Muziek — een gave van Jehovah die ons vreugde schenkt

TOEN onze eerste vader, Adam, bewustzijn kreeg als een levende ziel, vingen zijn oren een waar concert op. Die schitterende tuin van Eden had een eigen orkest van kleurrijke vogels. Hun welluidende gezang en blijde getjilp vervulde de lucht. Wat had Jehovah God een schitterende muziek gecomponeerd, een genoegen om naar te luisteren!

Die gevederde muzikanten zongen natuurlijk instinctmatig en niet omdat zij een verstandelijke, verworven kennis bezaten van melodie, harmonie en ritme. De tonen waaruit hun liederen bestonden, waren door God gecomponeerd en op de „dag” waarop hij „elk gevleugeld vliegend schepsel naar zijn soort” schiep, in hun DNA geplant (Genesis 1:21, 23). Wat een verbazingwekkende muzikale prestatie!

De liederen die God voor elke vogelsoort componeerde, voldeden uitstekend aan hun doel. Door dit melodieuze getjilp werden territoriale aanspraken kenbaar gemaakt en partners aangetrokken. Nog wonderbaarlijker is het feit dat Jehovah God, in zijn oneindige wijsheid en doelmatigheid, hun dit vermogen niet alleen om praktische redenen had gegeven maar ook om mensen vreugde te schenken.

Maar waarom zingt de mens? Waarom motiveert muziek mensen en brengt ze hen in verrukking?

Het onverklaarbare van muziek

De wetenschap is niet in staat uit te leggen waarom mensen muziek kunnen componeren, muziekinstrumenten kunnen uitvinden en bespelen of zelfs waarom wij van muziek en zang genieten. Het is allemaal een verbijsterend mysterie!

Dr. Lewis Thomas, die verbonden is aan de Scientists’ Institute for Public Information (een Amerikaans wetenschappelijk instituut voor het verschaffen van inlichtingen), heeft opgemerkt:

„Mocht u op zoek zijn naar werkelijk ondoorgrondelijke mysteries, essentiële aspecten van ons bestaan waarvoor noch de natuurwetenschappen noch de geesteswetenschappen enigerlei verklaring kunnen geven, dan stel ik u voor uw onderzoek bij muziek te beginnen. De professionele musicologen, voor wie ik het grootste respect heb, hebben niet het flauwste idee van wat muziek is of waarom wij muziek maken en zonder muziek niet echt mens kunnen zijn, of zelfs — en dit is nog het indrukwekkendste van alles — hoe muziek in de menselijke geest ontstaat voordat ze op schrift is gesteld en wordt gespeeld. De biologen kunnen hier geen hulp bieden, noch de psychologen, noch de natuurkundigen, noch de filosofen, waar zij zich thans ook bevinden. Niemand kan er een verklaring voor geven. Het is een mysterie. . . . De Brandenburgse concerten [door J. S. Bach] en de Laatste Strijkkwartetten [door Beethoven] . . . brengen ons het nieuws over dat er diepe centra in onze geest zijn waarvan wij niets weten behalve dat ze er zijn.” — Discover, juli 1981, blz. 47.

Muziek is een verheven kunst die afkomstig is van een hogere intelligentie. Jehovah heeft de mens geschapen met een gevoelige, esthetische aard die zo gemaakt is dat ze emotioneel en verstandelijk reageert op het unieke gezang van vogels. Zulke door God geschonken muziek zou niet alleen ’s mensen hart en geest verblijden, maar hem ook verkwikken en daardoor tot zijn fysieke en geestelijke welzijn bijdragen. Het kan dan ook niet anders of muziek is van diezelfde liefdevolle Schepper afkomstig.

Ja, muziek is afkomstig van Degene die ’het oor heeft geplant’ en ’een mond heeft bestemd voor de mens’ (Psalm 94:9; Exodus 4:11). Wij hebben deze gave der muziek, dit vermogen om muziek te componeren en ervan te genieten, van Jehovah ontvangen. Wat een wonderbaarlijk geschenk van onze Vader! — Jakobus 1:17.

De hemelse oorsprong van muziek

Muziek is werkelijk door God geschapen. Ze is een uiting van zijn eigen kunstzinnigheid. Lang voordat hij onze aarde, al haar gevederde zangers en de mensheid schiep, genoot God zelf van de schoonheid van muziek! Hij had miljoenen engelen geschapen met het vermogen schitterend te zingen. Hij hoorde hoe zij de prachtigste melodieën voortbrachten ten einde hem te vereren en hun lof en dank jegens hem tot uitdrukking te brengen.

Die engelen-„zonen Gods” zongen een vreugdezang toen zij hun Vader onze aarde zagen scheppen (Job 38:4-7). Wat een geweldige aanblik, dit betrekkelijk kleine hemellichaam, als een in dikke wolken gehuld kleurrijk juweel, dat tegen de fluweelzwarte achtergrond van het universum in het licht van de zon rondwentelde. Alleen een vocale uitbarsting kon uiting geven aan de diepe ontroering van de hemelse legerscharen!

