Jehovah verandert tijden en tijdperken in Roemenië
IN 1989 waaiden er winden van verandering door Oost-Europa. In enkele maanden tijd waren regeringen die eens als onwankelbare bolwerken stonden, als dominostenen gevallen. Tegelijk met politieke omwentelingen kwamen er sociale, economische en, wat voor Jehovah’s Getuigen het belangrijkste is, religieuze veranderingen. In het ene land na het andere werden Jehovah’s Getuigen officieel erkend en kregen zij weer de vrijheid om hun religieuze activiteiten te verrichten.
Maar het zag ernaar uit dat het in Roemenië anders zou gaan. De regering had zo’n vaste greep op het volk dat het leek alsof de winden van verandering weinig effect zouden hebben. Toen Jehovah’s Getuigen daar hoorden wat er in de andere Oosteuropese landen plaatsvond, vroegen zij zich af: ’Zullen wij ooit voor Armageddon vrijheid van aanbidding kunnen genieten?’ Hun hart verlangde naar de tijd waarin zij met hun geestelijke broeders en zusters op christelijke vergaderingen zouden kunnen bijeenkomen, het goede nieuws in het openbaar zouden kunnen prediken en hun bijbelse publikaties openlijk zouden kunnen bestuderen, zonder ze de hele tijd te hoeven verbergen. Dat alles leek slechts een droom.
Toen kwam de droom uit! Het gebeurde in december 1989. Tot ieders verbazing viel Ceauşescu’s regime plotseling. Ineens vonden deze christenen verlichting. Op 9 april 1990 werden Jehovah’s Getuigen in Roemenië wettelijk erkend als een religieuze organisatie. Jehovah had voor de 17.000 actieve Getuigen in dat land tijden en tijdperken veranderd. — Vergelijk Daniël 2:21.
Een lange geschiedenis
In 1911 keerden Carol Szabo en Josif Kiss uit de Verenigde Staten, waar zij de bijbelse waarheid hadden leren kennen en hun leven aan Jehovah hadden opgedragen om zijn wil te doen, naar Roemenië terug. Zij wilden het goede nieuws met hun landgenoten delen. Eenmaal in Roemenië begonnen zij meteen te prediken. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, werden zij gearresteerd omdat zij dit werk verrichtten. Toch begonnen de Koninkrijkszaden die zij hadden gezaaid, resultaten voort te brengen. In 1920, toen het werk werd gereorganiseerd, waren er in Roemenië ongeveer 1800 Koninkrijksverkondigers.
Tegen die tijd was de geest van revolutie die op de Balkan heerste, steeds meer in Roemenië voelbaar, en opstootjes kwamen veel voor. Ondanks de moeilijke tijden gingen onze geestelijke broeders en zusters door met het werk. In 1924 opende het Wachttorengenootschap een kantoor aan de Regina Mariastraat 26 in Cluj-Napoca, om zorg te dragen voor het werk in Roemenië, Hongarije, Bulgarije, Joegoslavië en Albanië.
De politieke situatie werd echter zeer gespannen, en naast moeilijkheden van de zijde van de autoriteiten waren er ook problemen binnen de organisatie. Het 1930 Year Book bericht: „Als gevolg van de deloyaliteit van de persoon die daar door het Genootschap naar toe was gestuurd, zijn de vrienden verstrooid en is hun vertrouwen zeer geschokt. Het Genootschap heeft uitgekeken naar een gelegenheid om het werk in dat land weer nieuw leven in te blazen, maar de plaatselijke autoriteiten hebben alles verboden, en wij moeten wachten totdat de Heer een gunstiger weg opent.” Toen werd in 1930 Martin Magyarosi, een Roemeense Getuige die in 1922 was gedoopt, als de nieuwe bijkantoordienaar aangesteld, en het kantoor werd later naar de Crişanastraat 33 in Boekarest verplaatst. Na een lange strijd werd het Genootschap uiteindelijk in 1933 in Roemenië als een wettelijke corporatie geregistreerd.
