Rwanda — Waar Jehovah’s geduld niet tevergeefs is geweest
TUSSEN de papyrusstengels langs de kronkelende Nyawarungu, behorend tot de bovenloop van de machtige Nijl, genieten geelgekuifde kraanvogels van hun ochtendmaaltje. Niet ver hiervandaan staan, verscholen tussen groepjes bananebomen, enkele winkeltjes langs een hobbelig weggetje vol stenen. Cassave, maïs, koffie, bonen en andere gewassen decoreren de steile berghellingen, onderbroken door verspreid staande boerderijtjes. Opgetrokken uit stenen van hard geworden klei zien de huizen er met hun rode dakpannen en wit- of geelbepleisterde muren erg aantrekkelijk uit.
Op de groene heuvelhellingen bewerken in rood geklede vrouwen ijverig de velden, terwijl men enkele geiten en langgehoornde runderen op kleine weilandjes kan zien grazen. Op een hoogte van ongeveer zestienhonderd meter boven de zeespiegel is de frisse lucht verkwikkend. In de verte bekronen de gedeeltelijk in witte wolken gehulde toppen van het vierduizend meter hoge vulkanische Virunga-massief het vredige tafereel.
Dit is Rwanda, waar Jehovah’s geduld niet tevergeefs is geweest. Op een van de vele smalle voetpaadjes, nog een beetje glibberig na de regen van de vorige nacht, lopen een aantal volwassenen en kinderen. Het is zaterdagochtend, en zij maken een vijfentwintig kilometer lange tocht naar Kigali, de hoofdstad van Rwanda. Daar willen zij een van de wekelijkse christelijke vergaderingen bijwonen en van persoonlijke bijbelstudies voordeel trekken. Hun belangstelling voor de schriftuurlijke waarheid werd opgewekt door een jonge vrouw uit hun gebied, nadat zij in Kigali de Koninkrijksboodschap had leren kennen. Zij behoren tot degenen in Rwanda die Jehovah’s geduld in deze „laatste dagen” waarderen. — 2 Petr. 3:9; 2 Tim. 3:1.
EEN LAAT BEGIN
Het ware christendom heeft Rwanda op een heel laat tijdstip bereikt. Rwanda is slechts een klein landje in het hartje van Afrika, met een oppervlakte van 26.338 vierkante kilometer, en is geheel door andere landen ingesloten. Zijn ruim vier en een half miljoen inwoners hebben bijna alle beschikbare stukjes grond op de duizenden groene heuvels in gebruik genomen. Tot voor kort hebben de mensen in dit land, als gevolg van de zware overheersing door enkele religieuze organisaties van de christenheid, geestelijke hongersnood gekend (Amos 8:11). In 1971 begonnen hier echter drie buitenlandse Koninkrijksverkondigers te werken, die zich voornamelijk op de Swahili-sprekende bevolking concentreerden. Tegen 1974 was hun aantal tot veertien gegroeid, maar er bevonden zich erg weinig Rwandezen onder hen. Sindsdien is er een grotere religieuze vrijheid in Rwanda gekomen en hebben verscheidene getuigen van Jehovah die Rwanda’s populaire taal, Kinyarwanda, spreken, zich bij hun gelederen aangesloten.
Een van hen was een huisvader die, evenals vele Rwandezen, in de kopermijnen in Shaba (het vroegere Katanga) in het zuiden van Zaïre werkte. Deze man had naar de waarheid gezocht en deze ten slotte, aan het eind van de jaren zestig, gevonden. Toen anderen verhuisden, kreeg hij de gelegenheid om verantwoordelijkheden in de christelijke gemeente te helpen dragen en verkreeg hij aldus snel de ervaring die nodig is om een hulpvaardige geestelijke herder te zijn. Toch waren zijn gedachten en gebeden vaak bij Rwanda, zijn verre vaderland waar bijna niemand het „goede nieuws” hoorde. Kort daarna spoorde de leraar van een speciale cursus voor christelijke opzieners hem ertoe aan in zijn eigen land het volle-tijdpredikingswerk op zich te nemen. Deze mogelijkheid stemde hem zo gelukkig dat een recente promotie op zijn werk en ontmoediging van de zijde van familieleden hem er niet van konden weerhouden. Jehovah’s hand rustte duidelijk op hem en zijn vrouw, want binnen een verbazingwekkend korte tijd waren de nodige formaliteiten vervuld, waarna de maatschappij waarvoor hij werkte de vliegtickets voor Rwanda verzorgde. Zijn ervaring in het maken van discipelen, alsook het harde werk van andere ijverige Getuigen, bleken een werkelijke stimulans voor de activiteit hier te zijn. — Matth. 28:19, 20.
