Inzicht helpt je ‘succes te hebben’

1-2. Wat is inzicht, en waar helpt het je bij?

HEB je weleens het gevoel gehad dat iemand respectloos tegen je was? Ben je weleens verkeerd beoordeeld of behandeld? Of heb je weleens in een situatie gezeten die je bang maakte? Dan weet je waarschijnlijk wel dat het lastig kan zijn om goed te reageren. Gelukkig laat de Bijbel zien wat je dan kan helpen: inzicht.

² Inzicht is het vermogen om een situatie te doorzien, om verder te kijken dan wat voor de hand ligt. Het helpt je te begrijpen waarom iets is gebeurd of waarom iemand iets heeft gedaan. Daardoor kun je verstandig reageren. Het kan je helpen je ‘lippen in bedwang te houden’ en te weten wanneer je moet ‘zwijgen’ (Spr. 10:19; Ps. 4:4). Ook kan het je helpen je te beheersen als je boos bent en fouten door de vingers te zien. En het maakt het makkelijker advies en correctie te accepteren (Spr. 19:20). Als je inzicht hebt, zullen je woorden en daden Jehovah blij maken, anderen tot hulp zijn en je eigen leven verbeteren. Inzicht heb je vooral nodig in situaties waarin je geneigd kunt zijn ondoordacht of emotioneel te reageren. In dit artikel komen drie Bijbelverslagen aan bod die laten zien hoe inzicht je helpt nederig en kalm te blijven en volledig op Jehovah te vertrouwen.

NEDERIG IN PLAATS VAN TROTS

3. Wie was Naäman?

³ Om goed met situaties om te gaan, moet je trots vermijden (1 Petr. 5:5). Inzicht kan je daarbij helpen. Denk maar aan het voorbeeld van Naäman. Hij woonde in Syrië, ten noorden van Israël. Hij was een belangrijk man, de aanvoerder van het Syrische leger. Maar hij had een vreselijke huidziekte, hij was melaats (2 Kon. 5:1).

4. Waaruit blijkt dat Naäman inzicht had?

⁴ Naämans vrouw had een Israëlitisch dienstmeisje dat haar vertelde over een profeet in Israël die haar man kon genezen (2 Kon. 5:2, 3). Naäman had kunnen denken: wat kan zo’n eenvoudig meisje uit een vijandig volk mij nou vertellen? Maar hij toonde een mate van inzicht. Hij reageerde niet trots maar nederig en nam wat ze zei serieus. Hij kreeg toestemming van de koning van Syrië om naar Israël te gaan zodat hij genezen kon worden (2 Kon. 5:4, 5).

5. Wat maakte Naäman mee toen hij in Israël kwam?

⁵ Naäman ging naar het hof van koning Joram van Israël in de hoop te worden genezen. Maar Joram dacht dat de koning van Syrië ruzie met hem zocht. Toen de profeet Elisa daarvan hoorde, vroeg hij Joram om Naäman naar hem toe te sturen (2 Kon. 5:6-9). Maar het liep niet zoals Naäman had gedacht. Elisa kwam niet eens zijn huis uit om hem te verwelkomen of met hem te spreken. In plaats daarvan liet Elisa een boodschapper tegen hem zeggen wat hij moest doen om te worden genezen (2 Kon. 5:10).

6. (a) Wat kan een reden zijn geweest voor Naämans trotse reactie? (b) Hoe toonden Naämans dienaren inzicht, en wat was het resultaat? (2 Koningen 5:13, 14)

⁶ In eerste instantie reageerde Naäman niet goed op de boodschapper en de instructies. Hij raakte zo geïrriteerd dat hij ‘woedend wegging’ (2 Kon. 5:11, 12). Misschien had hij het gevoel dat hij niet het respect kreeg dat hij als hooggeplaatste legeraanvoerder verdiende. Bovendien kan hij gedacht hebben dat Elisa met zijn instructies geen respect had voor Syrië. In elk geval stond hij op het punt naar huis te gaan en de hele zaak af te blazen. Maar zijn dienaren toonden inzicht en smeekten hem er nog eens goed over na te denken. Naäman was zo verstandig zijn trots opzij te zetten en nederig Elisa’s instructies op te volgen. Het resultaat? Hij werd genezen. (Lees 2 Koningen 5:13, 14.)

