Waarom zo veel wanhoop?

HOOP op een beter leven — eindelijk verwezenlijkt! Veel mensen in het toenmalige Oost-Duitsland geloofden dit toen de Berlijnse muur in november 1989 neerging. Maar amper een jaar later klaagden zij dat zij „het moeilijker vonden om het hoofd te bieden aan de harde wereld van kapitalistische democratie dan aan het leven dat beschermd werd door de Berlijnse muur”. Het gevolg? Desillusie en groeiende wanhoop.

Door geweld in hun land of gemeenschap kunnen mensen gedwongen worden om, op zoek naar veiligheid, hun woonplaats te verlaten, maar weinigen vinden die veiligheid. Sommigen komen zelfs onder de daklozen terecht die in de straten van de steden bivakkeren. In sommige landen raken veel van deze mensen verstrikt in de bureaucratie. Zij kunnen zich geen woning veroorloven omdat zij geen werk hebben, en zij kunnen geen werk krijgen omdat zij geen vast adres hebben. Maatschappelijke instanties van regeringen proberen te helpen, maar het kost tijd om de problemen op te lossen. Bijgevolg ontstaat er frustratie en wanhoop.

Veel vrouwen worden door wanhoop tot werkelijk verschrikkelijke dingen gedreven. In het rapport Women and Crime in the 1990s legt dr. Susan Edwards, docente in de rechten, uit: „Dat jongere vrouwen [in de prostitutie] terechtkomen, is een rechtstreeks gevolg van economische noodzaak, niet van een gebrek aan zelfdiscipline of van het milieu waaruit zij afkomstig zijn.” Ook jonge mannen die op zoek naar werk van huis weggaan, slagen er vaak niet in werk te vinden. Sommigen worden ten slotte uit wanhoop ’schandknaap’, door hun lichaam voor homoseksuelen beschikbaar te stellen in ruil voor voedsel en onderdak, en zij worden marionetten in de handen van corrupte, immorele benden.

De harde politieke werkelijkheid, geweld en economische moeilijkheden kunnen allemaal een bepaalde mate van wanhoop veroorzaken. Zelfs mensen met een hogere opleiding die hun welvarende levensstijl proberen te behouden terwijl zij te kampen hebben met toenemende financiële problemen, zijn niet immuun. Het gevolg? „Louter onderdrukking kan een wijze waanzinnig doen handelen”, zoals koning Salomo uit de oudheid zei!a (Prediker 7:7) Ja, wanhoop brengt een toenemend aantal mensen ertoe de meest radicale oplossing te kiezen — zelfmoord.

De meest radicale oplossing

Uit de vele gevallen van zelfmoord onder jongeren blijkt dat zelfs zij getroffen worden door de plaag van wanhoop. Een Engelse nieuwscolumniste stelde de vraag: „Wat is er toch mis met onze tijd waardoor er onder tieners zo veel wanhoop is?” In een onderzoek naar kinderen tussen de acht en zestien jaar die in het ziekenhuis opgenomen waren nadat zij geprobeerd hadden zich te vergiftigen, rapporteert dr. Eric Taylor van het Londense Instituut voor Psychiatrie: „Eén opvallend kenmerk was hoeveel van de kinderen wanhopig waren en geen uitweg meer zagen.” In Engeland worden ieder jaar naar schatting 100.000 gevallen geregistreerd van personen die vergif innemen — zonder dodelijke afloop, maar wel opzettelijk — wat neerkomt op een wanhopige hulpkreet.

Een Engelse liefdadigheidsinstelling bracht een campagne op gang om met medegevoel naar wanhopige mensen te luisteren. Op die manier beweerden de raadgevers van die instelling „alternatieven voor de dood” te bieden. Toch erkennen zij dat zij niet in staat zijn de problemen op te lossen die er de oorzaak van zijn dat mensen wanhopig worden.

Het aantal zelfmoorden weerspiegelt „de mate van vervreemding en gebrek aan sociale samenhang in de maatschappij”, wordt in het nieuwsblad The Sunday Correspondent opgemerkt. Wat is de oorzaak van het hoge zelfmoordcijfer in deze tijd? Het nieuwsblad noemde „dakloosheid, toegenomen drankgebruik, de dreiging van Aids en het sluiten van psychiatrische inrichtingen” als factoren die personen tot zo’n diepe wanhoop brengen dat zij zelfmoord als de enige oplossing voor hun problemen zien.

Bestaat er een hoop die de wanhoop kan verdrijven? Ja! „Richt u . . . rechtop en heft uw hoofd omhoog”, is Jezus’ bemoedigende uitroep! (Lukas 21:28) Wat bedoelde hij? Welke hoop is er?

[Voetnoot]