Waarover dienen preken te handelen?
Veel mensen luisteren er naar preken. Is de inhoud der populaire preken echter zoals die behoort te zijn?
„PRACHTIGE preken zijn in negenennegentig van de honderd gevallen een kwelling,” zei eens de Amerikaanse geestelijke Henry Ward Beecher. „Ze zijn gelijk torens zonder klok; deze steken hoog in de lucht, dienen ter versiering en trekken de aandacht, maar ze verschaffen niemand onderdak, verwarmen niemand en helpen niemand.”
Ook al trekken preken de aandacht en kunnen ze zelfs „prachtig” genoemd worden, hoeft dit nog niet te betekenen dat er iemand door wordt geholpen. Daarom dienen wij er enige tijd voor af te nemen om de preken die wij horen aan een onderzoek te onderwerpen. Dit zal waardevol blijken te zijn. Gods Woord verklaart: „Mijn volk gaat te gronde door het gebrek aan kennis” (Hos. 4:6, NBG). Wij dienen er daarom op te letten dat wij de kennis verwerven die ons voor de vernietiging zal vrijwaren.
Een reden te meer om de preken eens aan een onderzoek te onderwerpen, is, de zedelijke verwording, zelfs in landen waar men van een religieuze opleving sprak. Maar niet alleen in deze landen, doch ook in andere kent men uitdrukkingen als „De grootste huichelaars zitten vooraan in de kerk.” Bekend is verder de ongelofelijke onwetendheid met betrekking tot de bijbel; of, zoals Billy Graham het uitdrukte: „Zeer weinigen van ons weten iets omtrent de boodschap van de bijbel.” Waarop duidt zulk een schandelijke stand van zaken? Wordt hierdoor niet de aandacht gevestigd op de preken? Want zou de inhoud der preken zijn zoals die hoort te zijn, dan dienden zij die trouw de preken aanhoren, de bijbelse boodschap te kennen en hun leven diende in harmonie te zijn met de morele beginselen van Gods heilig Woord. Het is duidelijk dat er iets aan hapert. Wij zullen de hedendaagse populaire preken eens onder de loep nemen om er achter te komen waaraan dit feilen te wijten is.
VERSCHILLENDE SOORTEN POPULAIRE PREKEN
Van de radio en de televisie weten wij van wat voor aard de preken van de voorgangers der opwekkingsbijeenkomsten zijn. Een zorgvuldig onderzoek van de inhoud dezer preken brengt aan het licht dat de gebrachte kennis gewoonlijk beperkt is tot het aan de kaak stellen van de zondige staat waarin de wereld verkeert, terwijl de mensen tot bekering worden geroepen en hun wordt gevraagd Christus te aanvaarden. De evangelist verwerkt in zijn preek slechts enkele druppeltjes uit de uitgestrekte oceaan van bijbelkennis. Wellicht zal men zeggen dat het zijn doel niet is om de gehele boodschap van de bijbel te verklaren, maar veeleer om de mensen aan te sporen naar de kerk te gaan. Goed, nu gaan ze naar de kerk, maar wat krijgen zij daar te horen? Nog meer over hetzelfde, nog meer „berouw over dode werken en geloof jegens God.” De bijbel noemt dit „de elementaire leer omtrent de Christus” (Hebr. 6:1). Dikwijls bevatten de hedendaagse populaire preken echter zelfs weinig van de elementaire leer en de bijbel wordt er in achterwege gelaten. Derhalve vallen preken gewoonlijk in één der vier hoofdcategorieën of ze zijn er een mengsel van.
Allereerst hebben wij de politieke preek. De plaatselijke, nationale en internationale politiek biedt een overvloed van materiaal. Bijna iedereen heeft in de krant wel eens een politieke preek van een geestelijke gelezen.