Moeilijkheden duren voort
Er bleven verschillende beproevingen over de Getuigen in Roemenië komen. Het 1936 Year Book bericht: „Ongetwijfeld werken de broeders en zusters in geen enkel ander deel van de aarde onder grotere moeilijkheden dan in Roemenië.” In weerwil van alle tegenslagen maakte het dienstbericht over 1937 melding van 75 gemeenten met 856 verkondigers in Roemenië. Op de Gedachtenisviering waren 2608 aanwezigen.
Toen de Tweede Wereldoorlog aan de gang was, had dat ook invloed op Roemenië. In september 1940 greep generaal Ion Antonescu de macht in de regering en begon een bewind als dat van Hitler. Terreurdaden waren aan de orde van de dag. Honderden broeders van ons werden gearresteerd, geslagen en gemarteld. Broeder Magyarosi werd in september 1942 gearresteerd, maar hij kon vanuit de gevangenis het werk in Transsylvanië nog steeds coördineren.
De vervolging duurde voort toen Hitlers troepen in 1944 het land binnenvielen. Een verslag uit Boekarest beschreef de omstandigheden onder het nazi-regime: „Jehovah’s Getuigen werden in dit land verschrikkelijk vervolgd. Velen van ons werden met communisten in de gevangenis gezet, werden er door geestelijken die Hitler steunden van beschuldigd nog erger dan communisten te zijn, en tot 25 jaar gevangenisstraf, tot levenslang of ter dood veroordeeld.”
Ten slotte kwam er een eind aan de oorlog en op 1 juni 1945 begon het kantoor van het Genootschap in Boekarest weer te functioneren. Ondanks moeilijkheden bij het verkrijgen van papier drukten toegewijde werkers meer dan 860.000 brochures en meer dan 85.000 exemplaren van De Wachttoren in het Roemeens en het Hongaars. Jehovah zegende hun harde werk rijkelijk. Tegen 1946 waren er zo’n 1630 nieuwelingen gedoopt. Een hoogtepunt in dat jaar was het nationale congres dat op 28 en 29 september in Boekarest werd gehouden. De geestelijken deden hun best om tussenbeide te komen en dit congres te verhinderen, maar zij slaagden daar niet in, en ongeveer 15.000 personen woonden de openbare lezing bij. Het was de eerste keer dat de broeders in Roemenië zo’n congres konden houden.
Het Genootschap stuurde broeder Alfred Rütimann van het Zwitserse bijkantoor naar Roemenië. In augustus 1947 kon hij op 16 plaatsen tot meer dan 4500 broeders en zusters spreken, en hen sterken voor wat voor hen lag. Er zouden al gauw weer moeilijkheden over de Getuigen komen, dit keer van de zijde van de communistische regering. In februari 1948 verboden de autoriteiten onze activiteiten op het gebied van drukken en prediken. Toen werd er in augustus 1949 een inval gedaan in het kantoor aan de Alionstraat 38. Daarna werden veel broeders, onder wie broeder Magyarosi, gearresteerd. Dit keer werden zij ervan beschuldigd imperialisten te zijn en werden zij naar gevangenissen of werkkampen gestuurd. De daaropvolgende veertig jaar was het werk verboden, en Jehovah’s Getuigen ondergingen veel lijden. Door de vijand aangestichte problemen binnen de organisatie veroorzaakten nog meer ellende. Uiteindelijk viel Ceauşescu’s regime in 1989 en waren zij vrij! Wat zouden zij nu met hun vrijheid gaan doen?
Weer openlijk prediken
De Getuigen lieten geen tijd verloren gaan. Zij begonnen onmiddellijk van huis tot huis te prediken. Maar dit was niet gemakkelijk voor degenen die het werk jarenlang moedig ondergronds hadden voortgezet door informeel getuigenis te geven. Zij waren zenuwachtig nu zij openlijk konden prediken. De meesten van hen hadden dit nog nooit gedaan, en de laatste keer dat iemand van hen van huis tot huis had gepredikt, was aan het eind van de jaren veertig geweest. Wat voor resultaten boeken zij? Laten wij eens zien.