JEHOVAH’S GEDULD GEWAARDEERD
Velen van Rwanda’s nieuwe Koninkrijksverkondigers zijn eens toegewijde leden van andere religies geweest. Nu tonen zij een grote waardering voor Jehovah’s geduld, want zij maken snel vorderingen en maken het „goede nieuws” ijverig en vaak als volle-tijdevangelisten bekend. Enkele voorbeelden zullen dit verduidelijken.
Een evangelist van de Pinkstergemeente had medelijden met de jonge speciale pionierverkondiger in zijn stad en besloot hem ’van zijn vreemde ideeën af te helpen’. Het gesprek dat volgde, had echter precies de tegenovergestelde uitwerking. De evangelist confronteerde zijn voorganger met achttien leerstellige vragen, die deze geestelijke evenwel niet goed kon beantwoorden. Toen de evangelist met Jehovah’s Getuigen de bijbel begon te bestuderen, kreeg hij allerlei tegenstand te verduren en werd hij zelfs met de dood bedreigd. Zijn vrouw wilde van hem scheiden en werkte met zijn vijanden samen, maar op zekere dag veranderde haar houding. Toen zij vanuit de „gebedskamer” in het huis de bijbelstudie afluisterde die toen werd gehouden, hoorde zij de Getuige haar man de raad geven haar niet te slaan. Stelt u zich de verbazing van haar man voor toen hij haar op zekere dag getuigenis hoorde geven aan de voorganger! Niet alleen werden man en vrouw als ware aanbidders verenigd, maar vijf andere familieleden trokken eveneens voordeel van Jehovah’s geduld.
Een van deze familieleden was een bekwame jonge man die door de kerk werd gestuurd om zijn oom te „redden”. Na echter vijf uur gesproken te hebben met de Getuige die de bijbelstudie bij de vroegere evangelist leidde, trof deze neef er in het geheim regelingen voor dat er elke dag een bijbelstudie bij hem werd gehouden, onder voorwaarde dat zijn oom hier niet van in kennis zou worden gesteld. Deze geheimhouding eindigde echter toen zijn oom tijdens een studie onverwachts binnenkwam. Wat was hij blij dat zijn neef de bijbel bestudeerde! Na hun christelijke doop werden zowel deze man als zijn neef prompt hulppioniers en kort daarna gewone pioniers (’volle-tijd’-Koninkrijksverkondigers). Sinds die tijd zijn zij naar een tamelijk geïsoleerd gebied verhuisd, waar sommigen van hun familieleden en anderen zich erg ontvankelijk hebben getoond voor het „goede nieuws”. Wat was het voor hen een vreugde daar een nieuwe gemeente te zien ontstaan, met meer dan dertig personen die geregeld de vergaderingen bezoeken!
In een ander geval vernam een onderwijzer van de lagere school dat iemand in de stad de drieëenheidsleer loochende. Dit wekte zijn nieuwsgierigheid op en de onderwijzer trachtte contact met de man op te nemen, waarna een gesprek met hem tot een bijbelstudie leidde. Vier maanden later zag de onderwijzer in dat hij deel had uitgemaakt van een wereldstelsel van valse religie, waarvan hij zich prompt losmaakte. Twee andere leden van zijn gezin volgden hem al gauw. — Openb. 18:4.
Toen deze man als een getuige van Jehovah werd gedoopt, zond zijn vroegere kerk over het gehele land brieven uit om haar „kudden” voor hem te waarschuwen. Uit waardering voor zijn verhouding tot God werd hij echter onmiddellijk na zijn doop hulppionier, terwijl hij kort daarna in de gewone pioniersdienst ging. Dit bracht nòg een drastische verandering in zijn leven teweeg. Hij moest zijn gerespecteerde onderwijzersbaan opgeven en zich met een veel eenvoudiger leven als boer tevreden stellen. Aangezien Rwanda dichtbevolkt is en ongeveer 97 percent van zijn bewoners het boerenbedrijf uitoefent, is het erg moeilijk werelds werk te vinden en kan men zich gelukkig prijzen wanneer men een baan heeft. Deze jonge man was echter nog nooit zo gelukkig geweest, en de vreugde verscheidenen van zijn bijbelstudenten gedoopt te zien worden, droeg hier in grote mate toe bij.