7. Wat kun je leren van wat Naäman meemaakte? (Spreuken 22:4) (Zie ook de afbeeldingen.)

⁷ Wat is de les? Toon inzicht door verder te kijken dan wat voor de hand ligt en niet op de eerste indruk af te gaan. Laat je bovendien niet door je emoties meeslepen. Inzicht helpt je nederig te zijn, zodat je toegeeft dat je niet alles weet en misschien hulp nodig hebt van anderen, vooral van Jehovah. Naäman was nog geen aanbidder van Jehovah. Toch toonde hij inzicht door nederig naar anderen te luisteren: naar het Israëlitische dienstmeisje van zijn vrouw, naar zijn eigen dienaren en bovenal naar Jehovah’s vertegenwoordiger Elisa. Hij kon zijn gekwetste trots opzijzetten. Uiteindelijk nam hij een verstandige beslissing en had hij succes. Denk dus goed na voordat je iets zegt of doet. Stel bijvoorbeeld dat je Bijbelse raad krijgt waar je het niet mee eens bent of dat je theocratische richtlijnen niet begrijpt. Vraag je dan af of je eerste impuls neerkomt op een trotse of nederige houding. (Lees Spreuken 22:4.)

KALM IN PLAATS VAN KWAAD

8. Wanneer kan het moeilijk zijn om kalm te blijven?

⁸ Inzicht kan je helpen in frustrerende situaties niet kwaad te reageren maar kalm te blijven. Dat is niet altijd makkelijk, omdat je soms terecht boos kunt worden als iemand je onvriendelijk of onrechtvaardig behandelt (Ef. 4:26). Laten we eens kijken hoe David en Abigaïl in een gespannen situatie inzicht toonden.

9. Hoe werd David door Nabal behandeld?

⁹ Stel je de situatie eens voor. David en zijn mannen leven als vluchtelingen in de woestijn van Paran (1 Sam. 25:1). Daar beschermen ze de herders en de kudden van een rijke man die Nabal heet (1 Sam. 25:15, 16). Als het tijd is om de schapen te scheren, stuurt David boodschappers naar Nabal om hem het beste te wensen en nederig om voedsel te vragen, wat hij maar missen kan (1 Sam. 25:6-8). Maar Nabal toont totaal geen waardering voor alles wat David en zijn mannen voor hem hebben gedaan. Hij reageert onbeschoft en beledigt David en zijn mannen zelfs (1 Sam. 25:10, 11).

10. Hoe toonden David en Abigaïl inzicht? (1 Samuël 25:32, 33) (Zie ook de afbeelding.)

¹⁰ Hoe zou jij hebben gereageerd als je David was? Het is niet zo vreemd dat David heel kwaad werd. Hij was een man met sterke emoties, en in dit geval werd hij zo kwaad dat hij Nabal wilde doden! (1 Sam. 25:13, 21, 22) Hij was zelfs al onderweg, maar toen kwam Abigaïl, de verstandige vrouw van Nabal, hem tegemoet. Hoe toonde Abigaïl inzicht? Ze zag in dat David ondanks zijn heftige reactie een goed mens was. Ze deed wat ze kon om hem te kalmeren. Ze bracht veel voedsel voor hem mee, en nederig gaf ze hem verstandig advies (1 Sam. 25:18, 23-31). David toonde inzicht door naar haar te luisteren. Hij besefte dat wat ze zei liet zien hoe Jehovah erover dacht. David kalmeerde en zo werd voorkomen dat hij een ernstige fout maakte. (Lees 1 Samuël 25:32, 33.)

11. Hoe kan inzicht je helpen als iemand je boos maakt? (Spreuken 19:11)

¹¹ Wat is de les? Inzicht kan je helpen kalm te blijven, ook al ben je terecht boos. En het helpt je na te denken over de gevolgen van wat je zegt en doet. (Lees Spreuken 19:11.) Toen David werd herinnerd aan Jehovah’s kijk, kon hij zijn woede beheersen. Als iets je boos maakt of frustreert, weersta dan de verleiding om ondoordacht te reageren (Jak. 1:19). Bid tot Jehovah en neem de tijd om te weten te komen hoe hij erover denkt. Dat kan je helpen te kalmeren.

12. Wat kun je doen als iets je irriteert?

¹² Net zoals Jehovah Abigaïl gebruikte om David te helpen de situatie te doorzien, zo kan hij iemand gebruiken om jou te helpen ergens inzicht in te krijgen. Dus als iets je irriteert, probeer dan voordat je reageert met een evenwichtige broeder of zuster te praten, iemand die je kan helpen objectiever naar de dingen te kijken (Spr. 12:15; 20:18). En als een vriend in zo’n situatie zit, kun jij dan een ‘Abigaïl’ voor hem zijn? Kun je hem helpen de kwestie vanuit Jehovah’s perspectief te zien? Jehovah zal het zeker zegenen als je je best doet om anderen te helpen inzicht te tonen en kalm te blijven.