Ten tweede de preek over de alledaagse gebeurtenissen. Ze lijkt veel op de politieke preek maar verschilt hiervan doordat ze zich meer met de sociologische problemen bezighoudt. Zo zei Marcus Barth, professor aan de federatieve theologische faculteit van Chicago’s universiteit, over de religieuze opleving in Amerika: „De kerken zijn vol, maar de moeilijkheid is of de gemeente iets in de preken te horen krijgt wat haar lidmaten niet reeds in hun ochtendkrant hebben gelezen.” — Time van 18 februari 1957.
Ten derde de preek over amusante lichte onderwerpen, de laatste „best-seller” of de interessante gedachten van de een of andere bekende wereldse schrijver. Deze preken lijken dikwijls meer op het geven van ontspanning dan van onderricht. De bijbel wordt er bijna volkomen in achterwege gelaten. De enkele aangehaalde schriftuurplaatsen worden als springplanken gebruikt om in de poel van andere onderwerpen onder te duiken.
In dit verband verscheen er in het religieuze tijdschrift Theology Today van april 1953 een redactioneel artikel onder het opschrift „Het verval der bijbelprediking,” waarin stond: „Met de hedendaagse verdwijning der bijbelprediking bedoelen wij niet alleen dat de predikers geen bijbelteksten gebruiken; integendeel, dat wordt veelvuldig gedaan, maar ze worden zo dikwijls uit hun verband gerukt en gewelddadig verkracht om quasi-bijbelse ideeën en gevoelens enige schijn van bijbelse autoriteit te geven. . . . Heel veel van wat er gepredikt wordt, is een mozaïek van interessante verhalen of persoonlijke anekdotes. Deze prediking heeft ten doel de mensen te behagen en te zorgen dat zij blijven komen. De bijbelprediking heeft in onze dagen heel wat te lijden.”
Ten vierde de preek die de laatste jaren in zwang is gekomen, de zielerust-, of heb-geloof-in-uzelf-preek. Deze preek beoogt u vol vertrouwen door het leven te laten gaan en u tot een positieve denkwijze te brengen. Gewoonlijk wordt in deze preken gezegd dat men met Gods hulp alles kan bereiken wat men maar wil. Als een voorbeeld van dit soort psychologische preken vestigt een voormalige redacteur van The Christian Century, Paul Hutchinson, de aandacht op Norman Vincent Peale, en in het tijdschrift Life van 11 april 1955 schrijft hij over deze predikant:
„Zijn preken hebben alle één model; zelf zal hij zeggen: ’Hebt u er één gehoord dan hebt u alle gehoord.’ Neemt u de onderwerpen van de eerste zes preken die hij dit jaar heeft gehouden, dan hebt u het model: ’De sleutel tot zelfvertrouwen,’ ’Hoe zich opgewekt en goed te gevoelen,’ ’Middelen om uw situatie te verbeteren,’ ’De wonderbaarlijke resultaten van een gelovige houding,’ ’Het leven met vreugdevolle vitaliteit,’ ’Verwijder vrees uit uw gedachten.’ . . . Hij wordt dikwijls door andere geestelijken gecritiseerd omdat hij niet veel aandacht schenkt aan sociale en politieke vraagstukken.”
HEBBEN NIETS UIT TE STAAN MET DE BEHOEFTEN DER MENSEN
Wat moeten wij er van denken nu wij de voornaamste soorten der populaire preken aan een onderzoek hebben onderworpen? Wij zouden er een geringe dunk van hebben wanneer deze preken door psychologen, psychiaters, sociologen, politici, nieuwsanalysten, boekbeoordelaars en televisie-humoristen werden gehouden. Dit is echter niet het geval. Ze worden door geestelijken gehouden! Ze worden uitgesproken door mannen van wie wordt verondersteld dat zij het Woord Gods prediken! Ze worden ten gehore gebracht door mannen die in geestelijk voedsel dienen te voorzien en de kennis dienen te verschaffen welke de mensen nodig hebben om Gods voornemens te leren kennen en te weten hoe zij hun leven in overeenstemming met Gods wil kunnen brengen in plaats dat zij God vragen hun doen en laten te zegenen. De populaire preken hebben hun doel derhalve gemist. Ze hebben niets uit te staan met het koninkrijk Gods, de morele verplichtingen der mensen en de behoeften van hen die het leven zoeken.
