Aanpassen of niet aanpassen?
Nuttige feiten die jonge mensen dienen te weten
DIT is een vraag waar de jeugd voortdurend mee wordt geconfronteerd — thuis, op school en in de omgang met anderen op het werk of bij het spelen.
Het is een belangrijke vraag, want door zich wel of niet aan te passen, wordt hun leven gevormd en gekneed. Dit oefent grote invloed op hun zoeken naar geluk uit.
WAAR KOMT DE DRUK OM ZICH AAN TE PASSEN VANDAAN?
Waar komt de druk om zich aan te passen vandaan? Zowel van buitenaf als van binnen uit onszelf.
Degenen met wie je omgaat, zowel jong als oud, oefenen dagelijks invloed op je uit. Zij dwingen je onbewust de dingen te zien zoals zij ze zien, of de dingen te doen zoals zij ze doen. Sommigen willen dat je je aan het ene, anderen dat je je aan het andere aanpast. De invloeden zijn vaak tegengesteld.
Veel van de druk komt echter uit onszelf voort. Wij hebben allemaal een aangeboren neiging om anderen na te bootsen. Je lijkt waarschijnlijk niet alleen op je ouders, maar je spreekt ook zoals zij en je hebt bepaalde gewoonten als die van hen. Je spreekt de taal (of talen) die de mensen om je heen spreken, en je eet waarschijnlijk hetzelfde soort van voedsel dat zij eten.
Veel ernstiger is het echter dat wij geneigd zijn anderen in hun gedragspatroon, hun opvattingen en kijk op het leven na te bootsen. Kun je deze vormende uitwerking onder controle houden? En zo ja, hoe?
VERLANGEN NAAR VERANDERING
Tegenwoordig zijn vele jonge mensen teleurgesteld en gefrustreerd door wat zij om zich heen zien. Ongetwijfeld zie je veel dingen waar je het niet mee eens bent, en terecht. Geen enkel eerlijk mens zal ontkennen dat er thans enorm veel slechts op aarde wordt gedaan. Zich aanpassen aan wat slecht is, brengt geen verandering ten goede.
Welnu, dien je dan bewondering te hebben voor en te willen zijn zoals veel jonge mensen in deze tijd die zeggen dat zij niet van plan zijn zich aan iets of iemand aan te passen? Zij zeggen dat zij ’absoluut vrij en onafhankelijk’ worden door alleen te doen waar zij zelf zin in hebben. Heus, je weet zó dat dit net zo onmogelijk is als te proberen het iedereen naar de zin te maken.
Als zij zelfs maar zouden beginnen werkelijk onafhankelijk te zijn, zouden zij al hun eigen eten moeten verbouwen en klaarmaken, al hun eigen kleren moeten maken en alles wat het leven meebrengt zelf moeten doen. Zij zouden zelfs hun privé-taal moeten uitvinden om maar niet de taal van hun eigen land met haar regels en grammatica te spreken.
WAARAAN MEN ZICH WEL MOET AANPASSEN
Wij moeten ons in feite allemaal aan bepaalde dingen in het leven aanpassen om in leven te blijven, niet waar? Wij kunnen geen van allen leven zonder lucht in te ademen of water te drinken, dus wij moeten ons aan deze dingen die tot het leven behoren, aanpassen of ermee ophouden te leven. Als je met een weg oversteken wacht totdat er een aansnellende vrachtauto voorbij is, pas je je dan niet in het belang van je veiligheid aan de omstandigheden aan? Hoe vrij en onafhankelijk zou je ten slotte zijn als je een lijk werd?
Er moet over bepaalde dingen overeenstemming bestaan, willen mensen met succes samen werken en leven. Hoe zou een aantal mannen ooit iets kunnen bouwen als zij het niet eens waren over normen en maten, als iedereen zijn eigen maatstelsel had? Kun je je voorstellen hoe een huis dat zij zouden bouwen er zou uitzien? En hoe zou je het vinden een spel te spelen — laten wij zeggen een partij voetbal — als iedere speler eenvoudig zijn eigen regels zou maken en deze zelfs wanneer hij maar wilde, middenin een partij veranderde? Zou je het prettig vinden als je een werkkring had waar je werkgever je loon verhoogde en verlaagde, en je uitbetaalde of niet uitbetaalde, net zoals het hem op het moment zinde?
