Het voeden van uw zuigeling — een last of een genoegen?

VIER baby’s worden er gemiddeld elke seconde op aarde geboren, neerkomend op meer dan 14.000 per uur en meer dan 2.000.000 per week! Waarmee zullen ze gevoed worden?

De meesten zullen de borst krijgen. Elke dag zuigen baby’s miljoenen liters moedermelk. De tendens gaat echter in een andere richting. Steeds meer vrouwen gaan over op vervangende voeding, bereid uit koemelk en toegediend met een fles.

In landen als de Verenigde Staten komt het zelfs nog maar sporadisch voor dat een vrouw haar kind de borst geeft. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt deze tendens naar kunstmatige babyvoeding „momenteel een van de belangrijkste voedingsproblemen op aarde”. Waarom?

Een ongelukkige tendens

Ten eerste al omdat moedermelk voor een kind ontegenzeglijk beter is dan koemelk.a Een andere reden is van economische aard. Ongeveer 87 percent van alle baby’s worden in streken van de wereld geboren waar koemelk voor de meeste mensen eenvoudig onbetaalbaar is.

Deze redenen vermeldend, luidde een WHO-rapport vorig jaar: „Niet alleen is moedermelk uniek en onmogelijk na te maken — alle beweringen van fabrikanten ten spijt — maar ook de kosten van koemelkpreparaten houden geen gelijke tred met de geldmiddelen die het gemiddelde gezin in de ontwikkelingslanden tot zijn beschikking heeft.”

Een arbeider in een ontwikkelingsland zou 50 percent van zijn loon opzij moeten leggen, om voldoende melk voor een zuigeling te kunnen kopen. Zou de hele flesvoedingsrage zich dus uitbreiden, dan zou dat de kritieke voedselsituatie in de wereld alleen nog maar erger maken. „Als alle vrouwen op het vasteland van Azië zouden ophouden met het geven van borstvoeding”, aldus een opmerking in het WHO-rapport, „dan zou er een extra kudde van 114.000.000 koeien nodig zijn om dit verlies goed te maken”.

De nieuwe methode wordt populair

Wanneer heeft die tendens naar flesvoeding ingezet? Hoe is ze zo populair geworden?

Wanneer het begon, moge blijken uit de volgende ervaring van een Amerikaanse vrouw, die in 1907 als meisje opgewonden naar huis rende om aan haar moeder te gaan vragen waarom de buurvrouw haar baby de fles gaf, en later vertelde dat ze in de jaren twintig, toen ze als verpleegster werkzaam was, altijd verbaasd was wanneer ze een moeder haar kind de borst zag geven. Ja, zó snel voltrok zich in bepaalde delen van de wereld die omslag van borst- naar flesvoeding.

De ontwikkeling van nieuwe mengsels voor flesvoeding, nieuwe koel- en sterilisatietechnieken, alsmede een uitgebreide reclamecampagne zijn te noemen als de voornaamste factoren die deze tendens in de hand hebben gewerkt. Maar weinig gezinnen wilden voor ouderwets doorgaan, hetgeen voor hen kennelijk voldoende reden was om op de nieuwe voedingsmethode over te stappen. Veel moeders vonden haar ook heel goed passen in hun nieuwe, geïndustrialiseerde levenswijze.

Met die verandering van levensstijl en het populair worden van flesvoeding, ging echter een vreemd verschijnsel gepaard. In The Encyclopedia Americana van 1927 stond daarover: „Het moderne leven — en vooral het moderne stadsleven — is er op de een of andere wijze de oorzaak van geworden dat een bepaald percentage vrouwen hun kind niet meer de borst kunnen geven.”

Bij een recent onderzoek dat in India werd uitgevoerd, trad aan het licht dat meer dan 80 percent van de meest ontwikkelde vrouwen wel zes maanden achtereen niet in staat waren hun kind de borst te geven, terwijl dit onvermogen bij arme vrouwen nauwelijks bleek voor te komen.

Het is natuurlijk begrijpelijk dat een moeder die moeilijkheden heeft met borstvoeding of vreest dat ze die zal krijgen, het geven van de borst als een regelrechte last zal beschouwen. Maar hoe komt het toch dat de „moderne” vrouw vaak niet in staat is haar kind de borst te geven, terwijl andere vrouwen het als een vanzelfsprekende zaak beschouwen dat zij dit wel kunnen en er geweldig veel genoegen aan beleven? Heeft het moderne leven een stoornis teweeggebracht in deze basisfunctie van het moederlichaam?