Nog een onderwijzer, die een halve dagreis van de dichtstbij gelegen stad woonde, hoorde de waarheidsboodschap toen hij Rwanda’s universiteitsstad bezocht. Omdat hij zo geïsoleerd woonde en de kosten van vervoer erg hoog zijn, moest er een schriftelijke bijbelstudie worden geleid, terwijl er in de loop van de maanden slechts twee persoonlijke bezoeken gebracht konden worden. Dit was echter voldoende om hem ertoe te brengen het „goede nieuws” aan buren, vrienden en sommigen van zijn leerlingen te vertellen. Na verloop van tijd aanvaardde ook zijn vrouw deze hoop.
Binnen korte tijd kwam deze man voor een ultimatum te staan: Met prediken ophouden of zijn baan verliezen. Zijn besluit stond vast: hij zou anderen over Gods koninkrijk blijven vertellen. Sommigen waarschuwden hem dat hij gebrek zou lijden. Zijn gezinsleven en fysieke gezondheid zijn er echter niet alleen op vooruitgegaan, maar ook geestelijk gaat het hem beter. Andere familieleden van hem zijn eveneens onderdanen van Gods koninkrijk geworden, alsook verscheidenen van zijn vroegere leerlingen. En met de hulp van een speciale pionier is er onlangs een nieuwe gemeente in dat gebied opgericht. Wanneer wij terugkijken, is het duidelijk hoe bijzonder waardevol het is een schriftelijke bijbelstudie te leiden wanneer het niet mogelijk is persoonlijke bezoeken te brengen.
HINDERPALEN OVERWONNEN
Religieuze verwikkelingen, algemene tegenstand, moeilijkheden op het werk en geïsoleerd zijn van anderen, zijn enkele van de moeilijkheden welke velen die in Rwanda het ware christendom hebben aanvaard, hebben weten te overwinnen. Andere problemen die zijn overwonnen, omvatten immoraliteit, sterk ingewortelde tabaksgewoonten en zwaar drinken. De rivaliteit tussen stammen vormt nog een hinderpaal die christenen hebben moeten overwinnen.
Verder zijn er ook nog de voorouderaanbidding en de daarmee verband houdende riten. Een traditionele rugo (een ovaal gevormde boerderij omringd door een heg) bevat een kleine hut die speciaal voor dode voorouders is gebouwd. Veel mensen brengen nog steeds slachtoffers waarin bloed en bier een rol spelen. Meer op de voorgrond tredende manifestaties van geestenaanbidding doen zich voor bij sterfgevallen, bij ziekte en bij materiële problemen. Het spreekt vanzelf dat degenen die de zuivere aanbidding van Jehovah opnemen, zulke praktijken de rug toekeren.
Zo was er een jonge huisvader die met tovenarij brak. Hij was een vurig beoefenaar van tovenarij geweest en had bijna het punt bereikt dat hijzelf een tovenaar was geworden. Ongeveer de helft van zijn maandsalaris gaf hij uit aan pantervellen, leeuwetanden, olifantshaar, drankjes en vele andere voorwerpen die met tovenarij te maken hebben. Zelfs op zijn trouwdag riep hij vol toewijding de geesten aan. Toch werden hij en later ook zijn vrouw door ziekten gekweld.
Nadat de vrouw van deze man voor het eerst kort met Jehovah’s Getuigen had gesproken, kwam zij ervan onder de indruk de naam „Jehovah” in Jeremia 16:21 in haar Kinyarwanda-bijbel te zien staan, zodat zij de Getuigen uitnodigde bij haar binnen te komen. Er werd belangstelling opgewekt, en op zekere dag bezocht dit echtpaar een christelijke vergadering waarin een lezing werd gegeven over het spiritisme en de toestand van de doden. Deze inlichtingen raakten de man diep. Hij ging naar huis, bracht alle voorwerpen die met geestenaanbidding te maken hadden bijeen — die bij elkaar wel een waarde hadden van ruim f 500 — en verbrandde ze, een karwei waar hij drie en een half uur mee bezig is geweest. (Vergelijk Handelingen 19:18, 19.) Wat was dit echtpaar verbaasd te zien dat hun gezondheid daarna snel verbeterde! Een paar dagen later bezocht een vrouw hen, en na het „goede nieuws” gehoord te hebben, voelde zij zich bevrijd van jaren van overheersing door geesten. Op haar beurt begon ook zij samen met haar man de bijbel te bestuderen en christelijke vergaderingen te bezoeken. Ondertussen heeft onze jonge huisvader andere noodzakelijke veranderingen in zijn leven aangebracht en zich opgedragen aan Jehovah, die hem zo’n geduld en barmhartigheid heeft betoond. Hij heeft zijn opdracht nu ook gesymboliseerd door de waterdoop.
