Jehovah loven met muziek
JEHOVAH’S dienstknechten kunnen hem op veel manieren loven. Een van de mooiste manieren waarop zij dit kunnen doen en waarmee zij zijn hart zeer verheugen, is ongetwijfeld door ’hem toe te zingen en melodieën voor hem te maken’ (Psalm 105:2). Er is terecht opgemerkt dat muziek een van de „kenmerken van ’s mensen menselijkheid” is.
Muziek is ook „die unieke menselijke gave, zowel creatief als recreatief” genoemd. Dieren, zowel wilde dieren als huisdieren, bezitten geen muzikale vermogens. Het is waar dat sommige vogels prachtige liederen zingen, maar dat gebeurt geheel en al instinctief. Ze hebben net zomin besef van muziek als papegaaien een begrip hebben van de woorden die ze misschien hebben leren uitspreken. Maar door middel van mooie muziek kunnen wij, net zoals in het geval van spraak, het hart en het verstand van anderen bereiken.
Ja, muziek is een gave van de Schepper aan de mensheid, en wat is het een schitterende gave! Recent onderzoek toont aan dat baby’s al vóór de geboorte te kennen geven van welke muziek zij houden — zachte en melodieuze muziek — en welke zij lelijk vinden — harde en lawaaierige muziek, zoals rock. Men vertelt ons ook dat een ongeboren kind muzikale talenten kan ontwikkelen als het mooie muziek hoort. Muziek schenkt mensen dus niet alleen genoegen van de wieg tot het graf maar zelfs van de moederschoot tot het graf! Aangezien muziek normaal gesproken niet als absoluut essentieel voor het menselijk bestaan wordt beschouwd, vormt het feit dat de Schepper het voor mensen mogelijk heeft gemaakt muziek te componeren en ervan te genieten, een voorbeeld te meer van zijn wijsheid en liefde. „De Hebreeën waren een zeer muzikaal volk”, wordt ons verteld. En het is werkelijk opmerkelijk dat reeds heel vroeg in de menselijke geschiedenis de aandacht wordt gevestigd op muziekbeoefening — in één adem genoemd met veehouderij en de vervaardiging van gereedschap — als een van de beroepen van de mens. — Genesis 4:20-22.
De uitwerking van muziek
Laten wij echter nooit het feit over het hoofd zien dat muziek hetzij verheffend of verderfelijk kan zijn. Goede muziek is een combinatie van de aangename klanken die worden gekenmerkt door melodie, harmonie en ritme; ze doet een beroep op het edele in de mens. Maar slechte muziek doet een beroep op ’s mensen gevallen neigingen. Een krant heeft dergelijke muziek eens „de onheilige drieëenheid van . . . geweld, seks en lawaai” genoemd.
Helaas schieten sommige muzikanten die beweren Jehovah God te dienen, in dit opzicht te kort. Enkelen van hen hebben zich verhuurd om op bruiloften te spelen en hebben dan door de soort muziek die zij maakten, blijk gegeven van een gebrek aan waardering voor bijbelse beginselen. Hun muziek was zo luid dat het onmogelijk was normaal te converseren. Het schijnt dat zij geheel en al uit het oog hadden verloren dat de bruiloftsgasten niet in de eerste plaats waren gekomen om te luisteren naar muzikanten die met hun talenten pronkten.
Goede muziek dient veel nuttige doeleinden. Zachte achtergrondmuziek kan kalmerend en ontspannend zijn. Veel van wat „orkestrale muziek” genoemd zou kunnen worden, zoals symfonische muziek en de muziek die in een operagebouw wordt beluisterd, kan een beroep doen op de verstandelijke vermogens, of ze kan tot de verbeelding spreken en de toehoorders emotioneel beroeren. En dan niet te vergeten de oratoriums, gewoonlijk gebaseerd op bijbelse thema’s, voor de vertolking waarvan grote orkesten en koren nodig zijn. Een van de bekendste oratoriums is Händels „Messiah”.
Muziek kan een zegen zijn voor bejaarden, invaliden en zieken. Ze is gebruikt om tot geestelijk gehandicapte kinderen door te dringen als alle andere pogingen faalden. Er wordt beweerd dat bepaalde muziek een nuttig kalmerend doel kan dienen in de spreekkamers van artsen en de behandelkamers van tandartsen. Van de juiste soort van muziek wordt gezegd dat ze fabrieksarbeiders heeft geholpen beter en meer werk te verrichten. Het is interessant dat de therapeutische waarde van muziek ruim 3000 jaar geleden door koning Saul van Israël werd beseft. — 1 Samuël 16:14-23.
