Wat we nu hebben besproken, waren slechts een paar reparaties die u in huis kunt verrichten, maar vele andere kunnen op volkomen gelijke wijze worden aangepakt. Natuurlijk zullen er mensen zijn die in de omstandigheden verkeren dat zij gemakkelijk de hulp van anderen kunnen inroepen, menend dat zij hun tijd beter kunnen besteden. En natuurlijk zal soms inderdaad alleen een bekwame vakman uitkomst kunnen bieden. Maar toch: vaak kunt u zonder veel moeite iets zelf repareren — wat u geld en irritatie zal sparen en u de voldoening zal schenken al doende te leren. En de volgende keer, wanneer dan weer zo’n zelfde probleem opduikt, dan weet u dat u het kunt: dat u het zelf kunt repareren.

[Kader op blz. 17]

BASISGEREEDSCHAP

1. hamer

2. combinatietang, en een puntig gebekte buigtang

3. elektrische of handboormachine met boortjes

4. meetlint of duimstok

5. schaaf

6. schuurmachine of schuurblok

7. handzaag, metaalzaag en spanzaag

8. schroevedraaiers van verschillende afmetingen

9. gecombineerde, verstelbare winkelhaak

10. isolatiesnijders

11. beitels

12. sleutels: verstelbaar, pijpsleutel en een set steeksleutels

13. ontstopper