Grote obstakels voor borstvoeding

De obstakels zijn misschien groter dan u vermoedt. Vooral de moderne ziekenhuis-methoden vormen een belangrijke hinderpaal bij borstvoeding. Het is in veel westerse ziekenhuizen al routine geworden jonge moeders hormooninjecties te geven om de melkvorming tegen te gaan. En zelfs wanneer zij kans zien hiervoor gevrijwaard te blijven, liggen er nog een hele serie andere obstakels op hun pad.

Tijdens de bevalling kan een moeder bijvoorbeeld grote hoeveelheden pijnstillende middelen toegediend krijgen, waardoor zij bewusteloos raakt of suffig wordt. Ook op het kind zijn deze middelen van invloed; het kan soms dagen lang sloom en traag blijven, waardoor het slecht zuigt en hierdoor de melkproduktie belemmert, aangezien deze juist door het zuigen wordt gestimuleerd.

Vaak wordt het kind ook van de moeder weggenomen en in een centrale verpleegkamer gehouden, waar het misschien aanvullende flesvoeding krijgt, opdat het niet steeds voor borstvoeding naar zijn moeder gebracht hoeft te worden. Met welk resultaat? Wel, de baby is niet zo hongerig en zuigt daardoor de borst van zijn moeder niet zo krachtig, zodat de melkproduktie van de moeder gaat stagneren — onder welke omstandigheden het dan ook geen wonder genoemd hoeft te worden wanneer zij ontmoedigd haar voedingspogingen staakt.

Onlangs schreef een moeder in een brief aan de uitgevers van Ontwaakt!: „Toen ik mijn zoon de borst ging geven, wekte dit allerlei weerstanden op bij mijn dokter, bij de verpleegsters in het ziekenhuis, en familieleden en kennissen. Deze mensen reageerden soms alsof ik onwillig was iets heel natuurlijks te doen. Mijn dokter was van het begin af aan tegen borstvoeding, en de verpleegsters in het ziekenhuis konden vanwege hun drukke schema voor mij in dit opzicht geen enkele hulp zijn.”

Zulke ervaringen zijn heel gewoon. Het was een hoogleraar in de voedingsleer, Dr. Jean Mayer, die dit zelf toegaf: „In door mannen beheerste ziekenhuizen, wordt borstvoeding officieel ontmoedigd.”

Licht kunnen we ons indenken hoe ontmoedigend deze houding van deskundigen zal werken. De moeder zal zich angstig en verlegen voelen; er zullen twijfels opkomen ten aanzien van haar vermogen om haar kind te voeden, of ze zal het als iets „dierlijks” gaan bezien. Al zulke negatieve gevoelens kunnen een belemmering gaan vormen voor de lichaamsprocessen die bij de melkproduktie betrokken zijn.

De belangrijkste factor bij een succesvolle borstvoeding is een kalme, rustige geesteshouding. De meeste moeders ter wereld hebben die, aangezien daar waar zij wonen borstvoeding de enige aanvaarde methode is om een kind te voeden. Maar in geïndustrialiseerde landen ligt de situatie anders, zoals een Newyorkse medische vrijwilliger opmerkte:

„Wanneer zag u voor het laatst een vrouw die haar kind de borst gaf? Elke vrouw die dit ooit heeft gedaan, schijnt te zijn verdwenen, en de vrouw die ertoe besluit, heeft iemand nodig om mee te praten. Soms is alleen lichamelijke aanwezigheid al voldoende.” De droeve situatie is echter dat de meeste moeders deze soort van ondersteuning niet ontvangen, en daardoor niet in staat blijken hun baby zelf te voeden.

Is dit gebrek echter te wijten aan onvermogen van de zijde van de moeder? Heeft een moeder enige reden om te vrezen dat zij haar kind niet voldoende kan voeden?