Tot in onze twintigste eeuw toe weerklinkt er muziek in de hemelse gewesten (Openbaring 5:9, 10; 14:1-3). Het is heel goed mogelijk dat de kroning van Jezus Christus in 1914 gevierd is met het meest vreugdevolle gezang dat tot op die tijd ooit onder die hemelbewoners gehoord was. Er stegen hoogstwaarschijnlijk luide lofzangen op toen Jezus toegang verkreeg tot Jehovah, „de Oude van dagen”. In aanwezigheid van „tienduizend maal tienduizend” werd hij voor Jehovah’s luisterrijke troon gebracht en werd hem „heerschappij en waardigheid en een koninkrijk gegeven”. Wat een luisterrijke aanblik! Wat een schitterende muziek! — Daniël 7:9-14; vergelijk 2 Samuël 6:15; Psalm 27:6.

Al dit zingen gebeurde natuurlijk in ’de talen van engelen’ (1 Korinthiërs 13:1). Aangezien deze schepselen zo’n macht bezitten en geestelijke schepselen zijn, is hun muziek qua harmonie en melodie ongetwijfeld zo majestueus dat ze ons beperkte gehoor en bevattingsvermogen verre te boven gaat. Wanneer wij evenwel de hemelse oorsprong van muziek en de verhevenheid van deze gave van onze Schepper in aanmerking nemen, rijst de vraag hoe dit op ons persoonlijk van invloed is. Welke uitwerking dient dit alles op onze keuze van muziek te hebben?

Onze verplichting tegenover de Gever van muziek

Jehovah’s gave der muziek brengt dezelfde verplichting met zich mee als elk ander geschenk dat wij ontvangen, namelijk, dat wij muziek gebruiken voor het doel waarvoor ze is gegeven. Welk zinnig mens zou een nieuw kledingstuk dat hij cadeau heeft gekregen, gebruiken om er de vloer mee aan te dweilen? Zou men dit doen, dan toont men geen waardering voor het geschenk en het doel ervan, alsook grote minachting voor degene die het heeft gegeven. Het zou hem heel erg grieven.

Zo is het ook met muziek. Jehovah heeft ons muziek geschonken opdat deze gave ons gelukkig zou maken en wij ervan zouden genieten. Bovenal is muziek ook een middel om onze liefdevolle hemelse Vader te loven en dichter tot hem te geraken. Ze heeft ten doel onze geestelijke gezondheid te bevorderen. — Psalm 149:1-3; 150:1-6.

Hoe godonterend is de mythe die ons wil doen geloven dat de met bokspoten uitgebeelde god Pan de muziek zou hebben geschapen tijdens zijn immorele seksuele avonturen! Thans wordt echter in veel liedjes immoraliteit gepropageerd. In de „tijd van het einde” van deze wereld blijkt goddeloze muziek hand over hand toe te nemen (Daniël 12:4). Het beslissende jaar 1914 luidde werkelijk een in de menselijke geschiedenis ongeëvenaarde periode van moreel verval, geweld en ontaarding in. Vandaar dat veel van de hedendaagse muziek de seksuele toegeeflijkheid, de verwarring en de krankzinnigheid weerspiegelt van „de laatste dagen” van dit goddeloze samenstel van dingen. — 2 Timótheüs 3:1-5.

Wat is het uiterst belangrijk dat degenen die ’Jehovah liefhebben’ goddeloze muziek verwerpen en zich houden aan wat goed is in Gods ogen! (Psalm 97:10) In dit tijdschrift en in Ontwaakt! zijn derhalve periodiek artikelen verschenen waarin gewaarschuwd werd tegen muziek waardoor „wat heilig is geweld wordt aangedaan”. (Vergelijk 2 Timótheüs 2:16.) In deze besprekingen werd onthuld welke gevaren er schuilen in de subtiele, hartstocht opwekkende invloeden van muziek en hoe ze kan opzetten tot opstand.a

Het verlangen Jehovah God te behagen en een eerlijke waardebepaling van veel hedendaagse muziek zou iemand tot de vraag kunnen brengen: Welke muziek blijft er nog over? Is er muziek waarvan wij veilig kunnen genieten zonder dat onze geestelijke gezindheid gevaar loopt?

Goede muziek in overvloed!

Van de grote hoeveelheid muziek die sinds het midden van de zeventiende eeuw is gecomponeerd, is slechts een kleine hoeveelheid schriftuurlijk verwerpelijk. Deze twijfelachtige klassieke werken bevinden zich voornamelijk onder de opera’s en balletten, die in veel gevallen gebaseerd zijn op immorele, tragische thema’s of op heidense mythologie. Maar zelfs al zouden wij al deze muziek vermijden, dan is dat wat overblijft nog zo omvangrijk dat wij nooit alles in het tijdsbestek van een gemiddeld mensenleven zouden kunnen beluisteren.

