De bijzondere uitdagingen van stiefgezinnen

● Dr. Patricia Papernow, een expert op het gebied van stiefgezinnen, zegt dat je de problemen van een stiefgezin niet op dezelfde manier kunt aanpakken als die van een traditioneel gezin. Dat zou net zoiets zijn als „in New York de weg zoeken met een plattegrond van Boston”.

Stiefgezinnen worden nu eenmaal met andere en ook met grotere uitdagingen geconfronteerd dan traditionele gezinnen. De psycholoog William Merkel beschrijft het stiefgezin zelfs als „de meest complexe, onnatuurlijke en problematische relatievorm die de mensheid kent”.

Kan een stiefgezin dan eigenlijk wel gelukkig worden? Je zou de verhoudingen binnen een stiefgezin kunnen vergelijken met de naden van een patchworkdeken. Hoewel de naden nog zwak zijn als de lapjes aan elkaar gezet worden, kan de patchworkdeken uiteindelijk net zo sterk worden als een deken uit één stuk — als de lapjes tenminste zorgvuldig aan elkaar genaaid worden.

In deze serie gaan we in op een aantal veel voorkomende uitdagingen van stiefgezinnen en bespreken we stappen die velen hebben geholpen om een hecht gezin te worden. Daarna laten we vier stiefgezinnen aan het woord die dat gelukt is.

UITDAGING 1: TELEURSTELLINGEN

„Ik verwachtte dat mijn stiefkinderen me wel zouden accepteren als ik ze veel liefde en aandacht gaf, maar acht jaar later is dat nog steeds niet gebeurd.” — Gloriaa.

EEN nieuw stiefgezin begint vaak met hoge verwachtingen. Stiefouders hopen de fouten uit hun vorige huwelijk te vermijden of goed te maken, en de liefde en geborgenheid te vinden die ze gemist hebben. Soms zijn de verwachtingen niet veel meer dan een droom, en als ze niet uitkomen leidt dat tot stress. Het is zoals de Bijbel zegt: „Verwachting die wordt uitgesteld, maakt het hart ziek” (Spreuken 13:12). Wat kunt u doen als uw verwachtingen niet uitkomen?

WAT U KUNT DOEN

Krop uw gevoelens niet op in de hoop dat de teleurstelling wel weer overgaat, maar stel vast welke onvervulde verwachting u dwarszit. Ga vervolgens na waarom u die verwachting hebt, zodat u kunt begrijpen waarom u eraan vasthoudt. Probeer die verwachting dan bij te stellen zodat die realistischer is. Hier volgen een paar voorbeelden:

1. Ik zal vanaf het begin van mijn stiefkinderen houden en zij zullen van mij houden.

Waarom? Ik heb altijd gedroomd van een leuk, hecht gezin.

Realistischer: In de loop van de tijd kan onze liefde voor elkaar groeien. Het is nu vooral belangrijk dat we ons geborgen voelen en elkaar respecteren.

2. Iedereen in het nieuwe gezin zal zich snel aanpassen.

Waarom? We zijn helemaal klaar voor een frisse start.

Realistischer: Het kost meestal vier tot zeven jaar voordat een stiefgezin zich gestabiliseerd heeft. Onze problemen zijn volkomen normaal.

3. We zullen nooit ruzie krijgen over geld.

Waarom? We houden zo veel van elkaar dat we geen ruzie gaan maken over onbenullige dingen.

Realistischer: De financiële problemen in verband met onze vorige huwelijken zijn ingewikkeld. Misschien hebben we er nog moeite mee om al ons geld met elkaar te delen.

UITDAGING 2: BEGRIP VOOR ELKAAR HEBBEN

„We pasten ons snel aan. Iedereen in het gezin voelde zich meteen op z’n gemak.” — Yoshito.

„Het duurde zo’n tien jaar voordat ik me echt betrokken voelde bij ons stiefgezin.” — Tatsuki, de stiefzoon van Yoshito.

ZOALS uit bovenstaand voorbeeld blijkt, zitten de leden van een stiefgezin niet altijd op één lijn. Waarom is wederzijds begrip belangrijk? Wanneer er problemen ontstaan, wilt u die waarschijnlijk snel oplossen. Maar dat lukt pas echt als u uw gezin goed begrijpt.

Het is belangrijk om erover na te denken hoe u communiceert, want woorden kunnen zowel opbouwen als afbreken. De Bijbel zegt: „Dood en leven zijn in de macht van de tong” (Spreuken 18:21). Hoe kunt u uw tong zo gebruiken dat er meer begrip ontstaat?

WAT U KUNT DOEN

• Wees geïnteresseerd in de gevoelens van de ander en toon medegevoel in plaats van snel met uw oordeel klaar te staan. Bijvoorbeeld:

Als uw zoon zegt: „Ik mis mijn vader”, leef dan met hem mee. In plaats van te zeggen: „Maar je stiefvader houdt van je en zorgt beter voor je dan je vader”, is het beter iets te zeggen als: „Ik begrijp dat het niet makkelijk voor je is. Wat mis je het meest aan hem?”

Praat niet beschuldigend tegen uw nieuwe partner door te zeggen: „Jouw zoon zou niet zo onbeleefd zijn als jij hem beter had opgevoed”, maar vertel hoe u zich voelt. Zeg bijvoorbeeld: „Zou je Dennis willen vragen of hij me voortaan groet als hij thuiskomt? Dat zou ik echt heel fijn vinden.”

• Maak tijd om samen te eten, te ontspannen en dingen voor uw geloof te doen. Dan leert iedereen elkaar beter kennen.