Een goede plaats om mee te beginnen is de hoofdstad, Boekarest, met 2,5 miljoen inwoners. Twee jaar geleden waren er maar vier gemeenten in de stad. Nu zijn er tien gemeenten en er kwamen in 1992 meer dan 2100 personen naar de Gedachtenisviering. Aangezien er veel huisbijbelstudies worden geleid die goede vorderingen maken, zullen er binnenkort wellicht enkele nieuwe gemeenten worden gevormd.
Craiova is een stad met ongeveer 300.000 inwoners, in het zuidwestelijke deel van het land. Tot 1990 waren er slechts zo’n 80 Getuigen in de hele stad. Toen sloeg de pioniersgeest aan en het werk ging met sprongen vooruit. Alleen al in 1992 werden er 74 personen gedoopt, en er worden meer dan 150 bijbelstudies geleid. Met meer dan 200 verkondigers zijn zij enthousiast op zoek naar een geschikte plaats voor een Koninkrijkszaal.
In Tîrgu Mureş gingen drie Getuigen, een zuster en twee broeders, naar de orthodoxe priester om haar naam uit het register van de kerk te laten verwijderen. Nadat de priester had gehoord waarvoor zij kwamen, nodigde hij hen binnen en zij hadden een fijn gesprek. Toen zei de priester: „Ik benijd jullie, maar niet op een verkeerde manier. Wij zouden het werk moeten doen dat jullie doen. Het is heel erg dat de Orthodoxe Kerk een slapende reus is”! Hij nam de brochure Moet u geloof stellen in de Drieëenheid? en een exemplaar van De Wachttoren. De zuster is blij dat zij niet langer deel uitmaakt van de „slapende reus”. — Openbaring 18:4.
Het is opmerkelijk dat de meerderheid van degenen die nu de waarheid leren kennen, uit jongeren bestaat. Hoe komt dat? Klaarblijkelijk verwachtten zij veel van de verandering van regering, maar zij werden teleurgesteld. Zij zijn blij te leren dat alleen Jehovah’s koninkrijk een blijvende oplossing voor onze problemen kan brengen. — Psalm 146:3-5.
Grote gebeurtenissen in kleine plaatsen
Ocoliş is een dorpje in het noorden van Roemenië. In 1920 keerde een man met de naam Pintea Moise van het Russische front terug, waar hij krijgsgevangen was gemaakt. Hij was eens katholiek geweest, maar vóór zijn terugkeer was hij baptist geworden. Drie weken later kwamen de Bijbelonderzoekers, zoals Jehovah’s Getuigen toen bekendstonden, bij hem aan de deur. Na dat bezoek verklaarde hij: „Nu heb ik de waarheid over God gevonden!” In 1924 was er een groep van 35 Getuigen in Ocoliş.
Nu zijn daar, op een plaatselijke bevolking van 473 personen, 170 Koninkrijksverkondigers. Elke verkondiger heeft ongeveer twee huizen als zijn gebied toegewezen gekregen, en zij bewerken ook de omliggende dorpen. Toch zijn zij optimistisch. Zij hebben onlangs een prachtige Koninkrijkszaal gebouwd die plaats biedt aan 400 personen. Al het werk is door de plaatselijke Getuigen verricht.
Valea Largă is het gebied waar broeder Szabo en broeder Kiss zich in 1914 hadden gevestigd. In 1991 waren daar, op een aantal bewoners van 3700, acht gemeenten en 582 Koninkrijksverkondigers. In 1992 waren er op de Gedachtenisviering 1082 aanwezigen — bijna 1 op de 3 personen in dit dal.
Speciale pioniers banen de weg
Speciale pioniers spelen een belangrijke rol bij het brengen van het goede nieuws naar mensen in de meer afgelegen gebieden. Zo gauw er vrijheid om te prediken werd verleend, begon Ionel Alban in twee steden te werken, waarbij hij elke week twee dagen in Orşova en vijf dagen in Turnu-Severin doorbracht.
