Bent u een optimist of een pessimist?

„HET was de beste der tijden, het was de slechtste der tijden, . . . het was de lente der verwachting, het was de winter der wanhoop, we hadden alles voor ons, we hadden niets voor ons.” In de beginwoorden van zijn literaire meesterwerk A Tale of Two Cities maakt Charles Dickens een bekwaam gebruik van tegenstellingen om te laten uitkomen hoe gebeurtenissen ons denken, onze gevoelens en onze kijk kunnen beïnvloeden.

De twee Cities of steden waarop gedoeld werd, waren Londen en Parijs tijdens het tumult van de Franse Revolutie. Voor de onderdrukte burgers van het achttiende-eeuwse Frankrijk was de door de revolutie afgekondigde verklaring van de rechten van de mens inderdaad een „lente der verwachting”. Maar voor de aanhangers van het ancien régime, of het verdwijnende politieke systeem, was het een „winter der wanhoop”, die tot dood en verderf leidde.

Optimisme of pessimisme? Het hing er helemaal van af aan welke kant u stond. En dat is nog steeds zo.

Een tijd voor zelfonderzoek

Bent u een optimist? Ziet u de positieve kant van het leven en verwacht u altijd het beste? Of bent u geneigd pessimistisch te zijn en een negatieve kijk te hebben op uw vooruitzichten, terwijl u het beste hoopt maar terzelfder tijd het ergste verwacht?

Zestig jaar geleden vatte de Amerikaanse romanschrijver James Branch Cabell de twee tegenstrijdige filosofieën aldus samen: „De optimist verkondigt dat wij in de beste van alle mogelijke werelden leven; en de pessimist vreest dat dit zo is.” Als u vindt dat deze zienswijze nogal cynisch is, onderzoek dan eens het voor en tegen van slechts drie aspecten van de huidige wereld zoals die hieronder worden gepresenteerd. Analyseer dan uw reacties en vraag u af: ’Ben ik een optimist of een pessimist?’

Blijvende vrede: Hoeveel brandhaarden in de wereld kunt u opnoemen? Ierland, het voormalige Joegoslavië, het Midden-Oosten, Boeroendi en Rwanda komen direct voor de geest. Kunnen deze en andere conflicten ooit worden opgelost teneinde duurzame, wereldwijde vrede te waarborgen? Koerst de wereld op vrede af?

Economische stabiliteit: Hopend in 1999 tot een monetaire eenwording te komen, hebben bij de Europese Unie aangesloten landen inflatieproblemen en publieke financieringen serieus aangepakt. Elders, zoals in veel Amerikaanse en Afrikaanse natiën, waar de inflatie een bijna onmogelijke last vormt en etnische problemen het volk nog steeds verdelen, wordt de economische structuur door corruptie uitgehold. Kan de wereld binnenkort economische stabiliteit verwachten?

Werkloosheid: Bij de nationale verkiezingen in 1997 hebben Britse kerken zich verenigd om er bij alle politieke partijen op aan te dringen werk voor iedereen hoog op hun agenda’s te plaatsen. Maar kan er nu bijna dertig procent van de beschikbare arbeidskrachten op aarde helemaal geen of onvoldoende werk heeft, blijvende, volledige werkgelegenheid zijn — vooral voor de jongeren?

Hoe gemakkelijk is het om pessimistisch te zijn! Toch is er een positieve kant, en wij nodigen u uit te beschouwen hoe het mogelijk is een optimistische kijk te ontwikkelen.

[Illustratie op blz. 3]

De Franse Revolutie

[Verantwoording]

Uit het boek Pictorial History of the World