De verbreiding van het fundamentalisme
HET fundamentalisme — nog maar enkele decennia geleden was het niets meer dan een minderheidsbeweging in het protestantisme. Wat is dat veranderd! Bruce B. Lawrence, religieus verslaggever, schreef dat dertig jaar geleden slechts weinigen konden voorzien dat het fundamentalismea tegen het einde van de twintigste eeuw zo’n belangrijk en zelfs obsederend onderwerp voor de massamedia en voor universitair onderzoek zou worden.
Toch is dat gebeurd. Kranteberichten over gewelddadige demonstraties, moorden, anti-abortusbewegingen, politiek gemanoeuvreer door religieuze pressiegroepen, en openbare verbrandingen van boeken die als godslasterlijk worden bezien, brengen de acties van fundamentalisten voortdurend onder de aandacht. In het Italiaanse financiële weekblad Mondo Economico werd gezegd dat het fundamentalisme zo ongeveer overal „in naam van God in de aanval” is.
Fundamentalisten worden vaak afgeschilderd als extreme en fanatieke personen die komplotten smeden en terroristische aanslagen plegen. Mensen worden opgeschrikt door de groei van groeperingen zoals Comunione e Liberazione in het rooms-katholicisme, Goesj Emonim in het judaïsme, en de Christian Coalition in het protestantisme van Noord-Amerika. Waarom breidt het fundamentalisme zich uit? Wat zijn de onderliggende beweegredenen? Is het fundamentalisme misschien „de wrake Gods”, zoals de Franse socioloog Gilles Kepel oppert?
[Voetnoot]
a Een fundamentalist is iemand die streng vasthoudt aan traditionele, conservatieve religieuze waarden. In het volgende artikel zal verder worden ingegaan op de betekenis van „fundamentalisme”.
[Illustratieverantwoording op blz. 3]
Nina Berman/Sipa Press