’Evangelieprediking’ via sociaal werk
KUO TUNG, een jonge boeddhist uit Hong Kong, ontving een universitaire opleiding. Hsiu Ying, een moeder in Taiwan, vond een zeer noodzakelijke behandeling voor de ernstige ziekte van haar zoon. Wat hebben deze twee schijnbaar niet met elkaar verband houdende gebeurtenissen met elkaar gemeen?
Een universitaire opleiding zou normaal gesproken onmogelijk zijn geweest voor Kuo Tung. Maar via de kerk waartoe hij behoort, gingen er deuren voor hem open. Evenzo werd de gecompliceerde medische behandeling die Hsiu Yings zoon nodig had, alleen gegeven in het door de kerk beheerde ziekenhuis in haar gebied. Ook in haar geval werd het probleem via connecties met de kerk opgelost.
De ervaringen van Kuo Tung en Hsiu Ying zijn beslist niet ongewoon. Duizenden mensen in ontwikkelingslanden zijn in de gelegenheid gesteld naar scholen, ziekenhuizen, weeshuizen en andere door de kerk beheerde maatschappelijke instellingen te gaan. Hierdoor zijn hun aanzienlijke materiële voordelen ten deel gevallen. En door zich bij de kerk aan te sluiten, hebben velen van hen en passant tot de groei van het aantal kerklidmaten bijgedragen.
Een gewoonte met een lange geschiedenis
Door de kerk beheerde scholen en ziekenhuizen zijn natuurlijk niet nieuw. Feitelijk is men vanaf de beginjaren dat er zendelingen werden uitgezonden naar zogenaamd vijandige heidense landen, van mening geweest dat scholen en ziekenhuizen de doeltreffendste middelen waren om nieuwe gebieden te openen en het vertrouwen en de vriendschap van de plaatselijke bevolking te winnen.
Een beschrijving gevend van de situatie in het begin van de negentiende eeuw in India, zegt het boek Nineteen Centuries of Missions (1899): „De zendelingen zijn niet alleen serieus bezig met evangelisatiewerk, maar zij verrichten ook met duidelijk succes opvoedkundig, medisch en zenanawerk [emancipatiewerk in de harems].” Het resultaat? „Elke missie heeft haar dagscholen, vak- en kostscholen, een inrichting voor voortgezet onderwijs of college, en in bijna alle gevallen een theologisch seminarie.”
Commentaar gevend op de rol van het medische werk in het „zendingsbedrijf” zegt het boek vervolgens: „De arts is altijd welkom en de verschafte verlichting van fysiek lijden wekt niet alleen vertrouwen in de arts, maar wordt vaak gevolgd door geloof in de religie die door hem wordt onderwezen. Als gevolg van medische behandelingen worden vaak hele dorpen ertoe gebracht afgoderij af te zweren en christelijk onderricht te ontvangen.”
Wat in India gebeurde, deed zich ook voor in andere landen in het verre Oosten, Zuid-Amerika en Afrika. Het idee om het evangelie via sociaal hulpbetoon te prediken, sloeg aan. Europese en Amerikaanse zendingsgenootschappen, zowel katholieke als protestantse, zonden werkers naar deze gebieden en vestigden er hun missies, te zamen met hun scholen, ziekenhuizen en andere instellingen. Dit sociale werk bleek in veel gevallen zoveel succes te hebben om de plaatselijke bevolking te trekken, dat het al gauw een integrerend onderdeel van het door de kerken gesteunde overzeese zendingswerk werd.
In de loop der jaren zijn deze door de kerk beheerde vestigingen dermate uitgegroeid dat ze een uiterst belangrijke plaats in de lokale gemeenschappen gingen innemen. Hun scholen en universiteiten hebben vaak het meeste aanzien en zijn het meest in trek als instellingen voor hoger onderwijs. Over het algemeen zijn hun ziekenhuizen het best geoutilleerd en het modernst. En in veel gebieden waar de regeringen met overweldigende maatschappelijke problemen te kampen hebben, worden ze verwelkomd, zo niet ook gerespecteerd.
Er bestaat geen twijfel over dat de door een dergelijk programma verschafte diensten veel goeds tot stand hebben gebracht voor de aldus gediende gemeenschappen. Door de kerk beheerde scholen en universiteiten hebben letterlijk duizenden leerlingen en studenten in de gelegenheid gesteld onderwijs te ontvangen dat hun anders misschien zou zijn onthouden. Dergelijke ziekenhuizen en gezondheidsdiensten hebben aan talloze mensen in afgelegen en achtergebleven gebieden verlichting geschonken. Het menslievende werk van Albert Schweitzer en „Moeder” Teresa, die beiden de Nobelprijs voor de vrede hebben ontvangen, is bijvoorbeeld over de hele wereld welbekend.
Aan de andere kant moet men zich afvragen: Heeft het sociale evangelie werkelijk zijn doel bereikt? Heeft het degenen die voordeel hebben getrokken van het liefdadigheidswerk, tot ware christenen gemaakt? Heeft het de mensen een waar geloof en ware hoop geschonken? En wat nog belangrijker is, wij moeten ons afvragen: Is dit wat Jezus in gedachten had toen hij zijn volgelingen de opdracht gaf ’het Evangelie aan alle volken te prediken’? — Matthéüs 24:14, Statenvertaling.