Voedingsvermogen

Vrouwen beschikken met betrekking tot hun kinderen over een verbazingwekkend voedingsvermogen. Zo staat bijvoorbeeld in de bijbel dat Abrahams bejaarde vrouw Sara haar zoon Isaäk pas speende (van de borst nam) toen hij vijf jaar was. Verbaast u dat? Soms is het helemaal niet vreemd wanneer vrouwen hun kinderen nog langer de borst geven. In mei 1973 stond in de Saturday Review of the Sciences:

„De vroegere Indianen geloofden dat hoe langer een kind borstvoeding ontving, des te langer het zou leven. Zodat het dan ook niet vreemd was wanneer kinderen tot acht- à negenjarige leeftijd gezoogd werden. Nog geen 40 jaar geleden hadden Chinese en Japanse moeders de gewoonte hun kinderen tot 5 à 6 jaar met de borst te voeden.”

Het komt in de praktijk maar zelden voor dat moeders hun kind niet de borst kunnen geven — bijvoorbeeld doordat hun hormoonproduktie uit het evenwicht is. Dat ook de moeders in geïndustrialiseerde landen over een niet afgenomen voedingsvermogen beschikken, bleek wel uit de situatie in Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vóór die tijd werd naar verluidt nog slechts 38 percent van de Franse zuigelingen met de borst gevoed. Maar toen het oorlog was en de speciaal bereide flesvoeding ontbrak, slaagden bijna alle moeders erin hun kind de borst te geven.

Het is opmerkelijk hoe vrouwen zonder probleem een aantal kinderen tegelijk kunnen voeden. Dr. Benjamin Spock zei eens hierover: „Het was voor mij interessant te constateren dat bij moeders met tweelingen het aantal vrouwen die hun twee kinderen van voldoende voeding konden voorzien, verhoudingsgewijs even hoog lag als bij moeders met één kind.” Zelfs wanneer zij zelf veel te weinig te eten krijgen, kunnen moeders hun kinderen toch nog van voldoende voeding blijven voorzien.

Dit trad aan het licht bij een onderzoek onder vrouwen in India. Ofschoon onderworpen aan een dagelijks dieet van slechts 1400 tot 2400 calorieën, konden zij hun baby meer dan een jaar lang met succes zogen. De voedingswaarde van hun melk lag op ongeveer hetzelfde peil als dat van vrouwen die wel voldoende te eten hebben — wat dan natuurlijk wel betekent dat het lichaam van de moeder volledig wordt uitgeput ten behoeve van het kind.

Zelfs wanneer een vrouw haar kind al enige tijd niet de borst heeft gegeven, kunnen haar borsten toch nog gestimuleerd worden tot het produceren van melk. Een ernstig ziek flessekind van elf weken bleek bijvoorbeeld absoluut moedermelk nodig te hebben, anders zou het sterven. Om hierin te voorzien, liet de moeder, wier lichaam al twee maanden geen voeding meer produceerde, haar kind aan haar borsten zuigen. Na acht dagen begon er weer melk te komen en na zes weken was ze volledig alleen in staat haar kind zonder de hulp van een vervangende min te zogen.

Het is duidelijk dat moeders door de Schepper fantastisch zijn toegerust om hun kinderen te voeden, terwijl de obstakels van een moderne levenswijze en levensinstelling niet onoverkomelijk hoeven te blijken.

Het overwinnen van belemmeringen

In het ziekenhuis kan een moeder vriendelijk doch beslist uiting geven aan haar wens om haar kind zelf te voeden. Zij kan vragen of haar geen hormooninjecties worden gegeven. Misschien mag ze op de bevallingstafel al de eerste voeding geven, aangezien dit een krachtige stimulans betekent voor de melkproduktie, terwijl het wellicht ook zo geregeld kan worden dat er van de zijde van het ziekenhuis geen aanvullende flesvoeding wordt gegeven, en dat haar baby uitsluitend met de borst wordt gevoed.

Een moeder hoeft niet bang te zijn dat zij niet voldoende melk voor haar kind heeft. Zelfs wanneer zij hormooninjecties heeft ontvangen, en het geven van borstvoeding in het ziekenhuis niet echt mogelijk was, zal aanhoudend zuigen van het kind de melkproduktie weer snel voldoende op gang brengen. Toch zijn er moeders die zich zorgen gaan maken wanneer zij hun kind na de voeding op zijn vuist zien zuigen, denkend dat het nog steeds honger heeft en niet voldoende heeft gehad. Maar meestal is het slechts het zuiginstinct en niet de honger die het kind hiertoe drijft.

