Hoe praktisch is de hedendaagse religie?

„ONDERWEG naar mijn slaapkamer smeet ik de bijbel in het rommelhok. Ik dacht dat ik hem nooit meer zou inkijken en nooit meer in een kerk zou komen. Ongeveer zes jaar lang had ik gezocht. En nog had ik geen hulp gevonden!”

Ronald, een 26-jarige computeroperator, had de nodige moeilijkheden gehad en vreesde dat zijn leven een puinhoop werd. Het scheen hem toe dat religie geen praktische waarde had. „Ik heb er genoeg van”, zei hij.

Veel mensen zijn net als Ronald teleurgesteld in religie. Hoe staat het met u? Vindt u dat religie de mensen praktische hulp en leiding heeft gegeven om betere collega’s, buren, huwelijkspartners, ouders of kinderen te worden? Is religie een kracht geweest die vrede en eenheid onder mensen in de hand heeft gewerkt? Zijn zij erdoor geholpen het doel van het leven te begrijpen? Heeft religie een vaste hoop voor de toekomst in hun geest en hart geplant?

Het gebrek aan praktische leiding

In deze gecompliceerde wereld hebben mensen wijze, duidelijke leiding nodig. Kunnen zij die van geestelijke leiders verwachten? In een brief aan een tijdschriftcolumnist klaagde een vrouw:

„Het enige wat wij in onze kerk . . . nu al een hele tijd te horen krijgen, is liefde, liefde en nog eens liefde. . . . Wat is er toch gebeurd met de ’Gij zult niet’-geboden — ’Gij zult niet doodslaan. Gij zult niet stelen’ en de rest. Het is nodig dat wij er dikwijls aan herinnerd worden dat wij tegen sommige dingen Nee moeten zeggen. . . . Maar wij krijgen zelfs het woord ’zonde’ niet meer te horen. Het lijkt wel of zij het mijden als een schuttingwoord.”

Klaarblijkelijk vinden sommigen dat hun religieuze raadgevers te laks, te toegeeflijk zijn geworden. Zulke geestelijke leidslieden zijn zwak. Zij zijn net als een dokter die het probleem van zijn patiënt met fraaie woorden bagatelliseert en een zwak geneesmiddel voorschrijft. Wat zijn enkele redenen voor dit falen?

Het geestelijk ambt in een crisis

Iemand die zwaar gebukt gaat onder zijn eigen problemen, zal niet in staat zijn veel tijd en moeite aan het helpen van anderen te besteden. Berichten in de media laten zien dat een toenemend aantal geestelijken verregaand verstrikt zit in hun eigen persoonlijke en beroepsproblemen. Hier volgen enkele voorbeelden:

„Stress en algehele uitputting zijn tegenwoordig weliswaar in veel beroepen aan de orde van de dag, maar nergens nemen ze zulke kritieke vormen aan als onder de joodse geestelijken”, zegt klinisch psycholoog dr. Leslie R. Freedman na vier jaar lang een universitaire studie van de joodse geestelijkheid te hebben gemaakt.

„Als ik een zoon had, zou ik dan willen dat hij priester werd? Helaas moet mijn antwoord Nee zijn”, betoogt een priester, William Wells, in een verslag over de problemen van geestelijken. Waarom wil hij dat niet? Hij zegt dat hij een jongeman niet kan aanmoedigen een beroep te overwegen dat zo geteisterd wordt door „conflicten, beroering en onzekerheden als het rooms-katholieke priesterambt in deze tijd”.

Predikanten in de Zweedse evangelisch-lutherse staatskerk verkeren eveneens in moeilijkheden. Een Zweeds dagblad zegt: „Predikanten hebben psychologische problemen, die in ernstige gevallen tot zelfmoord leiden. . . . Het ambt van geestelijke verkeert in een crisis.”

Afleidende onenigheid

In landen waar de religieuze leiders in slopende en verdeeldheid zaaiende oorlogen verwikkeld zijn, wordt hun aandacht van de geestelijke behoeften van de mensen afgeleid. Zij moeten ook mede de verantwoordelijkheid dragen voor het verlies aan mankracht en geldmiddelen die ten behoeve van het materiële welzijn van de mensen hadden kunnen worden gebruikt.

In alle delen van de wereld zijn er mensen die hun vertrouwen in religie verloren hebben en onverschillig zijn geworden voor religieuze zaken. Berichten over een verlies van leden en een terugloop in het kerkbezoek komen uit landen als Zweden, Finland, Duitsland, Engeland, Italië, Canada en de Verenigde Staten.

Behoort u tot degenen die net als Ronald vinden dat zij genoeg hebben van religie? En zou er niet toch een religie kunnen zijn die wèl praktische waarde voor velen blijkt te hebben? Dit zal in het volgende artikel worden besproken.