Waarom zoveel weggelopen kinderen?

De bijbel en het gezinsleven — Dit thema zal in vier achtereenvolgende uitgaven van De Wachttoren worden behandeld

„Kan iemand zich voorstellen hoeveel pijn het een moeder doet als haar dochter wegloopt? Het is een nachtmerrie. Waarom ging ze weg? Ik kan het niet begrijpen. Ze was zo’n lief en gelukkig meisje en nog zo jong.

Waar is ze vannacht? Heeft ze het warm? Heeft ze honger? Is ze eenzaam? Ik houd zoveel van haar. Er is niemand met wie ik kan praten. Er zit niets anders op dan te wachten.

Iedere keer als de telefoon gaat, veer ik op. Maar ze belt niet en er is geen nieuws. Ik heb gebeden om haar veiligheid en of ik de kracht mag hebben dit alles te doorstaan. Ik blijf me verbeelden dat ze elk ogenblik de deur zal binnenstappen.

. . . Ik denk aan zoveel waanzinnige dingen terwijl ik probeer de pijn te verzachten. O, liefdevolle God, laat mijn meisje weer thuiskomen.”

BOVENSTAANDE brief werd in het begin van de jaren zeventig naar een bekende medewerker aan een vragenrubriek gestuurd. Destijds was men van mening dat weglopers de benen namen om lichtzinnige redenen: een zucht naar avontuur, het uitproberen van onafhankelijkheid, onenigheid over beperkende bepalingen, radeloosheid over een verbroken verkering. Hoewel sommigen nog steeds om deze redenen weglopen, is de situatie in de afgelopen vijftien jaar veranderd.

Thans lopen kinderen vaak weg wegens veel tragischer situaties — ernstig verstoorde gezinsrelaties waarin zij zich ongewenst en onbemind voelen; misschien worden zij zelfs mishandeld. En in plaats van ergens naar toe te willen — een aanlokkelijker en aantrekkelijker levensstijl — lopen zij ergens van weg, een uiteenvallend en ongelukkig huiselijk leven. „Weglopers verschillen thans hemelsbreed van wat zij waren toen er [in het begin van de jaren zeventig] zoveel over hen werd geschreven”, zegt dr. Douglas Huenergardt, toeziend hoofd van een opvangcentrum in Florida (VS). „In die tijd hadden wij jongeren die op zoek waren naar een alternatieve levensstijl. Dat is niet wat er thans gebeurt. Een kind dat wegloopt, is iemand die het thuis gewoon niet langer kan uithouden.”

Recente studies bevestigen dit. Toch wijzen ze ook op een ander alarmerend feit. Niet alleen lopen er veel kinderen weg om een ondraaglijke gezinssituatie te ontvluchten, maar op het ogenblik gaat bijna de helft van de weglopers in de Verenigde Staten onvrijwillig van huis weg — zij worden door hun eigen ouders weggestuurd of aangemoedigd het huis te verlaten! „Voor veel opgroeiende jongeren is weglopen een reactie op een ongezonde gezins-, werk- of schoolsituatie”, merkt het tijdschrift Family Relations op. „Veel weglopers zijn in werkelijkheid ’wegwerp’-kinderen, verschoppelingen of weggestuurden. Deze jongeren krijgen te horen dat zij niet meer thuis kunnen blijven of zij worden door hun ouders in de steek gelaten. Sommigen zijn herhaaldelijk ernstig mishandeld en zien geen andere mogelijkheid dan weggaan.”

Wat tragisch! Wat verdrietig voor de kinderen! Want als jongeren eenmaal op straat terechtkomen, met weinig geld op zak en zonder financiële ondersteuning, nemen zij vaak hun toevlucht tot bedelen, drughandel, prostitutie en diefstal of worden zij door anderen uitgebuit. „Weglopers worden in busstations niet door maatschappelijk werkers en psychologen opgevangen, maar door souteneurs, drughandelaars en makers van porno”, aldus het tijdschrift Psychology Today. „Zesentachtig procent van de ondervraagde experts zei dat er weinig of niets wordt gedaan om weglopers te beletten in handen van deze aasgieren te komen. Geen wonder dat hoe langer weglopers op straat zijn, hoe zieker zij worden.”

Er verrijzen weliswaar steeds meer opvanginstellingen om thuisloze kinderen te huisvesten, te voeden en te begeleiden. Maar het is een andere zaak de weglopers daar te krijgen en er werkelijk in te slagen hen te helpen. „Het is onze taak hun een mate van zelfrespect bij te brengen, hen ertoe te bewegen weer om zichzelf te geven”, zegt één adviseur. „En het is de moeilijkste taak die ik ooit heb gehad.” Tegen de tijd dat jongeren daar terechtkomen, zijn zij vaak op hun hoede voor en wantrouwend jegens volwassenen, zijn zij gekwetst, boos of wanhopig en lopen zij misschien zelfs met zelfmoordplannen rond.

Zou de oorzaak van deze problemen opgelost kunnen worden? „Verreweg het grootste aantal wegloopepisoden wordt veroorzaakt door bepaalde huiselijke omstandigheden”, wordt opgemerkt in Search, een op de situatie in New Jersey (VS) gebaseerd rapport over vermissingen. „Iemand die over het algemeen gelukkig is, zal niet weglopen.” Wat zal dan tot het geluk in het gezin bijdragen? Kunnen de ouder-kindbanden versterkt worden?