EEN ZELFOPOFFERENDE GEEST
Het is hartverwarmend de geest van ijver, waardering en bereidheid tot het brengen van offers op te merken onder degenen die zich nog maar sinds kort in Jehovah’s liefderijke goedheid koesteren. Eén man had precies genoeg geld om de helft van een enkele reis naar een kringvergadering te betalen. Hij begon daarom te lopen. Na ongeveer vijfenzestig kilometer te voet afgelegd te hebben, bereikte hij de helft van het traject en nam hij een kaartje naar de vergaderplaats. Wat was hij blij daar te zijn!
Zelfs wanneer er openbaar vervoer beschikbaar is, betekent dit vaak weinig comfort. Men moet misschien in de open laadbak van een vrachtwagen zitten of een plekje vinden boven op een lading kolen, brandhout, suiker of flessen met drank. De chauffeurs vergewissen zich er over het algemeen van dat alle ruimte wordt benut, totdat wel vijftig mensen achterop een kleine open truck zitten — tegen betaling natuurlijk! Voeg hierbij nog het constante gehobbel over de stenen in de wegen, alsook de regenbuien die af en toe neerkletteren, en u kunt u voorstellen wat het in veel gevallen betekent te reizen. Maar christenen hebben zonder te klagen zulke tochten gemaakt omdat zij de grote vreugde en verkwikking wilden smaken op hun kringvergaderingen aanwezig te zijn.
In 1979 was het erg moeilijk van Rwanda naar het internationale congres in Nairobi, Kenia, te reizen. In Oeganda, dat toen door Idi Amin werd bestuurd, werden de negenentwintig congresafgevaardigden bijna een hele dag door soldaten vastgehouden. Toen deze congresgangers eenmaal in Nairobi waren aangekomen, hadden zij er veel waardering voor te zamen met medegelovigen uit achtentwintig landen een geestelijk lonend congres te kunnen bijwonen.
Waardering voor Jehovah’s onverdiende goedheid blijkt ook uit de „pionier”-geest van veel Koninkrijksverkondigers in Rwanda. Elke verkondiger die niet het volle-tijdpredikingswerk verricht, besteedt er elke maand wel zo’n twintig of vijfentwintig uur aan om anderen het „goede nieuws” te vertellen. Ook leiden zij gemiddeld meer dan één wekelijkse bijbelstudie bij geïnteresseerde mensen. En het is herhaaldelijk voorgekomen dat een nieuwe verkondiger meer dan vijftig uur per maand aan evangelisatiewerk besteedt en gedurende een maand drie, vier of zelfs vijf bijbelstudies met anderen leidt!
In dit kleine, schitterende Afrikaanse land moet echter nog veel Koninkrijkspredikingswerk worden verricht. Wanneer men boven Rwanda vliegt, ziet men talloze verspreid staande boerderijen. Afgezien van de goed bewaterde vlakten van het Akagera Nationale Park in het oosten, wonen veel mensen langs de moerassige rivieroevers van dit land, op de ronde heuveltoppen, in de buurt van de groene theeplantages, langs de randen van het bergachtige regenwoud, op de vele schiereilanden van de schilderachtige meren en op de steile heuvelhellingen. Zij dringen zelfs door tot het domein van de berggorilla op de bosrijke hellingen van de Virungavulkanen. Er worden krachtsinspanningen gedaan om tot zoveel mogelijk van deze mensen te prediken, niet alleen door middel van bezoeken in de beter bereikbare huizen, maar ook door hen op marktdagen te ontmoeten.
Jehovah’s Getuigen hier zijn dankbaar voor Gods geduld en voor hun gelegenheden weer anderen te helpen er voordeel van te trekken. Gods geduld kan voor velen beslist ’als redding beschouwd’ worden, zoals blijkt uit de gelukkige menigte aanbidders van Jehovah in Rwanda. — 2 Petr. 3:15.