Leven te midden van de beroering in Ierland
IN DE winter van 1968-1969 zijn de moeilijkheden die Ierland aanhoudend geteisterd hebben, opnieuw tot een openlijk conflict uitgegroeid. Sindsdien zijn bloedvergieting en grootscheepse vernietiging van eigendommen aan de orde van de dag. Meer dan duizend mensen zijn als gevolg van bomaanslagen, schietpartijen en sluipmoorden om het leven gekomen. Duizenden anderen zijn verminkt, misvormd en gewond. Waarom?
De moeilijkheden zijn in wezen aan religieus-politieke tegenstellingen tussen protestanten en rooms-katholieken te wijten. Aan de ene zijde bevinden zich de protestanten, die zich met het Britse bestuur verbonden voelen, en aan de andere zijde bevinden zich de rooms-katholieken, die zich vereenzelvigd hebben met de strijd voor Ierse onafhankelijkheid. Zelfs na alle lessen van de geschiedenis zijn velen droevig genoeg de mening toegedaan dat geweld de manier is om geschillen bij te leggen.
PROTESTANTSE ACHTERGROND
Ik ben in 1917 in Belfast, in Noord-Ierland, geboren. Een van de belangrijkste invloeden in mijn leven was de Oranje-Orde, een organisatie die de zaak van het protestantisme is toegewijd. Ze ontleent haar naam aan de beroemde overwinning van koning Willem III op koning Jacobus II van Engeland in de slag aan de Boyne in 1690.
Het jaarlijkse hoogtepunt voor aanhangers van de Oranje-Orde is de kolossale parade op 12 juli om die overwinning te vieren. Door de talloze fluit- en drumbands, die kleur en opwinding aan de optocht verlenen, worden de emoties opgewekt. Ik kan mij nog heel goed herinneren dat ik naast mijn vader liep, die een belangrijke drummer in een van de bands was. De parade is een werkelijke demonstratie van protestantse kracht en protestants overwicht in het noorden van Ierland, terwijl de bittere gevoelens tussen de twee gemeenschappen er vanzelfsprekend door worden versterkt.
VERANDERING TOT CHRISTELIJKE NEUTRALITEIT
Het keerpunt in mijn houding kwam in het midden van de jaren vijftig. Mijn moeder, eens een fervent protestantse, onderhield al vele jaren enig contact met Jehovah’s getuigen. Geen van ons jongelui, vervuld als wij waren met een geest van nationalisme en protestantse superioriteit, schonk echter veel aandacht aan wat zij ons vertelde.
Ik werd een geregeld lid van de Kerk van Ierland, de grootste protestantse Kerk in het land. Jehovah’s getuigen waren echter zeer volhardend, hoewel op een vriendelijke manier. Na verloop van tijd begonnen zij een bijbelstudie met mijn vrouw. Kort daarna werd mijn belangstelling dermate opgewekt dat ik hun vergaderingen begon bij te wonen. Als gevolg van het schitterende onderricht dat wij ontvingen, kwamen wij snel tot een kennis van de bijbel, en zowel mijn vrouw als ik werden in 1956 door Jehovah’s getuigen gedoopt. In plaats van de dweepzieke en haatdragende houding waardoor mijn jeugdjaren werden gekenmerkt, heeft de bijbelse waarheid nu een waardering voor werkelijk christelijke hoedanigheden in mij tot ontwikkeling gebracht. — Gal. 5:22, 23.
Jehovah’s getuigen zijn strikt neutraal met betrekking tot de partijstrijd die overal om hen heen woedt; zij weigeren ook maar in enig opzicht deel te nemen aan de hevig oplaaiende religieus-politieke conflicten. De tijd is dus voorbij dat ik bijvoorbeeld dreigde een rooms-katholieke collega in elkaar te stampen als hij het nog eens zou wagen zijn mond open te doen om over religie te praten.
U vraagt u misschien echter af hoe iemand die neutraal blijft, de druk kan weerstaan die onvermijdelijk op hem wordt uitgeoefend. Hoe kan hij ondanks de fanatieke religieus-politieke strijdpunten zijn christelijke neutraliteit handhaven? Welke uitwerking heeft dit op zijn leven en op het leven van zijn gezinsleden?