• Houd geregeld gezinsberaad. Geef iedereen de gelegenheid zijn zegje te doen zonder hem in de rede te vallen. Begin met iets positiefs over het nieuwe gezin en zeg daarna waar u zich zorgen over maakt. Blijf respectvol, ook bij meningsverschillen, en brainstorm samen over oplossingen.

UITDAGING 3: ER KOMT EEN ’VREEMDE’ BIJ

„Mijn vrouw en haar kinderen zijn het altijd met elkaar eens en zetten mij dan voor het blok. Ik voel me een buitenstaander, een indringer.” — Walt.

HET gevoel in het eigen gezin een buitenstaander te zijn, kan leiden tot allerlei problemen die daar op het oog niets mee te maken hebben. Hier volgen een paar voorbeelden:

• Kinderen die vóór het huwelijk goed met hun toekomstige stiefouder konden opschieten, hebben daar later moeite mee.

• Een stiefouder is jaloers op een kind van zes.

• Er ontstaan hevige ruzies over schijnbaar onbelangrijke gezinskwesties.

Ook de biologische vader of moeder staat onder druk als er onenigheid binnen het stiefgezin is. Carmen zei het zo: „Het is lastig om tussen twee vuren te zitten: aan de ene kant mijn man en aan de andere kant mijn twee kinderen.”

Een nuttig principe in dit verband is de Gulden Regel die Jezus gaf: „Alle dingen dan die gij wilt dat de mensen voor u doen, moet ook gij insgelijks voor hen doen” (Mattheüs 7:12). Hoe kunnen stiefgezinnen ervoor zorgen dat elk gezinslid het gevoel heeft erbij te horen?

WAT U KUNT DOEN

• Geef prioriteit aan uw huwelijk (Genesis 2:24). Breng tijd door met uw nieuwe partner en maak uw kinderen duidelijk wat zijn of haar status binnen het gezin is. Vaders zouden bijvoorbeeld al voor het huwelijk tegen hun kinderen iets kunnen zeggen als: „Ik hou van Anne en ik ga met haar trouwen. Ik weet zeker dat jullie beleefd tegen haar zullen zijn.”

• Ruim regelmatig tijd in voor elk van uw kinderen. Door dat te doen, laat u zien dat ze belangrijk voor u zijn en dat u echt van ze houdt.

• Breng met elk stiefkind tijd door zodat u een band met hem of haar kunt opbouwen zonder dat de biologische ouder als scheidsrechter optreedt.

• Vraag kinderen niet om afstand te nemen van de vorige gezinssituatie. Meestal is het beter om niet van stiefkinderen te eisen dat ze ’papa’ of ’mama’ zeggen. Oudere kinderen kunnen er in het begin moeite mee hebben woorden als ’gezin’ of ’wij’ te gebruiken voor het stiefgezin.

• Geef elk kind een taak in het huishouden, een vaste plek aan tafel en een eigen stek in huis. Dat geldt ook voor de kinderen die niet fulltime bij u wonen.

• Overweeg om te verhuizen of het bestaande huis te veranderen zodat nieuwe gezinsleden zich geen indringers voelen.

UITDAGING 4: DE OPVOEDING VAN DE KINDEREN

„Als ik Carmens kinderen probeer te corrigeren, gaat zij ze troosten terwijl ze mij zou moeten steunen.” — Pablo.

„Het doet me pijn als Pablo erg streng voor mijn kinderen is.” — Carmen.

HOE komt het dat de opvoeding in een stiefgezin vaak tot onenigheid leidt? Misschien is het handhaven van regels in het eenoudergezin wat op de achtergrond geraakt. Als de stiefouder erbij komt, kan het zijn dat hij of zij nog niet zo’n goede band met de kinderen heeft. De stiefouder vindt dan misschien dat de ouder niet streng genoeg is, terwijl de biologische ouder vindt dat de stiefouder de kinderen te hard aanpakt.

De Bijbel adviseert om evenwichtig te zijn bij de opvoeding van kinderen: „Irriteert uw kinderen niet, maar blijft hen in het strenge onderricht en de ernstige vermaning van Jehovah [God] grootbrengen” (Efeziërs 6:4). Het gaat hier niet alleen om het corrigeren van het gedrag van het kind, maar ook om het vormen van zijn denkwijze. Als dat op een vriendelijke en liefdevolle manier gebeurt, zal het kind niet ontmoedigd raken.

WAT U KUNT DOEN

• Stel huisregels vast, te beginnen met de regels die u al hebt. De voordelen daarvan blijken uit het volgende scenario:

Stiefmoeder: Jennifer, je weet dat de regel is dat je pas mag sms’en als je huiswerk af is.

Jennifer: Je bent m’n moeder niet.

Stiefmoeder: Dat klopt, maar vanavond heb ik hier de leiding, en de regel is nu eenmaal dat je pas mag sms’en als je huiswerk af is.

• Stel niet te veel regels op en verander vaste patronen niet te snel. Wat voor een stiefouder een simpel verzoek kan lijken, kan voor een kind dat vindt dat zijn hele leventje al overhoop is gehaald, heel moeilijk zijn. Natuurlijk kan het nodig zijn wat nieuwe afspraken te maken, bijvoorbeeld over privacy en kleding, vooral wanneer er oudere kinderen in het stiefgezin zijn.

• Bespreek meningsverschillen over de opvoeding niet waar de kinderen bij zijn. Breng alleen het specifieke gedrag van het kind ter sprake en begin niet over fouten die uw partner volgens u eerder in de opvoeding heeft gemaakt.

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 3]

Een harmonieus stiefgezin kan een onbereikbare droom lijken

[Illustratie op blz. 4]

Als iedereen goed luistert, ontstaat er meer begrip voor elkaars gevoelens en zorgen

[Illustratie op blz. 6]

Praat meningsverschillen onder vier ogen uit