Bestaat er desalniettemin toch twijfel, dan kan het kind opnieuw aan de borst genomen worden, ook al is het er nog maar een paar minuten af. Als het honger heeft zal het de borsten in één keer ledigen, hetgeen de melkklieren zal stimuleren tot een grotere produktie. Ja, waar wij hier over spreken is werkelijk een wonderbaarlijk vraag-en-aanbod-systeem dat is ontworpen door een alwijze Schepper. De borsten van de moeder worden door de zuigstimulatie van het kind aangezet tot een zodanige produktie dat aan alle voedingsbehoeften van het kind wordt voldaan — en als het moet zelfs van twee gezonde kinderen.

Er bestaat geen enkele reden voor bezorgdheid. De melkvoorraad waarover een moeder beschikt, zal juist voldoende zijn voor haar kind. Is het eigenlijk niet dwaas om eraan te twijfelen iets te kunnen wat praktisch alle vrouwen vanaf Eva als vanzelfsprekend hebben gekund?

Maar wat te doen als anderen — geheel ten onrechte overigens, maar wel volledig overtuigd — menen dat borstvoeding iets minderwaardigs is? Natuurlijk dienen gewoonten en gebruiken niet genegeerd te worden — het zou onverstandig zijn met borstvoeding zover te gaan dat men in het openbaar aanstoot zou geven. Maar dat hoeft ook helemaal niet. Het voeden kan heel onopvallend geschieden, zodat de borst niet zichtbaar is en zelfs dichtbij aanwezige personen niet eens in de gaten hebben dat er een kind wordt gevoed. Of zoals één moeder zei: „Er bestaat een bepaalde manier voor. . . . men moet rekening houden met de rechten van anderen.”

Een genoegen

Vrouwen die hun kind de borst geven, zien gewoonlijk verlangend uit naar het moment dat ze hun kind weer kunnen voeden. De bekende diëtiste Adelle Davis merkte op: „Ik heb met meer dan 2000 in verwachting zijnde vrouwen gesproken en kan op de vingers van één hand degenen aftellen die zeiden dat zij hun baby niet de borst wilden geven.” De vervulling van dit verlangen kan ware voldoening schenken.

We denken hierbij aan de emotionele voldoening in de eerste plaats. Eén moeder schreef: „De hoofdreden waarom ik borstvoeding verkoos, was van emotionele aard. Het gaf mij een diep gevoel van voldoening ons eerste kind in mijn armen te koesteren en hem uit mijn eigen lichaam te voeden.” Ook het kind zelf is er emotioneel zeer bij gebaat, zoals medisch werd bevestigd in het gerespecteerde artsenboek Current Therapy 1972: „De psychologische voordelen voor moeder en kind worden algemeen erkend.” Geregeld, nauw contact met de moeder is voor de ontwikkeling van een kind onmisbaar.

De zogende moeder kan ook voldoening putten uit de wetenschap dat ze haar baby van het beste voorziet dat er op voedingsgebied te verkrijgen is. Haar melk is ideaal geschikt voor haar kind, speciaal voor hem ontworpen door een liefdevolle Schepper. Ja, met de borst gevoede baby’s zijn gezonder en hebben, zoals de feiten aantonen, een lager sterftecijfer dan de kunstmatig gevoeden.

Plezierig is ook het gemak. Eén moeder schreef hierover: „Ik ontdekte dat ik de kinderen toen zij klein waren overal mee naar toe kon nemen, dat ik altijd schone, steriele melk bij de hand had die ik niet in een flesje hoefde te verwarmen.” Veel gezinnen zijn ook blij met het geld dat zij uitsparen en niet hoeven uit te geven aan flesjes en babyvoeding.

Ja, de obstakels die het moderne leven heeft geschapen mogen dan voor sommigen zo onoverkomelijk lijken dat ze het geven van borstvoeding als een buitengewoon zware last zijn gaan zien, het blijft niettemin een feit dat het een van de vele aangename voorzieningen is die de Schepper ten behoeve van zijn schepselen in het leven heeft geroepen.

[Voetnoten]