Een beschouwing van enkele van de ervaringen die mijn familieleden en vrienden hebben meegemaakt, zal deze vragen helpen beantwoorden.
EEN JUISTE ZIENSWIJZE BEHOUDEN
Ik werk in een van Belfasts grootste ziekenhuizen, waar ik persoonlijk velen van de droevige slachtoffers van afschuwelijke bomaanslagen zie. Zulke tragedies gebeuren bijna dagelijks, vooral in steden als Belfast en Londonderry.
Het kan een schokkende ervaring zijn te zien hoe er geregeld mensen zonder armen en benen en met andere verminkingen het ziekenhuis worden binnengedragen. Men raakt hierdoor vaak bijzonder bitter gestemd jegens zijn medemensen, en het is alleen mogelijk een juiste zienswijze te bewaren door Gods belofte van een rechtvaardige nieuwe ordening helder voor de geest te blijven houden. — 2 Petr. 3:13.
De bedreiging van leven en eigendommen is altijd aanwezig. Een van mijn christelijke metgezellen was bijvoorbeeld conciërge van een groot blok kantoren dat het doelwit was geworden van terroristen die bomaanslagen pleegden. Hij en zijn gezin hadden nog net het gebouw kunnen verlaten toen een bom van negentig kilogram ontplofte, waardoor het gebouw werd vernield en al hun bezittingen werden verwoest.
Men kan het zich echter niet veroorloven zich door zulke dingen van streek te laten brengen. Een vriendin in onze christelijke gemeente vertelde ons dat zij, toen een kogel haar slaapkamerraam had verbrijzeld, als reactie hierop bij zichzelf had geredeneerd: „Ik zet mijn bed in de andere kamer. Ik laat mij vannacht niet van mijn slaap beroven!” Bij een zekere gelegenheid bevond mijn broer zich te midden van een vuurgevecht tussen de ordetroepen en de terroristen. Bij een andere gelegenheid stalen zij zijn auto.
Op zekere dag ontplofte een bom van tweeëntwintig kilogram in het gebouw aan de overkant van de straat waar wij wonen, niet meer dan zeven en een halve meter van ons huis vandaan. Veel huizen in de omgeving liepen hierdoor schade op.
Wij troffen die dag juist voorbereidingen om van huis weg te gaan ten einde een van onze grote christelijke vergaderingen te bezoeken. Onder geen beding wilden wij ons door dit voorval van ons plan laten afbrengen. Na enkele provisorische reparaties te hebben verricht, gingen wij naar de vergadering, terwijl wij onze zorgen achterlieten. De kracht en hoop die onze Schepper, Jehovah God, ons schenkt, helpen ons deze stormen te doorstaan.
GEMEENTEVERGADERINGEN BEZOEKEN
Als een onderdeel van onze aanbidding bezoeken wij geregeld christelijke vergaderingen. Maar alleen al de tocht ernaartoe is een zenuwslopende ervaring. Er bestaat altijd gevaar dat er bommen in auto’s zijn aangebracht. Bepaalde voertuigen worden volgestopt met explosieven en dan, klaar om te exploderen, op een plaats geparkeerd waar ze beslist veel verwoesting zullen aanrichten. Eens explodeerde een auto, zonder enige waarschuwing, nog geen vijftien meter van onze auto vandaan. Het is verschrikkelijk de steekvlam van de exploderende bom te zien en te zien hoe mensen tussen het rondvliegende puin tegen de grond worden geworpen!
Soms maken wij grote omwegen rondom gevarenzonen en buurten die bekend staan om hun moeilijkheden. Wij moeten altijd voorbereid zijn op een langdurig oponthoud, wanneer het verkeer wordt omgeleid ten einde een verdacht voertuig te ontwijken. Ook worden voertuigen soms grondig door soldaten van het ordeleger op explosieven onderzocht. Wij moeten met deze dingen rekening houden en vroeg genoeg van huis gaan om er zeker van te zijn dat wij op tijd op de vergaderingen komen.
Reizigers zijn vaak zo verstandig de deuren van hun auto op slot te doen, ten einde te voorkomen dat de deuren door zogenaamde kapers met geweld worden geopend. Eén gezin, dat op weg was naar de gemeentevergadering, moest in een rij auto’s wachten voor de stoplichten. Zij zagen met ontzetting hoe terroristen snel van de ene auto naar de andere liepen in een poging voertuigen op te vorderen. Een van de sloten van hun auto was kapot! Toen de terroristen naderden, sprongen de verkeerslichten gelukkig op groen en konden zij doorrijden. Onnodig te zeggen dat het slot snel werd gerepareerd.