Het is dus geen kunst alleen maar aanmerkingen te maken op en het niet eens te zijn met de manier waarop de dingen worden gedaan. Dat kan iedereen. De kunst is met oplossingen, manieren om de dingen te corrigeren en te verbeteren, te komen. Dit geldt thuis, op school, op ons werk of waar maar ook. Met klagen alleen maar om te klagen, bereik je niets. Vaak kan het verstandiger zijn je aan te passen. Het kan je leven thuis aangenamer, je schoolwerk doeltreffender en je wereldse werk prettiger en lonender maken.
Ja, wij kunnen onszelf heel wat narigheid en verdriet besparen als wij voordeel van de ervaring van anderen en van hun gezonde invloed trekken. En als het op ervaring aankomt, moeten wij stellig toegeven dat niemand beter in staat is de juiste invloed op ons uit te oefenen dan God. Als ’s mensen Schepper kent hij de mens het beste. En zijn zienswijze wordt gesteund door de duizenden jaren waarin hij de daden en krachtsinspanningen van de mensheid heeft gadegeslagen. Zijn Woord, de bijbel, geeft ons de richtlijnen die wij nodig hebben om te weten wanneer wij ons moeten aanpassen en wanneer niet.
WANNEER HET GEVAARLIJK IS ZICH AAN TE PASSEN
De bijbel laat evenwel ontwijfelbaar zien dat wij ons niet bij veel om ons heen dienen aan te passen. De apostel Paulus zegt bijvoorbeeld: „Wordt niet langer naar dit samenstel van dingen gevormd, maar wordt veranderd door uw geest te hervormen, opdat gij u ervan kunt vergewissen wat de goede en welgevallige en volmaakte wil van God is.” Of, zoals The New Testament in Modern English het zegt: „Laat de wereld om u heen u niet in haar eigen vorm wringen.” — Rom. 12:2.
De reden waarom wij niet ’naar dit samenstel van dingen dienen te worden gevormd’, is dat de huidige stelsels niet naar Gods recht vaardige wegen zijn gevormd en voor de vernietiging staan. Maar ze dwingen ons net zo te zijn als zij. Als wij zwak worden, zullen ze ons ’in hun vorm wringen’.
Wij kunnen op tal van manieren zwak worden. Vaak is het verlangen naar populariteit het begin van het verzwakkingsproces bij jonge mensen. Het woord „populariteit” komt van hetzelfde woord als „mensen”. Populair zijn betekent in werkelijkheid dus een ’mensenbehager’ zijn. Wij hebben natuurlijk allemaal het aangeboren verlangen bij anderen in de smaak te vallen. Dit kan echter een strik voor ons zijn. Ook al weten wij dat iets verkeerd is en al weten wij wat wij moeten doen, kan de vrees impopulair te worden ons doen aarzelen de juiste handelwijze te volgen. Dat is een van de redenen waarom Spreuken 29:25 ons waarschuwt: „Het beven voor mensen, dát spant een strik, maar hij die op Jehovah vertrouwt, zal beschermd worden.”
Eén ding staat vast: wij kunnen het onmogelijk iedereen naar de zin maken. Waarom zouden wij dus niet trachten Degene te behagen die het meeste voor ons betekent? De psalmist David schreef over Jehovah God: „Bij u is de bron van het leven.” „Gij zult mij het pad des levens doen kennen. Verheuging tot verzadiging is bij uw aangezicht; er is aangenaamheid aan uw rechterhand, voor eeuwig” (Ps. 36:9; 16:11). Wij hebben dus stellig goede reden Hem boven alle anderen te willen behagen.
Misschien hebben je ouders je vanaf je prille jeugd geleerd wat Gods wil voor zijn dienstknechten is en je helpen begrijpen wat voor gedrag God wel en niet behaagt. Veronderstel dan dat je merkt dat er druk op je wordt uitgeoefend — door schoolkameraden, jongelui uit je buurt of anderen — om tegen datgene wat je is geleerd in te gaan? Zij proberen je er misschien toe te brengen met drugs te experimenteren, je te bedrinken, te stelen of je aan immoreel gedrag over te geven. Of zij zouden je ertoe kunnen trachten te dwingen iets te doen waardoor je je christelijke neutraliteit zou schenden. Als je nu eens bespot of bedreigd zou worden omdat je weigert je te onderwerpen aan wat zij willen?