Er waren in Orşova geen Getuigen toen Ionel arriveerde. In de eerste week begon hij een bijbelstudie met een veertienjarige jongen. De knaap bracht in twee maanden tijd zo veel veranderingen aan dat ook een vriend en een buurman begonnen te studeren. De buurman, Roland, was katholiek en maakte verbazingwekkende vorderingen. Na slechts anderhalve maand ging hij met Ionel mee in het predikingswerk, en binnen vijf maanden was hij gedoopt. Hij ging meteen in de volle-tijddienst. Ook zijn moeder begon te studeren en zij werd in 1992 op het „Lichtdragers”-districtscongres gedoopt. Nu zijn er tien verkondigers in Orşova, en zij leiden dertig huisbijbelstudies.
De eerste die in Turnu-Severin de waarheid aanvaardde, was een receptionist in het hotel waar Ionel verbleef. Na twee maanden werd de man een niet-gedoopte verkondiger, en binnen drie maanden was hij gedoopt. Nu is hij een van de 32 verkondigers daar, die in totaal 84 huisbijbelstudies leiden.
Een speciale pionierster, Gabriela Geica, diende zelfs toen ons werk verboden was als gewone pionierster. Zij had het verlangen te dienen waar de behoefte groter was. Zij kreeg een enorm gebied toegewezen. Soms reisde zij tussen de 100 en 160 kilometer om geïnteresseerde personen te bezoeken. Eén stad waar zij werkte, was Motru, waar maar vier Getuigen waren. „Vanwege de toegenomen activiteit in Motru begonnen de priesters en andere religieuze groeperingen ons tegen te staan”, vertelt zij. „Zij beïnvloedden de burgemeester en de politie om druk uit te oefenen op de gezinnen die mij onderdak boden. Zij zetten mij er dan uit, dus moest ik bijna iedere maand naar een verblijfplaats zoeken.”
Gabriela begon een studie met een atheïste in Orşova, die zei niet in religie of in de bijbel geïnteresseerd te zijn. Maar na slechts vier maanden studie begon de vrouw de bijbel te verdedigen. Hoewel haar man haar ’s nachts buitensloot en dreigde van haar te scheiden of haar te vermoorden, bewaarde zij haar rechtschapenheid. Nog voordat zij werd gedoopt, leidde zij tien bijbelstudies.
Schitterende vooruitzichten
In augustus 1992 werd in Roemenië een hoogtepunt van 24.752 verkondigers in 286 gemeenten bereikt. Er waren meer dan 66.000 aanwezigen op de Gedachtenisviering. Op het kleine bijkantoor in Boekarest spannen 17 werkers zich krachtig in om voor de geestelijke behoeften van hun broeders en zusters te zorgen. Zij zien ernaar uit binnenkort met de bouw van een groter bijkantoor te beginnen.
Jehovah’s Getuigen in Roemenië kunnen niet anders dan versteld staan van alle veranderingen die zich de laatste paar jaar zo snel hebben voorgedaan. Zij zijn Jehovah God dankbaar dat zij deel uitmaken van de internationale gemeente die zijn naam draagt en mensen helpt nauwkeurige kennis van hem en van zijn onveranderlijke voornemen te verkrijgen. Wat zijn zij, na zo veel jaren van ontberingen en vervolging, Jehovah dankbaar dat hij in Roemenië inderdaad tijden en tijdperken heeft veranderd!
[Kaart op blz. 23]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
HONGARIJE
ROEMENIË
Boekarest
Cluj-Napoca
Craiova
Tîrgu Mureş
Orşova
Turnu-Severin
Motru
Turda
BULGARIJE
[Illustraties op blz. 24, 25]
1. Ongeveer 700 Getuigen vergaderden in 1947 in het bos
2. Strooibiljet voor een openbare lezing in 1946
3. Grote vergadering in 1992 in Alba Iulia
4. In deze tijd in Cluj-Napoca getuigenis geven
5. Koninkrijkszaal bij Turda
6. Bethelfamilie in Boekarest