Als wij ons vertrouwd zouden willen maken met de aanvaardbare werken van Bach, Vivaldi, Telemann, Händel, Haydn en Mozart, zou dat alleen al ons jaren kosten. En let wel, daarbij zijn de werken van hun tijdgenoten nog niet eens inbegrepen. Bovendien hebben wij dan nog geen melding gemaakt van de goede instrumentale en volksmuziek uit veel landen. Wij behoeven slechts oppervlakkig de Europese en Amerikaanse gedrukte muziekcatalogi in te kijken om te beseffen dat er goede muziek in overvloed is!

Ja, alle denkbare muziekvormen zijn op platen en cassettebanden opgenomen. Er is alleen al op klassiek gebied zo veel muziek verkrijgbaar, dat iemand zeer selectief kan zijn en toch nog meer dan genoeg zal vinden.

Hoe gaat u dit geschenk gebruiken?

Mensen die ’Jehovah liefhebben’, willen hem graag in alles behagen. Dit is dus ook hun wens bij het uitkiezen van muziek. De beslissingen die worden genomen, zijn ieders persoonlijke verantwoordelijkheid (Galáten 6:5). Maar wat kan ons helpen een keus te doen?

Over het algemeen biedt niet-religieuze muziek die in de achttiende en het begin van de negentiende eeuw is gecomponeerd, geen problemen voor een gewetensvolle christen. Bovendien is het heel gemakkelijk om te leren van deze muziek te genieten. Na slechts enkele malen geluisterd te hebben, zult u vertrouwd raken met de sprankelende melodieën en levendige ritmen.

Bij het uitkiezen van muziek is een beschouwing van de titel alleen natuurlijk niet voldoende. De componist heeft goed in het gehoor liggende melodieën geschreven en ze op harmonisch aangename manieren uitgewerkt. Programmamuziek is van een titel voorzien en wil het een of andere verhaal of voorval beschrijven of een bepaalde stemming weergeven. Maar niet alles wat zich als zodanig aandient, is werkelijk waar. Een aantal van titels voorziene muziekstukken werden niet zo door hun componisten genoemd.

Ter illustratie: Beethoven heeft nooit „Mondschein” boven zijn pianosonate Op. 27 in cis-klein geschreven; ook heeft hij zijn vijfde pianoconcert niet het „Keizerconcert” genoemd. De namen die aan sommige van de stukken van Chopin zijn verbonden, zijn niet van zijn hand afkomstig. Ze zijn gebaseerd op wat anderen meenden in deze werken te horen of ze werden toegevoegd door een muziekuitgever, die hiermee meer winst probeerde te maken.

Een praktische stap bij het doen van een keus, is de tekst te lezen die op de hoes staat van de grammofoonplaat die u wilt kopen, net zoals u de tekst leest die op verpakte levensmiddelen staat. Indien de muziek wordt beschreven als kakofonisch, dissonant, twaalftonig, dodecafonisch of serieel of wanneer er veel slagwerk aan te pas is gekomen, kunt u er zeker van zijn dat ze schel klinkt, zonder gemakkelijk herkenbare melodieën, en dat het ritme erg opzwepend is. Dit kan uitputtend en vermoeiend zijn voor de geest. Het ligt voor de hand dat muziek met een mythologisch gegeven, dat een leugen propageert, of muziek die suggestief immoreel is, er niet voor in aanmerking komt door een ware christen gekocht te worden.

Het is opmerkenswaardig dat Jehovah’s Getuigen tot geloof inspirerende muziek bezitten met woorden waarin God in harmonie met zijn geopenbaarde waarheden wordt geëerd en geloofd. Er wordt niet beweerd dat deze liederen grote meesterwerken zijn. Het zijn eenvoudige melodieën die zijn gecomponeerd door opgedragen musici die er door hun hart en geest toe bewogen zijn tot uitdrukking te brengen dat zij Jehovah en zijn voornemens en al hun medegelovigen liefhebben. Men kan vele ontspannende uren doorbrengen met het luisteren naar grammofoonplaten of cassettes van deze liederen. Door deze op de Schrift gebaseerde liederen op gemeentevergaderingen of thuis te zingen, zullen wij eraan worden herinnerd dat wij Jehovah voortdurend moeten loven.

Jehovah God was niet verplicht ons deze vreugdevolle gave der muziek te schenken. Hij had deze gave tot de hemel kunnen beperken om er zelf met zijn gezin van engelen van te genieten. Omdat hij echter zo onzelfzuchtig is en zo’n genoegen vindt in muziek, wilde hij dat ook wij de genoegens ervan zouden smaken. Is deze uiting van Jehovah’s liefderijke goedheid voor ons geen reden hem nog meer lief te hebben?

Mogen wij dan ook, gedreven door onze liefde voor God, al Jehovah’s gaven tot lof van hem gebruiken. Ja, ’of wij nu eten, drinken of iets anders doen’ — en dat omvat zingen en muziek beluisteren of maken — laten wij „alle dingen tot Gods heerlijkheid” doen (1 Korinthiërs 10:31). Mogen wij, als zijn getrouwe getuigen, aldus werkelijke waardering tonen voor muziek, een van Jehovah’s gaven die ons vreugde schenken.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 22]

Jehovah’s Getuigen loven God geregeld met gezang