Zulke toestanden hebben veel ongemak veroorzaakt, maar al onze gemeentevergaderingen in de omgeving van Belfast gaan gewoon door. Geen van degenen die de vergaderingen bezoeken, heeft er ooit letsel opgelopen.
BEWAKINGSDIENST
Eén ontwikkeling die het ons erg moeilijk heeft gemaakt aan een handelwijze van neutraliteit vast te houden, is het ontstaan van bewakingsdiensten, vooral in Belfast en Londonderry. Deze groepen worden gevormd waar rooms-katholieke en protestantse gemeenschappen aan elkaar grenzen. Dit zijn brandpunten van mogelijke moeilijkheden. De bewoners van zulke gebieden organiseren zichzelf ten einde zich te beschermen tegen invallen van extremisten die eropuit zijn te moorden en eigendommen te vernielen.
Vaak wordt er door welmenende buren hevige druk op Jehovah’s getuigen uitgeoefend om aan de bescherming van de buurt deel te nemen. Een van mijn christelijke broeders was bijvoorbeeld nog niet zo lang geleden naar een bepaalde straat verhuisd toen de buren aldaar besloten zich te organiseren en een bewakingsgroep te vormen. Alle bewoners werden opgeroepen om een speciale vergadering bij te wonen. Onnodig te zeggen dat dit gezin van Getuigen, het enige gezin in de straat dat niet naar deze vergadering ging, zich een beetje bezorgd maakte. Er waren al verscheidene rooms-katholieke gezinnen in de straat geweest die noodgedwongen hun huis hadden moeten verlaten toen het met stenen werd bekogeld.
Nadat de speciale vergadering was afgelopen, werd er op de voordeur geklopt. Twee vrouwen haalden voedsel en andere benodigdheden voor de nachtwakers op. Het gezin legde uit dat zij als Jehovah’s getuigen een neutraal standpunt innamen en de vrouwen gingen zonder moeilijkheden weg. — Joh. 17:15, 16.
De bewakingsdienst werd echter steeds populairder en er werden steeds meer verzoeken gedaan om materiële hulp. Er werd warme kleding gevraagd voor degenen die gedurende koude winternachten de wacht hielden. Ook werd er een geldcollecte gehouden voor een fonds om de vrouwen en kinderen uit het gebied te laten weggaan als de moeilijkheden zich toespitsten. Iedere keer wanneer er verzoeken werden gedaan, werd de christelijke positie van Jehovah’s getuigen uitgelegd.
Naarmate de spanningen toenamen en er geen einde scheen te komen aan de vernieling van huizen en andere eigendommen, groeide ook de druk om mee te doen en kleur te bekennen. Men moet eerst de verschrikkelijke verwoestingen gezien hebben waardoor grote gebieden van Belfast getroffen zijn om volledig te kunnen beseffen hoe kritiek de situatie is en hoe wanhopig de bevolking zichzelf tracht te beschermen. De Getuige in deze straat legt uit:
„De leden van de bewakingsdienst werden steeds ongeduldiger toen zij naar de uiteenzetting van ons standpunt inzake neutraliteit luisterden. Iedereen, zo legden zij uit, had een aandeel aan de bescherming van de buurt terwijl ik rustig in mijn warme bed sliep, veilig onder de hoede van hun bescherming.
Alles wat ik behoefde te doen, zo werd mij verteld, was elke nacht enkele uren om het blok heenlopen en alles te rapporteren wat mij verdacht toescheen. Zij probeerden mij duidelijk te maken dat ik geen christen kon zijn, aangezien de plaatselijke predikant ook zijn beurt vervulde. Hoewel zij hevig tegen mijn standpunt gekant waren, legde ik opnieuw uit waarom mijn geweten mij niet toestond aan dergelijke activiteiten deel te nemen.
Toen ik naar de hierbij betrokken bijbelse beginselen verwees, dropen zij de een na de ander af. Zij waarschuwden mij echter dat als mijn huis ten gevolge van terroristische activiteiten in brand zou raken, zij mij niet zouden helpen.