Geestelijken zeggen dit vaak zelf ook. Sla bijvoorbeeld eens acht op de woorden van de episkopale predikant en schrijver B. Iddings Bell, zoals deze staan opgetekend in het boek Treasury of the Christian Faith: „Dat de meeste christenen in onze tijd niet weten wat God eist of Christus leert, komt grotendeels doordat de geestelijken de profetische taak hebben nagelaten; hierdoor is het christendom niet meer dan een vage beleefdheidsconventie geworden! Als zodanig is het betekenisloos en ongerijmd. Het wordt zo onderhand tijd dat wij predikanten in ondubbelzinnige woorden opnieuw beginnen te leren wat Christus onthult betreffende de mens, de reden waarom de beschavingen op anarchie uitlopen, waarom de meeste mensen teleurgesteld en ongelukkig worden, omtrent God en wat God in ons kan doen om de aarde dragelijk te maken! Wij predikanten hebben gezondigd.”
Hierover dient in preken dus gesproken te worden, maar de predikanten doen het niet. De mensen moeten weten waarom deze wereld vooral sedert 1914 door wetteloosheid wordt beheerst en waarom de goddeloosheid zo alarmerend is toegenomen. In de preken dient verteld te worden wat er achter de wereldgebeurtenissen staat. Er dient zeer duidelijk in te worden verklaard dat wij in de „tijd van het einde” van deze wereld leven en hoe wij dit weten. Ze dienen te onthullen wat de grondoorzaak van de toegenomen goddeloosheid is, dat ze het gevolg is van een oorlog in de hemel waarin Christus en zijn engelen Satan de Duivel met zijn demonen naar beneden naar de nabijheid van de aarde hebben geworpen. ’Wee daarom de aarde’! Waarom? „Want de Duivel is tot u afgekomen, en heeft grote toorn, wetend dat hij een korte tijd heeft.” Dit zijn zeer belangrijke feiten, willen wij tenminste begrijpen waarom de hedendaagse wereld zo op zijn kop staat. En alhoewel de populaire preken dikwijls over de goddeloosheid in de wereld gaan, wordt er toch zelden of nooit in verklaard dat dit de grondoorzaak der wereldellende is. — Openb. 12:7-12.
Om het met de woorden van dr. Albert Schweitzer te zeggen: „De religie moet niet alleen een verklaring geven betreffende de wereld. Ze moet ook voldoen aan de behoefte die ik gevoel om een levensdoel te hebben.” Welk duidelijke doel hebben de populaire preken de mensen echter voor ogen gesteld? O ja, ze hebben de mensen voorgehouden dat men door psychologie en met Gods hulp succes in de wereld kan behalen, maar dat doel wordt ons in de bijbel niet onthuld. In Gods Woord wordt getoond hoe ijdel het is om het materiële na te jagen en dat het enige wat werkelijk telt, is, God te dienen, zijn geboden te gehoorzamen en te trachten een aandeel te hebben aan de rechtvaardiging van zijn naam. De grote strijdvraag in deze tijd is niet wie de aarde zal beheersen, maar wie het universum zal regeren, Satan de Duivel of Jehovah God? Die strijdvraag zal spoedig ten gunste van God worden beslist. Gezegend degenen die zich tot doel stellen de juiste zijde van de strijdvraag te kiezen. Hiertoe dient men kennis omtrent Gods koninkrijk te hebben.