Muziek kan natuurlijk het beste worden gebruikt om Jehovah God te loven. Het zingen van lofliederen gaat ongeveer 3500 jaar terug, tot de tijd dat de Israëlieten Jehovah’s lof bezongen nadat zij bij de Rode Zee waren bevrijd (Exodus 15:1-21). Het loven van Jehovah met liederen en muziekinstrumenten nam bij de aanbidding in Gods tempel een zeer belangrijke plaats in. Meer dan een tiende van het totale aantal levieten was bij de tempelmuziek betrokken (1 Kronieken 23:3, 5). Toen Salomo’s tempel werd ingewijd, waren er een enorm orkest en koor aanwezig (2 Kronieken 5:12, 13). Het is dan ook heel passend dat de Hebreeuwse Geschriften (vooral in het boek Psalmen) ons er herhaaldelijk toe aansporen voor het aangezicht van Jehovah God te zingen en melodieën voor hem te spelen.
Beschouwen wij vervolgens de christelijke Griekse Geschriften, dan lezen wij dat Jezus en zijn apostelen ten tijde van het Avondmaal des Heren zongen. De apostel Paulus en zijn metgezel Silas zongen toen zij in Filippi gevangenzaten (Matthéüs 26:30; Handelingen 16:25). Eén Korinthiërs 14:15 schijnt erop te duiden dat zingen in apostolische tijden een geregeld onderdeel van de gemeentelijke aanbidding vormde. Het is dan ook zeer passend dat Paulus de raad gaf die wij in Kolossenzen 3:16 lezen: „Blijft elkaar onderwijzen en ernstig vermanen met psalmen, lofzangen voor God, geestelijke liederen met minzaamheid, in uw hart Jehovah toezingend.” In Efeziërs 5:18-20 zult u soortgelijke instructies aantreffen.
In overeenstemming met deze geboden hebben de hedendaagse christelijke getuigen van Jehovah vanaf de vroegste tijden een goed gebruik gemaakt van de gave van muziek bij hun officiële aanbidding. In het allereerste jaar dat Zion’s Watch Tower werd gepubliceerd (1879), verscheen er ook een liederenbundel, Songs of the Bride (Liederen van de bruid). In 1896 publiceerde het Genootschap een uitgave van Zion’s Watch Tower die uitsluitend uit door Bijbelonderzoekers gecomponeerde liederen bestond. In de volgende uitgave van het tijdschrift stond: „Het bezingen van de waarheid is een goede manier om deze in het hoofd en het hart van Gods volk te laten doordringen. . . . Wij danken God voor de muzikale en poëtische talenten waarmee sommige van zijn heiligen zijn begiftigd.” Na honderd jaar lang liederenbundels te hebben gepubliceerd, verscheen in 1984 (Nederlands 1986) de liederenbundel waarin de grootste muzikale en poëtische talenten tot uitdrukking komen. Deze bundel is getiteld Zing lofzangen voor Jehovah.
Melodische aspecten
De nieuwste liederenbundel bevat tweemaal zoveel bladzijden als de voorgaande liederenbundel. Hij is verschenen in een handig zakformaat alsook in een groot formaat met woorden en muziek die bijzonder gemakkelijk leesbaar zijn. Zowel de teksten als de melodieën zijn verschaft door Getuigen uit de vier hoeken der aarde, met inbegrip van Australië, de Bondsrepubliek Duitsland, Brazilië, Canada, Denemarken, Engeland, Finland, Frankrijk, Italië, Japan en de Verenigde Staten.
In tegenstelling tot alle voorgaande door het Wachttorengenootschap gepubliceerde liederenbundels is er geen gebruik gemaakt van de traditionele vierstemmige zetting. In plaats daarvan is een meer melodieuze en gemakkelijker te spelen begeleiding geschreven. Er is ook een gitaarnotatie verschaft.
Twee nieuwe melodieën werden voor favoriete woorden gecomponeerd, omdat bleek dat de eerder gebruikte melodieën niet door Getuigen waren gecomponeerd. Hoe kan dit in zijn werk gegaan zijn? Een componist hoort misschien een nogal onbekend wijsje. Als het later in zijn geest terugkomt, zou hij kunnen denken dat hij het zelf heeft gecomponeerd.