Ik kon aan het enige overgebleven lid van de bewakingsdienst uitleggen dat de vroege christenen ten tijde van de vernietiging van Jeruzalem in de eerste eeuw geen partij hadden gekozen in het conflict. Zij vochten noch voor de keizerlijke Romeinse strijdkrachten noch voor de nationalistische joodse strijdkrachten maar bleven absoluut neutraal, ook al bracht dit veroordeling van de zijde van hun medemensen over hen. Ik zette uiteen dat er van die eerste-eeuwse christenen niet gezegd kon worden dat zij niet om hun landgenoten gaven. Jezus weende bij de gedachte aan wat er met Jeruzalem zou gebeuren — maar zij hadden hun trouw aan Gods koninkrijk gegeven en zij weigerden zich met de politieke strubbelingen van de wereld in te laten.
Na een bespreking van deze en andere punten, zei degene die was overgebleven dat hij nu ons standpunt begreep. Wij hebben sindsdien geen last meer gehad.” — Joh. 18:36.
Dit beklemtoont aan welk een sterke druk een ware christen weerstand moet bieden als hij wil vermijden dat deze wereld hem in haar vorm tracht te persen.
BARRICADEN
Van tijd tot tijd nemen plaatselijke bewoners de wet in eigen handen en sluiten zij de wijken waar zij wonen af. Er worden barricaden tot bescherming opgebouwd en aan personen die als ongewenst worden beschouwd, wordt de toegang ontzegd.
Bij een zekere gelegenheid werd er in de buurt waar mijn schoonzoon met zijn gezin woont, veel geschoten en vielen er doden. Haatgevoelens hadden de overhand en de woede van de bevolking werd steeds groter. Er werden weer barricaden opgeworpen.
Een van deze barricaden versperde volledig de zijingang van het huis van mijn schoonzoon. Wanneer de barricade slechts ongeveer een halve meter verschoven zou worden, zou dit hem veel ongemak besparen. Hij besloot derhalve te trachten de barricadebouwers ertoe te brengen de barricade te verplaatsen. Zij waren echter niet in de stemming voor een redelijk gesprek. Een van hen wees mijn schoonzoon er kwaad op dat hij geen reden tot klagen had, aangezien hij geen aandeel had aan de verdediging van de wijk.
Met het oog op hun vijandige houding, besloot hij dat het niet de moeite waard was over deze kwestie te redetwisten. Hij nam het ongemak op de koop toe.
GEZINSBESPREKINGEN
Geregelde gezinsbesprekingen vormen een belangrijke factor om ons gezin te helpen een juist christelijk gedrag te bewaren en onnodige moeilijkheden te vermijden. Wij bespreken met elkaar welke juiste handelwijze wij dienen te volgen om het hoofd te bieden aan de verschillende problemen die zich gedurende de huidige woelige toestanden voordoen. Het is beslist een hulp geweest van tevoren duidelijk te beseffen wat een verstandige en schriftuurlijk goedgekeurde handelwijze zou zijn.
Een herhaling van deze punten is van het grootste belang, aangezien een juiste handelwijze tot gevolg kan hebben dat men in leven blijft. Enkele van de dingen die wij van tijd tot tijd herhalen, zijn bijvoorbeeld de volgende punten: Zorg er beslist voor elke plek van onheil onmiddellijk te verlaten wanneer gewelddaad oplaait, en blijf niet rondhangen om te zien wat er gebeurt. Blijf tijdens moeilijkheden bovendien binnen en blijf uit de buurt van ramen. Opstuitende kogels en rondvliegend glas treffen iedereen, zonder onderscheid!
DE PREDIKING VAN HUIS TOT HUIS
Wij hebben in onze besprekingen ook veel aandacht besteed aan de wijze waarop wij het beste onze activiteit ten uitvoer kunnen brengen die erin bestaat de mensen van huis tot huis te bezoeken ten einde hen te helpen tot een nauwkeurige kennis van Gods voornemen te komen. Het vergt veel tact en oordeel des onderscheids om te midden van de huidige beroeringen aan dit predikingswerk deel te nemen.
De mensen zijn vanzelfsprekend erg achterdochtig en angstig wanneer zij met vreemdelingen in contact komen. Het is in Belfast herhaaldelijk voorgekomen dat een klop op de deur een moordenaarsbende aankondigde. Mensen zijn op de drempel van hun eigen huis doodgeschoten!