VERTROUWEN IN PLAATS VAN ANGST

13. Hoe kan inzicht je helpen als je bang bent?

¹³ Soms kom je in een situatie die je bang maakt. Inzicht kan je helpen je niet door angst te laten verlammen omdat je bedenkt dat de beangstigende dingen in de wereld in het niet vallen bij Jehovah’s ongelooflijke macht (Ps. 27:1). Jehovah kan je bij elk probleem helpen, zelfs als de situatie hopeloos lijkt. Dat is wat we kunnen leren van het leven van Jona. Hij was geestelijk ingesteld, maar hij had meer inzicht nodig toen hij een moeilijke opdracht kreeg.

14. Wat kan de reden zijn geweest dat Jona niet deed wat Jehovah van hem vroeg?

¹⁴ Jehovah gaf Jona een heftige opdracht: hij moest naar Ninevé gaan en een oordeelsboodschap bekendmaken (Jona 1:1, 2). Jona stond voor een zware reis. Te voet van Israël naar de Assyrische stad Ninevé zou het hem ongeveer een maand kosten. De Assyriërs stonden bekend als wreed en agressief. Ninevé werd zelfs ‘de stad van bloedvergieten’ genoemd (Nah. 3:1, 7). Hoe zou jij het hebben gevonden als Jehovah je zo’n opdracht gaf? Jona besloot te vluchten in plaats van te doen wat Jehovah vroeg (Jona 1:3).

15. Wat gaf Jona meer vertrouwen in Jehovah? (Jona 2:6-9)

¹⁵ Jona was op de vlucht toen Jehovah hem aan zijn macht herinnerde door op een spectaculaire manier zijn leven te redden (Jona 1:15, 17). Dat was voor Jona een goede les. Zijn opdracht in Ninevé leek niet meer zo beangstigend omdat hij besefte dat Jehovah hem tegen elk gevaar kon beschermen. (Lees Jona 2:6-9.) Toen Jehovah Jona een tweede kans gaf, aarzelde hij niet. Hij ging naar Ninevé en had veel succes met zijn dienst (Jona 3:5).

16. Hoe kan inzicht je helpen in angstige situaties? (Spreuken 29:25) (Zie ook de afbeeldingen.)

¹⁶ Wat is de les? Laat je door niets van je dienst voor Jehovah afschrikken, ook niet door wat mensen je kunnen aandoen. (Lees Spreuken 29:25.) Inzicht hielp Jona zich niet op de uitdagingen te concentreren maar op de steun van Jehovah. Laat je dus niet door angst verlammen maar denk na over hoe Jehovah je in het verleden heeft geholpen en beschermd. Je kunt ook mediteren over het voorbeeld van broeders en zusters die door op Jehovah te vertrouwen angstige situaties konden doorstaan of moeilijke taken konden uitvoeren (Hebr. 13:6).a Toon inzicht door volledig op Jehovah te vertrouwen en help anderen om dat ook te doen.

BLIJF JE INZICHT VERGROTEN

17. Hoe krijg je meer inzicht?

¹⁷ Zoals we hebben gezien, kan inzicht je helpen goed met uitdagingen om te gaan. Hoe krijg je meer inzicht? Daarvoor moet je in de eerste plaats bij Jehovah zijn. Hij geeft je inzicht via zijn Woord en zijn heilige geest (Neh. 9:20; Ps. 32:8). Hij geeft je raad die je kan helpen goede beslissingen te nemen en je emoties te beheersen (Ps. 119:97-101). Bestudeer dus goed wat in de Bijbel staat en vraag Jehovah in gebed om zijn heilige geest. Dat helpt je een duidelijker beeld van een situatie te krijgen, zodat je de dingen ziet zoals Jehovah ze ziet en kunt doen wat Jehovah wil dat je doet (Spr. 21:11, vtn.).

18. Waartoe ben je vastbesloten?

¹⁸ Het inzicht dat Jehovah geeft is heel kostbaar. Blijf Jehovah er dus om vragen (Ps. 14:2). Dan zul je nooit ‘afdwalen van de weg van inzicht’ (Spr. 21:16). Als je vastbesloten bent altijd en overal inzicht te tonen, zul je ‘succes hebben’.