Gebruik van een schema

HET vooruitzicht van een schema te spreken maakt velen nerveus. Ze voelen zich zekerder als ze alles wat ze gaan zeggen op papier hebben staan of uit het hoofd hebben geleerd.

Maar in feite spreken we dagelijks zonder manuscript. We doen dat in gesprekken met familie en vrienden. We doen het wanneer we een aandeel hebben aan de velddienst. En we doen het wanneer we vanuit ons hart gebeden opzenden, hetzij persoonlijke of ten behoeve van een groep.

Maakt het verschil of je bij het houden van een lezing een manuscript gebruikt of een schema? Het oplezen van een voorbereide tekst kan bijdragen tot nauwkeurigheid en een uitgelezen woordkeus, maar wat minder lukt is het bereiken van het hart. Wanneer het om meer dan een paar zinnen gaat, zul je bij voorlezen al gauw een tempo en een patroon van stembuiging aannemen die verschillen van je gewone manier van gesprekken voeren. Als je aandacht sterker gericht is op je papieren dan op je toehoorders, zullen velen niet zo geconcentreerd luisteren als wanneer ze zouden voelen dat je echt aan hen denkt en je materiaal aan hun omstandigheden aanpast. Voor een werkelijk motiverende lezing is voor de vuist weg spreken het beste.

De theocratische bedieningsschool is bedoeld om ons te helpen in het dagelijks leven. Wanneer we vrienden ontmoeten, halen we niet een vel papier te voorschijn om onze gedachten aan hen voor te lezen omdat dan de beste woordkeus gewaarborgd is. In de velddienst hebben we geen manuscript bij ons om voor te lezen omdat we anders iets zouden kunnen vergeten wat we de mensen ook willen vertellen. Als we dus op de school demonstreren hoe we onder zulke omstandigheden getuigenis kunnen geven, is het goed ons te oefenen in een manier van spreken die zo natuurlijk mogelijk is. Met een goede voorbereiding zul je bemerken dat een schema, hetzij een mentaal schema in je geest of een letterlijk schema op papier, gewoonlijk voldoende is om je de hoofdgedachten die je wilt bespreken, voor de geest te brengen. Maar hoe kun je het vertrouwen ontwikkelen dat je nodig hebt om zo te werk te durven gaan?

Orden je gedachten. Om een schema te gebruiken wanneer je spreekt, moet je je gedachten ordenen. Dat betekent niet dat je de woorden kiest die je wilt gebruiken. Het betekent eenvoudig dat je denkt voordat je spreekt.

In het dagelijks leven zal het iemand die impulsief is wel eens overkomen dat hij er dingen uitflapt waarvan hij later wenst dat hij ze niet gezegd had. Een ander spreekt misschien zonder duidelijk doel voor ogen, en dwaalt wat van de ene gedachte naar de andere. Beide neigingen kunnen aangepakt worden door eerst een eenvoudig mentaal schema op te stellen en dan pas te spreken. Stel eerst vast welk doel je wilt bereiken, kies vervolgens de stappen die je daarvoor moet nemen en begin dan te praten.

Bereid je je voor op de velddienst? Neem de tijd om niet alleen je velddiensttas te vullen maar ook je gedachten te ordenen. Als je een van de voorgestelde presentaties in Onze Koninkrijksdienst gaat gebruiken, lees die dan een paar maal door om de hoofdgedachten helder in je geest te prenten. Formuleer de essentie ervan in een of twee korte zinnen. Pas de bewoordingen aan je eigen persoonlijkheid en de omstandigheden in je gebied aan. Je zult het nuttig vinden een mentaal schema te hebben. Wat zou dat kunnen bevatten? (1) Als inleiding zou je iets kunnen noemen wat veel mensen in de gemeenschap bezighoudt. Nodig de ander uit er zijn commentaar op te geven. (2) Heb iets specifieks in gedachten over dat onderwerp, waaronder een of twee schriftplaatsen die tonen wat God heeft beloofd om verlichting te brengen. Benadruk, als je daar de gelegenheid voor krijgt, dat Jehovah dat door middel van zijn koninkrijk, zijn hemelse regering, zal doen. (3) Moedig de persoon aan iets te doen naar aanleiding van wat je hebt besproken. Je zou lectuur en/of een bijbelstudie kunnen aanbieden en een definitieve afspraak kunnen maken om het gesprek voort te zetten.

Het enige schema dat je waarschijnlijk voor zo’n presentatie nodig hebt is een mentaal schema. Als je vóór je eerste deur nog even een geschreven schema wilt raadplegen, zal dat schema waarschijnlijk niet meer bevatten dan een paar woorden voor je inleiding, een notitie van een of twee teksten en een korte aantekening over wat je in je besluit wilt opnemen. Een dergelijk schema voorbereiden en gebruiken voorkomt dat we een betoog houden waar geen lijn in zit en helpt ons een duidelijke boodschap achter te laten die gemakkelijk te onthouden is.