Verbetering van gedachteninhoud
Naarmate het licht op Gods waarheid in overeenstemming met Spreuken 4:18 steeds helderder ging schijnen, werd het noodzakelijk geacht liederen te veranderen die in vorige liederenbundels hadden gestaan. Dat was het geval met het huidige Lied 215. In 1974 gingen wij inzien dat Noachs ark een afbeelding was van ons geestelijk paradijs, en niet van het Koninkrijk. (Zie De Wachttoren, 1975, blz. 74.) De in de oudere liederenbundel voorkomende regel „Vlucht direct naar Gods ark, die kan redden, Naar Gods koninkrijk, dat vrede geeft!” werd bijvoorbeeld veranderd in „Handel snel! Draag u op aan Jehovah; Dien zijn rijk, dat de mens vrede geeft.”
In verschillende gevallen is voor een bepaalde melodie een nieuwe tekst gekozen die doeltreffender en nuttiger leek te zijn. Voor Lied 60, „Gods duizendjarige koninkrijk”, is de melodie gebruikt van Lied 86 uit de vorige liederenbundel. De tekst voor Lied 2, „God meer gehoorzamen dan mensen”, vormt een uitbreiding van de tekst van het voormalige Lied 79. Dit thema scheen een hele in plaats van een halve bladzijde te verdienen.
Geestelijke schatten
Onze recente liederenbundel is passend getiteld Zing lofzangen voor Jehovah, gebaseerd op Psalm 96:1, 4. Veel liederen zijn tot Jehovah gericht en verhogen zijn hoedanigheden. Merk er slechts enkele op: „Groot is onze God Jehovah!” (waarin ongeveer twintig hoedanigheden of titels van Jehovah worden genoemd), „Jehovah, onze beste vriend”, „Jehovah zorgt voor ons”, „De zegen van Jehovah maakt rijk”, „Jehovah, de God die redding verschaft”, „De schepping openbaart Jehovah’s heerlijkheid” en „Jehovah, ’de God van alle vertroosting’”.
Ons wordt opgedragen elkaar te ’onderwijzen en ernstig te vermanen met psalmen, lofzangen voor God en geestelijke liederen’, en dit wordt beslist in deze liederenbundel gedaan (Kolossenzen 3:16). U kunt dit opmaken uit titels als „Wees standvastig, onwrikbaar!”, „Gedraag u als mannen”, „Doe meer — als de nazireeërs”, „Voorwaarts, bedienaren van het Koninkrijk!”, „Zich loyaal onderwerpen aan theocratisch gezag” en „Blijf wakker, sta vast, word machtig”.
Om ons te helpen acht te slaan op Paulus’ aansporing: „Verheugt u altijd in de Heer” (Filippenzen 4:4), hebben wij de liederen: „Een vreugdelied”, „Wees vrolijk wegens de hoop op het Koninkrijk!”, „De hele dag vreugdevol”, „Zing het lied van Koninkrijksvreugde”, „Vreugdevol deelnemen aan de oogst” en „De vreugden en vruchten van Koninkrijksdienst”.
Ook aan de Koninkrijkszegeningen wordt in de laatste liederenbundel aandacht geschonken: „Gods duizendjarige koninkrijk”, „Gods Paradijsbelofte”, „Eindelijk leven in eeuwigheid!” en „Met Christus in het Paradijs”.
Onze jongeren zijn vooral blij met nieuwe liederen als: „Jongeren, volg hun geloof na!”, „De plaats van de jeugd in Gods regeling” en „Kinderen — een kostbaar geschenk van God”. Een lied waarin waardering tot uitdrukking wordt gebracht voor het voortreffelijke werk dat onze zusters doen, is „De vrouwen zijn een groot leger”.
Hoe kunnen wij waardering tonen voor deze prachtige liederen? Onder andere door ernst te maken met ons voorrecht en onze verplichting ze als een onderdeel van onze officiële aanbidding in onze Koninkrijkszaal te zingen. Wij moeten ons best doen om vóór het begin van de vergaderingen aanwezig te zijn en tot het einde te blijven, om een aandeel te kunnen hebben aan het zingen van deze liederen. Laten wij ze uit volle borst zingen, met goed geopende mond en met warmte en enthousiasme. Wij kunnen er ook waardering voor tonen door ze te gebruiken wanneer wij gezellig samen zijn. Wij kunnen cassettebandjes met de muziek van de liederenbundel verkrijgen om ze te spelen wanneer wij van achtergrondmuziek willen genieten. Op deze wijze kunnen wij iedere keer wanneer wij van zulke prachtige muziek genieten, geestelijk opgebouwd worden.
Laten wij bovenal waardering voor deze prachtige liederen tonen door dagelijks in overeenstemming te leven met de erin tot uitdrukking gebrachte mooie gedachten, zowel ten aanzien van ons dagelijks gedrag als ten aanzien van onze verplichtingen in de bediening.