Een vredelievend volk verdedigt hun goede naam

IN december 2009 en januari 2010 werd het geloof van Jehovah’s Getuigen door twee van de hoogste rechterlijke instanties in Rusland extremistisch verklaard. Het was alsof de geschiedenis zich herhaalde. Toen de Sovjets in Rusland aan de macht waren, werden duizenden Getuigen er valselijk van beschuldigd vijanden van de staat te zijn. Ze werden verbannen, in de gevangenis gezet en naar werkkampen gestuurd. Nadat dat regime was gevallen, werden Jehovah’s Getuigen gerehabiliteerd. Ze werden door de nieuwe regering officieel in ere hersteld.a Maar nu lijken sommigen opnieuw vastbesloten de Getuigen te belasteren.

Begin 2009 begonnen de autoriteiten met een aanval op de religieuze vrijheid van Jehovah’s Getuigen. Alleen al in februari voerden aanklagers in het hele land meer dan vijfhonderd onderzoeken uit. Wat was het doel van deze actie? Het vaststellen van vermeende wetsovertredingen van de Getuigen. In de daaropvolgende maanden viel de politie vredige religieuze vergaderingen in Koninkrijkszalen en woonhuizen binnen. Ze namen lectuur en persoonlijke bezittingen in beslag. Buitenlandse juristen die de Getuigen hielpen bij hun verdediging werden uitgezet en mochten het land niet meer in.

Op 5 oktober 2009 hield de Russische douane aan de grens vlak bij Sint-Petersburg een lading Bijbelse lectuur vast. De lectuur was in Duitsland gedrukt en was bestemd voor een groot aantal gemeenten in Rusland. Een speciale douane-eenheid voor gevaarlijke smokkelwaar onderzocht de lading. Waarom? In een officieel document stond dat de lading „mogelijk materiaal bevat dat tot religieuze tweedracht aanzet”.

De golf van vervolging bereikte al snel een kritiek punt. Een aantal publicaties van de Getuigen, inclusief het tijdschrift dat u nu leest, werd door het Hooggerechtshof van de Russische Federatie en dat van de deelrepubliek Altaj extremistisch verklaard. Jehovah’s Getuigen tekenden beroep aan en de internationale gemeenschap uitte haar bezorgdheid, maar zonder resultaat. De uitspraken zijn nog steeds van kracht, zodat het in Rusland verboden is deze Bijbelse publicaties in te voeren of te verspreiden.

Hoe zouden de Getuigen reageren op de pogingen om hun een slechte naam te bezorgen en hun werk te belemmeren? En wat betekenen de uitspraken van de beide rechtscolleges voor de religieuze vrijheid van alle Russische burgers?

Een energieke reactie op de groeiende dreiging

Op vrijdag 26 februari 2010 begonnen zo’n 160.000 Getuigen in heel Rusland met de verspreiding van twaalf miljoen speciale folders getiteld „Zou het weer kunnen gebeuren? Een vraag voor de Russische bevolking”. In de Siberische stad Oesolje-Sibirskoje bijvoorbeeld kwamen honderden Getuigen om half zes ’s ochtends op straat bij elkaar. Sommigen van hen waren in 1951 vanwege hun geloof naar Siberië verbannen. Ze trotseerden een temperatuur van 40 graden onder nul om de 20.000 folders die ze hadden gekregen, te verspreiden.

Om bekendheid te geven aan de driedaagse actie hielden de Getuigen een persconferentie in de hoofdstad, Moskou. Een van de uitgenodigde sprekers was Lev Levinson, een deskundige van het Instituut voor Mensenrechten. Hij vertelde kort over de zinloze mishandeling en vervolging die de Getuigen in nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie hadden ondergaan en sprak over het officiële eerherstel van de Getuigen dat daarop volgde. Hij zei ook: „Alle religieuze groeperingen die tijdens de Sovjetperiode vervolgd zijn, moesten op bevel van president Jeltsin gerehabiliteerd worden. Alles wat ze waren kwijtgeraakt, moest hun teruggegeven worden. Jehovah’s Getuigen [als organisatie] hadden onder de Sovjet-Unie geen bezittingen, maar ze kregen hun goede naam terug.”

Die goede naam wordt opnieuw bedreigd. „In hetzelfde land dat zijn spijt heeft betuigd,” zei Levinson, „worden deze mensen blootgesteld aan totaal ongegronde vervolging.”

De actie raakt een gevoelige snaar

Had de folderactie effect? Levinson zei: „Op weg naar de [pers]conferentie zag ik mensen in de metro een klein pamflet zitten lezen dat Jehovah’s Getuigen nu in heel Rusland verspreiden. (...) Mensen zitten het te lezen, en ze lezen het aandachtig.”b Kijk bijvoorbeeld eens naar de volgende ervaringen.

Een oudere vrouw in een gebied in Midden-Rusland waar voornamelijk moslims wonen, nam de folder aan en vroeg waar hij over ging. Toen ze hoorde dat het over mensenrechten en vrijheden in Rusland ging, zei ze enthousiast: „Eindelijk brengt iemand dit onder de aandacht! Op dit punt gaat Rusland weer terug naar de tijd van de Sovjet-Unie. Dank u wel. U doet goed werk!”

Een vrouw in Tsjeljabinsk die een folder aangeboden kreeg, zei: „Ik heb er al een gekregen en heb hem ook al gelezen. Ik sta helemaal aan jullie kant. Ik ken geen andere religieuze groep die hun geloof zo georganiseerd verdedigt. Jullie zijn altijd zo netjes gekleed en zo beleefd. Het is duidelijk dat jullie echt overtuigd zijn van jullie geloof. Ik denk dat God met jullie is.”

Aan een man in Sint-Petersburg die zei dat hij de folder al had, werd gevraagd of hij het ermee eens was. „Ja”, zei hij. „Ik kreeg kippenvel toen ik het las, en ik moest zelfs huilen. Mijn oma heeft [in de Sovjettijd] onderdrukking meegemaakt en heeft me veel verteld over de mensen die samen met haar gevangenzaten. Er waren veel misdadigers bij, maar ook onschuldige mensen die vastzaten om hun geloof. Ik vind dat iedereen moet weten wat er is gebeurd, dus jullie doen goed werk.”

Wat zal de toekomst brengen voor Rusland?

Jehovah’s Getuigen waarderen de vrijheid die ze de afgelopen twintig jaar hebben gehad. Toch weten ze maar al te goed hoe makkelijk dat weer kan veranderen. De tijd zal leren of de lastercampagne tegen hen betekent dat Rusland opnieuw in een donkere periode van onderdrukking terechtkomt.

Maar Jehovah’s Getuigen zijn vastbesloten de Bijbelse boodschap van vrede en hoop te blijven bekendmaken, wat er ook gebeurt. In de speciale folder zeggen ze dan ook: „Onderdrukking zal nooit succes hebben. We zullen er niet mee stoppen tactvol en met respect over Jehovah God en zijn Woord, de Bijbel, te spreken (1 Petrus 3:15). We zijn er niet mee gestopt toen we aan de verschrikkingen van nazi-Duitsland werden blootgesteld, we zijn er niet mee gestopt in de donkerste dagen van de onderdrukking in ons land, en we zullen er ook nu niet mee stoppen (Handelingen 4:18-20).”