PREKEN DIENEN DE NADRUK OP HET KONINKRIJK TE LEGGEN
In hoeveel populaire preken wordt echter gezegd dat Gods koninkrijk het hoofdthema van de bijbel is? Jezus legde in zijn preken de nadruk op het Koninkrijk. Zijn illustraties leidde hij dikwijls in met de uitdrukking „het koninkrijk der hemelen,” er aldus de nadruk op leggend dat de illustratie een waarheid omtrent het Koninkrijk inhield. Preken dienen derhalve de nadruk op het Koninkrijk te leggen en aan te tonen dat het hemels is, maar dat de zegeningen er van zich tot de aarde zullen uitstrekken, want het moet het gehele universum regeren. In plaats dat de preken over de corrupte politiek dezer wereld gaan, dienen ze de aandacht op het Koninkrijk te vestigen, want Christus heeft duidelijk verklaard: „Mijn koninkrijk is geen deel dezer wereld” (Joh. 18:36). Bovenal dient er in uiteengezet te worden dat Gods koninkrijk in de handen van Christus Jezus reeds in de hemel is opgericht, wat de oorlog in de hemel tot gevolg heeft gehad. Dit is veelbewogen nieuws, nieuws dat in de koppen der kranten behoort te staan! De wereld slaapt echter en dit wordt door de populaire preken te kennen gegeven.
Men dient uit de preken te leren waar men eigenlijk om vraagt wanneer men in het Onze Vader bidt: „Uw koninkrijk kome. Uw wil geschiede, gelijk in de hemel alzo ook op aarde.” De mensen dienen te weten dat zij in dit gebed vragen of Gods hemelse koninkrijk komt om deze wereld te vernietigen, zoals de profeet Daniël had voorzegd: „Het zal al die koninkrijken verbrijzelen en daaraan een einde maken, maar zelf zal het bestaan in eeuwigheid.” — Matth. 6:10; Dan. 2:44, NBG.
In hoeveel populaire preken maakt men er ooit melding van dat Gods koninkrijk deze goddeloze wereld zal vernietigen? Hoe dikwijls wordt er daarentegen in de bijbel niet gesproken over het grote vernietigingswerk dat Gods koninkrijk in de oorlog van Armageddon zal verrichten, ook wel „de oorlog van de grote dag van God de Almachtige” genoemd! Neem nota van slechts enkele der vele bijbelse verwijzingen naar deze gebeurtenis: „De dag van de toorn des HEREN [van Jehovah],” „de dag van het oordeel en van de vernietiging der goddeloze mensen,” „de openbaring van de Here Jezus uit de hemel met zijn machtige engelen in een vlammend vuur, wanneer hij verdiende bestraffing brengt over hen die God niet kennen en hen die het goede nieuws over onze Here Jezus niet gehoorzamen,” en het hoogtepunt van „de grote verdrukking . . . zoals niet is voorgekomen sedert het begin der wereld tot nu toe, en ook nooit weer zal voorkomen.” — Openb. 16:14, 16; Zef. 2:2, NBG; 2 Petr. 3:7; 2 Thess. 1:7, 8; Matth. 24:21.
Vervolgens dient in een preek te worden besproken waarvoor door Gods koninkrijk de weg vrijgemaakt zal worden — voor een nieuwe wereld! In de bijbel wordt hierover gesproken als „nieuwe hemelen en een nieuwe aarde, die wij overeenkomstig zijn belofte verwachten, en hierin zal rechtvaardigheid wonen.” Door Gods oorlog van Armageddon zal de weg worden vrijgemaakt voor deze eeuwige nieuwe wereld van rechtvaardigheid en vrede, doordat deze oude wereld weggevaagd en Satan de Duivel met zijn demonen uit de weg geruimd zullen worden. Derhalve dient een preek te handelen over de zegeningen der nieuwe wereld, hoe de mensen in menselijke volmaaktheid op aarde zullen leven, hoe God „elke traan uit hun ogen [zal] wissen, en de dood zal er niet meer zijn, noch rouw noch geschreeuw noch pijn zal er meer zijn.” — 2 Petr. 3:13; Openb. 21:4.
