Wat is er gebeurd met de burenmentaliteit?
WAAROM gedragen velen van de mensen bij ons in de buurt zich niet meer als echte buren? Onderzoekers noemen enkele redenen, die in de meeste gevallen te maken hebben met de hedendaagse levensstijl.
Mobiliteit behoort ertoe. Veel mensen veranderen vaak van woonplaats. Zij hebben daardoor weinig tijd om hun buren te leren kennen en een echte burenmentaliteit aan te kweken.
Spooksteden worden ook genoemd. Dit zijn buurten waar het gehele gezin overdag naar het werk of naar school is. ’s Avonds gaan zij weer uit of zitten zij zwijgzaam voor het televisietoestel. In een dergelijk gezin zijn de gezinsleden vaak niet alleen vreemden voor de buren, maar ook voor elkaar.
Architectuur en stadsplanning delen ook in de schuld. Hoge flatgebouwen bestaan vaak uit onafhankelijke wooneenheden. Gezinnen die hierin wonen hebben weinig contact met hun buren.
De belangrijkheid die aan privacy wordt toegekend, wordt ook schuldig geacht. In sommige streken wordt privacy hoog aangeslagen. „Je kunt niet zomaar bij een vriend aanbellen en een bezoekje brengen”, zei een bewoner van een voorstad. Een vrouw kreeg onverwachts bezoek van een weduwe uit de buurt die klaagde dat zij zich eenzaam voelde. De vrouw stuurde haar liefdeloos weg, geërgerd over de inbreuk op haar privacy. Die avond pleegde de eenzame weduwe zelfmoord.
Misdaad is nog een factor die wordt genoemd. Vrees voor misdaad heeft sommige buurten ’s avonds in gevangenissen veranderd, waar gezinnen angstig de deur op slot doen zodra de zon ondergaat en weinigen zich buiten wagen.
Al deze factoren hebben ongetwijfeld tot achteruitgang in een goede burenmentaliteit geleid. Maar voor enkele van de dingen die gebeuren, moeten diepere oorzaken bestaan. In één woonwijk werd een jonge vrouw een half uur lang door een man achtervolgd. Hij viel haar driemaal aan en stak haar uiteindelijk dood. Achtendertig buren hoorden haar geschreeuw of zagen hoe zij aangevallen werd, maar het liet hen volledig koud. Slechts één belde de politie — te laat. Die koele onverschilligheid tegenover buren is niet ongewoon.
Zo’n onmenselijkheid verraadt ernstige tekortkomingen in de persoonlijkheid van de betrokken personen. Een bijbelonderzoeker wordt herinnerd aan de profetie van de apostel Paulus voor onze tijd: „De mensen zullen zichzelf liefhebben, het geld liefhebben, . . . geen natuurlijke genegenheid hebbend, niet ontvankelijk voor enige overeenkomst, . . . zonder zelfbeheersing, . . . zonder liefde voor het goede, . . . met meer liefde voor genoegens dan liefde voor God.” — 2 Tim. 3:2-4.
Dat deze woorden in vervulling gaan, betekent dat wij in bijzonder kritieke tijden leven. Toch bestaat er geen reden waarom wij ons persoonlijk geen goede buren voor de mensen in onze omgeving zouden betonen. Het zou een hartverwarmende reactie kunnen uitlokken. Hoe zouden wij thans op een verstandige wijze een goede buur kunnen zijn?