Het feit dient onder de ogen gezien te worden dat er in Belfast sommige wijken zijn waar zelfs de ordetroepen geen vrije of veilige toegang hebben. In sommige gevallen hebben geheime agenten zich als bezoekers voorgedaan die van deur tot deur gingen; vandaar dat iedereen die men in een wijk niet goed kent, met achterdocht wordt bezien.
In sommige gevallen zijn Jehovah’s getuigen door bedreigingen van de zijde van extremisten gedwongen bepaalde gebieden, met inbegrip van zowel rooms-katholieke als protestantse wijken, te verlaten. Wij dachten er niet aan te argumenteren maar zijn in plaats daarvan snel weggegaan voordat er geweld uitbrak. Soms hebben wij bepaalde wijken helemaal vermeden, hoewel wij de mensen in deze buurten later weer begonnen op te zoeken. Wij moeten hierbij echter wel de grootste voorzichtigheid betrachten.
Het is belangrijk praktische wijsheid aan te wenden. Toen de moeilijkheden hoog oplaaiden, hebben wij bijvoorbeeld onze avondpredikingsactiviteit drastisch beperkt. Ook hebben wij het goed geacht de een of andere positieve identificatie bij ons te dragen. Dit is niet alleen nuttig wanneer wij door leden van de ordetroepen worden gecontroleerd, maar draagt er ook toe bij de vrees van sommige huisbewoners te verdrijven.
Veel mensen hebben er hier moeite mee te begrijpen dat iemand een christen kan zijn, die in de bijbel gelooft, zonder hetzij rooms-katholiek of protestants te zijn. Maar steeds meer mensen beginnen te beseffen dat Jehovah’s getuigen anders zijn, dat wij neutraal zijn en ons werkelijk afgescheiden bewaren van alles wat met politiek te maken heeft, of het nu rooms-katholiek is of protestants.
DE UITWERKING VAN DE BIJBELSE WAARHEID
Ik vind het bijzonder aangenaam in het openbare predikingswerk onder mijn rooms-katholieke medemensen te werken. Op het ogenblik heb ik een geregelde huisbijbelbespreking met een jong rooms-katholiek echtpaar dat waardering heeft voor de wonderbare waarheden van de bijbel en de daarin opgetekende belofte van ware vrede en zekerheid. Na een jaar van fijne omgang is het opwindend te zien hoe de bijbelse waarheid de barrières kan neerhalen die mensen eeuwenlang hebben gescheiden en zoveel beroering hebben veroorzaakt.
Nu zie ik uit naar onze volgende grote christelijke vergadering, waarop het eerste lid van dit voormalig katholieke gezin zijn opdracht om Jehovah’s wil te doen door middel van de waterdoop wil symboliseren. Een van mijn metgezellen merkte op hoe geweldig het is de nauwe vriendschap tussen ons te zien, tussen iemand die vroeger vurig katholiek was en een voormalige fanatieke protestant.
Hoewel de situatie bij tijd en wijle redelijk rustig is, zijn er nog altijd beroeringen. Er heerst een bijzonder gespannen situatie die grote mentale en emotionele druk kan veroorzaken. Ja, wij leven als het ware op een vulkaan, maar ik dank God dat hoewel mijn gezin en ik te midden van de beroering hier in Noord-Ierland leven, wij er geen deel van zijn. — Ingezonden.
[Inzet op blz. 742]
’Door het juiste onderricht van de bijbel maakte de dweepzieke houding van mijn jeugdjaren plaats voor een waardering voor werkelijk christelijke hoedanigheden.’
[Inzet op blz. 743]
’Vaak wordt er door welmenende buren hevige druk op Jehovah’s getuigen uitgeoefend om aan de bewakingsdiensten deel te nemen.’
[Inzet op blz. 744]
’De vroege christenen gaven hun trouw aan Gods koninkrijk, en zij weigerden zich met de politieke strubbelingen van de wereld in te laten.’
[Inzet op blz. 745]
’De mensen beginnen te beseffen dat Jehovah’s getuigen anders zijn, dat wij ons werkelijk afgescheiden bewaren van alles wat met politiek te maken heeft, of het nu rooms-katholiek is of protestants.’