Als je in je gebied vaak met een bepaalde vraag of tegenwerping te maken krijgt, kun je het nuttig vinden wat nazoekwerk aan de kwestie te besteden. Gewoonlijk zijn twee of drie hoofdpunten plus schriftplaatsen waarmee ze onderbouwd worden, alles wat je nodig hebt. „Bijbelse onderwerpen voor gesprekken” of vetgedrukte kopjes in Redeneren aan de hand van de Schrift kunnen je precies het schema verschaffen dat je nodig hebt. Misschien vind je een bruikbare aanhaling uit een andere bron die je wilt benutten. Maak een kort schema, voeg er een fotokopie van de aanhaling bij en bewaar ze bij je velddienstuitrusting. Wanneer een huisbewoner de vraag of tegenwerping te berde brengt, kun je hem laten weten dat je graag een reden wilt verschaffen voor wat je gelooft (1 Petr. 3:15). Gebruik het schema als basis voor je antwoord.

Wanneer je je gezin, een boekstudiegroep of de gemeente in gebed voorgaat, is het ook goed om je gedachten te ordenen. Volgens Lukas 11:2-4 gaf Jezus zijn discipelen een eenvoudig schema voor een zinvol gebed. Bij de inwijding van de tempel in Jeruzalem sprak Salomo een lang gebed uit. Kennelijk had hij er van tevoren over nagedacht. Hij richtte de aandacht eerst op Jehovah en Zijn belofte aan David, vervolgens op de tempel, en toen, een voor een, op specifieke situaties en groepen mensen (1 Kon. 8:22-53). Wij kunnen ons voordeel doen met die voorbeelden.

Houd het schema voor je lezing eenvoudig. Is je schema bestemd om bij het houden van een lezing gebruikt te worden? Hoeveel moet erin staan?

Bedenk dat een schema bedoeld is als een hulp om je ideeën te binnen te brengen. Misschien vind je het nuttig een paar zinnen uit te schrijven die je als inleiding gebruikt. Maar daarna moet je je concentreren op ideeën en niet op woorden. Als je die ideeën in de vorm van zinnen noteert, gebruik dan bij voorkeur korte zinnen. De paar hoofdpunten die je wilt uitwerken, moeten er op je schema duidelijk uitspringen. Dat kan door ze in hoofdletters te schrijven, ze te onderstrepen of ze met een kleur te markeren. Onder elk hoofdpunt kun je de ideeën opschrijven die je bij de ontwikkeling ervan wilt gebruiken. Vermeld de schriftplaatsen die je van plan bent te lezen. Het is gewoonlijk het beste om die echt uit de bijbel te lezen. Noteer illustraties die je wilt gebruiken. Misschien heb je ook een betekenisvol, passend citaat uit een wereldse bron. Maak je aantekeningen uitgebreid genoeg om specifieke feiten te kunnen presenteren. Het schema zal gemakkelijker te gebruiken zijn als het netjes is.

Sommigen gebruiken schema’s die heel summier zijn. Een schema kan een paar sleutelwoorden bevatten, een vermelding van teksten die de spreker uit het hoofd citeert en tekeningetjes die hem helpen zich ideeën te binnen te brengen. Met deze simpele aantekeningen is een spreker in staat zijn materiaal in logische volgorde te presenteren en dat te doen alsof hij een gesprek voert. Dat is het doel van deze les.

Op bladzijde 39 tot 42 van dit boek vind je de bespreking „Een schema maken”. Het zal heel nuttig zijn om dat materiaal te lezen als je aan het werk bent met deze les, „Gebruik van een schema”.

Hoe je het schema gebruikt. Je doel is op dit moment echter niet alleen dat je de lezing die je voorbereidt de vorm van een schema geeft. Het gaat erom dat schema doeltreffend te gebruiken.

De eerste stap bij het gebruik van je schema is de voorbereiding van je voordracht. Bekijk het thema, lees alle hoofdpunten en formuleer voor jezelf hoe elk van die hoofdpunten met het thema verband houdt. Kijk hoeveel tijd er aan elk hoofdpunt besteed mag worden. Ga nu weer naar het begin en neem het eerste hoofdpunt door. Repeteer de argumenten, schriftplaatsen, illustraties en voorbeelden die je van plan bent te gebruiken om dat punt te ontwikkelen. Herhaal het materiaal verscheidene keren tot je dat gedeelte van je lezing helder in je geest hebt. Doe hetzelfde met elk van de volgende hoofdpunten. Kijk wat je zo nodig kunt weglaten om op tijd klaar te zijn. Neem dan de hele lezing opnieuw door. Concentreer je op de ideeën, niet op de woorden. Leer de lezing niet uit het hoofd.

Wanneer je de lezing houdt, moet je in staat zijn een goed visueel contact met je toehoorders in stand te houden. Nadat je een schriftplaats gelezen hebt, moet je gewoonlijk in staat zijn daarover te redeneren terwijl je je bijbel open hebt, maar zonder naar je aantekeningen te hoeven teruggaan. Gebruik je een illustratie, vertel die dan zoals je dat aan vrienden zou doen in plaats van die van je aantekeningen voor te lezen. Haal terwijl je spreekt niet het aanloopje van elke zin uit je aantekeningen. Spreek vanuit je hart, dan zul je het hart bereiken van degenen die naar je luisteren.

Wanneer je eenmaal de kunst om van een schema te spreken meester bent, zul je een heel belangrijke stap voorwaarts gezet hebben in je groei tot een doeltreffende openbare spreker.