ZEGGEN WAT MEN MOET DOEN
Een preek dient een antwoord te bevatten op de vraag: Wat zal ik doen? Ze dient duidelijk te laten uitkomen wat ’s mensen morele verplichtingen zijn, hoe hij overeenkomstig de hoge morele beginselen van de bijbel dient te leven om leven in de nieuwe wereld te kunnen verwerven, hetzij door middel van een opstanding uit de doden hetzij door Armageddon te overleven. Bovendien dienen de luisteraars er door te worden aangespoord voor die nieuwe wereld te gaan leven door het goede nieuws van het Koninkrijk te gehoorzamen. Op welke wijze? Door een aandeel te hebben aan het door Christus voorzegde waarschuwings- en getuigeniswerk: „Dit goede nieuws van het koninkrijk zal op de gehele bewoonde aarde worden gepredikt om alle natiën een getuigenis te geven, en dan zal het volbrachte einde komen” (Matth. 24:14). Vóór het volbrachte einde dezer wereld te Armageddon moet er een getuigenis worden gegeven omtrent Gods opgerichte koninkrijk en wat het binnenkort ten aanzien van deze goddeloze wereld zal doen. In de populaire preken hoort men daar niet over.
Wat zien wij derhalve? Datgene wat een voormalige deken van de Canterbury-kathedraal en domheer van de St. Paul’s-kathedraal, de Britse prelaat H.R.L. Sheppard, in zijn boek The Impatience of a Parson opmerkte:
„Met de grootste weerzin maar noodgedwongen ben ik er toe gekomen te geloven dat de kerken als samengesteld lichaam de boodschap van hun Stichter zozeer hebben misverstaan . . . dat wat er van is overgebleven en heden ten dage door middel van de kerken dienst doet, als christendom slechts een karikatuur is van wat Christus heeft bedoeld. Met het oplappen der kerken komen wij er niet. Er moet beslist een christelijke maatschappij zijn die op de openbaring van Jezus Christus is gefundeerd; maar indien die maatschappij de geest van Christus moet ademen, stel ik me voor dat ze wat ruimheid van opvatting en wat zienswijze betreft zo geheel verschillend zal zijn van enige hedendaagse kerk dat ze nauwelijks herkend zal worden als behorend tot de familie van kerken zoals wij die thans kennen.”
Wat een onthullende verklaring — indien de mensen het christendom dus overeenkomstig de geest van Christus willen beoefenen, zal er een maatschappij nodig zijn die totaal verschilt van de georganiseerde kerken der christenheid! Welnu dan, zien wij een maatschappij van christenen die volgens Christus’ geest leven, de geest van Christus prediken en die zo opvallend anders zijn dan de georganiseerde kerken?
Is er een maatschappij van christenen wier woorden verklaren wat de grondoorzaak van goddeloosheid in de wereld is waarom de wereld thans in zo’n toestand verkeert?
Is er een christelijke maatschappij die getuigenis aflegt van het goede nieuws van het reeds in de hemelen opgerichte koninkrijk Gods en de waarschuwing van Armageddons nabijheid laat weerklinken?
Is er een maatschappij van christenen die door hun bijbelse toespraken de mensen helpen overeenkomstig de bijbelse morele beginselen te leven en hen waarschuwen met de hoop op eeuwig leven op aarde in Gods nieuwe wereld, terwijl zij vertellen wat de enige manier is waarop men Armageddon kan overleven en Gods nieuwe wereld kan binnengaan?
Jazeker! Zo’n maatschappij is duidelijk waar te nemen, want er is thans slechts één organisatie in de wereld die over al deze onderwerpen predikt en dit alles doet, de Nieuwe-Wereldmaatschappij van Jehovah’s getuigen. In de Koninkrijkszalen van Jehovah’s getuigen, en waarschijnlijk bevindt er zich ook zo’n zaal bij u in de buurt, kunt u zulke preken beluisteren, die vertellen wat ze moeten vertellen. Er wordt geen collecte gehouden, zodat het u niets kost. Om het dus met de bijbelse woorden uit te drukken: „Komt, koopt zonder geld en zonder prijs wijn en melk. Waarom weegt gij geld af voor wat geen brood is?” — Jes. 55:1, 2, NBG.