Toon, in plaats van voor de druk te zwichten, dat je iemand bent die werkelijk onderscheidingsvermogen heeft door „kalm van geest” te blijven (Spr. 17:27). Stel jezelf eens rustig de volgende vragen:
Waarom vind ik het eigenlijk zo belangrijk door deze mensen geaccepteerd te worden? Als het betekent mijn gezondheid en leven in de waagschaal te stellen, is hun goedkeuring dit dan waard? Zal hun vriendschap langdurige voordelen afwerpen of alleen maar voor het moment? Hoeveel geven zij in werkelijkheid om mij? Zou een van hen voor mij doen wat mijn ouders hebben gedaan — van kindsbeen af voor mij zorgen, mij alles geven wat ik nodig heb en voor mij zorgen als ik ziek ben? Wat voor iemand zou ik dan zijn als ik de goede raad van mijn ouders in de wind sloeg alleen maar om door het een of andere losbandige jongmens of meisje, dat nog nooit iets voor mij heeft gedaan dat de moeite waard is, geaccepteerd te worden? Zal het mij helpen de Levengever, God, te behagen als ik mij aan zo’n persoon of groep zou aanpassen? Bedenk dat zijn Woord zegt: „Gij moogt de grote massa niet volgen met kwade oogmerken.” — Ex. 23:2.
Omdat sommige christenen in de gemeente te Korinthe zelfzuchtige personen bewonderden en voor hun verkeerde invloed zwichtten, moest Paulus hen berispen. „Ja”, zo zei hij tegen hen, „gij verdraagt een ieder die u in slavernij brengt, een ieder die verslindt wat gij hebt, een ieder die zich boven u verheft, een ieder die u in het gezicht slaat” (2 Kor. 11:20). Wat voor zin heeft het eigenlijk de vriendschap te zoeken van personen die ons alleen maar voor hun eigen doeleinden gebruiken en ons terzelfder tijd misschien als ondergeschikten behandelen?
De druk die wordt uitgeoefend om je aan te passen, is vaak subtiel. Rages op het gebied van kleding en haardracht oefenen druk uit omdat ze onder bepaalde in het oog vallende groepen „populair” zijn. Met deze rages meedoen, lijkt misschien onbelangrijk. Maar wat schuilt er achter de rage?
Is het louter een poging om er op een wat andere manier aantrekkelijk uit te zien? Dan kan het misschien niet zoveel kwaad eraan mee te doen. Is de drijfveer daarentegen de wens opvallend, opzienbarend anders te zijn, waaruit een grote dosis trots en het verlangen anderen in de schaduw te stellen, blijkt? Of bestaat de neiging om tot losbandig gedrag aan te moedigen, of om kleren te dragen en een haardracht te hebben ten einde opstandigheid tot uitdrukking te brengen? Dan wordt de vraag er wel of niet aan mee te doen ernstig.
Wij lezen in de bijbel over iemand die zich zozeer door trots liet beheersen en leiden dat hij in opstand kwam tegen God. Dat was Gods tegenstander Satan de Duivel. Willen wij ook maar enigszins op zijn beeld lijken en in feite zijn „kinderen” worden? (Joh. 8:44; 1 Joh. 3:10-12) Of willen wij als Gods Zoon zijn die, hoewel er de zwaarste druk op hem werd uitgeoefend die iemand ooit heeft ondervonden, weigerde zich aan de verkeerde gewoonten van de wereld aan te passen? In plaats van zich aan de wereld aan te passen, kon Jezus zeggen: „Ik heb de wereld overwonnen.” — Joh. 16:33.
Het is zelden gemakkelijk te weigeren zich aan te passen. Maar bedenk dit: iemand die moedig opkomt voor wat hij weet dat juist is, wordt meestal door velen bewonderd. Bepaalde personen zullen weliswaar laatdunkend over hem spreken, maar dit komt omdat zij hun eigen handelwijze willen rechtvaardigen door hem tot hetzelfde lage levenspeil omlaag te trekken. Inwendig hebben zelfs degenen die schimpen en spotten vaak een stille bewondering voor de overtuiging van de jonge man of vrouw die stevig vasthoudt aan wat hij of zij voor juist en waar houdt. Zij mochten willen dat zij zo’n kracht bezaten.
Ja, in plaats van ons aan deze wereld aan te passen, kunnen ook wij ’de wereld overwinnen’ en Gods goedkeuring en het eeuwigdurende geluk dat zijn goedkeuring ons kan schenken verwerven.