De slag bij Plataeae — Een „beer” op de knieën gebracht

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN GRIEKENLAND

EEN paar stille tempelruïnes. Achtergelaten gehouwen stenen en verlaten grindpaden. Een onbewoonde vlakte tussen glooiende heuvels aan de oevers van de Asopós, vijftig kilometer ten noordwesten van het Griekse Athene.

Niets verraadt het feit dat wij op dezelfde locatie staan waar zo’n 2500 jaar geleden een van de laatste bedrijven van het Perzisch-Griekse gewapende conflict zich afspeelde. Dit was het toneel van de grootste veldslag van de Perzische oorlogen — de slag bij Plataeae.

Aanwijzingen van een confrontatie

Als een goedgeschreven script voorzeiden bijbelprofetieën eeuwen van tevoren de opkomst en ondergang van wereldmachten. In overeenstemming met de profetie veroverde de Medo-Perzische wereldmacht, gesymboliseerd door een beer en door een ram, nieuwe gebieden toen ze hoofdzakelijk in westelijke richting op expansie uit was (Daniël 7:5; 8:4). Maar in hun veldtocht tegen Griekenland leden de Perzische strijdkrachten onder koning Darius I in 490 v.G.T. een verpletterende nederlaag bij Marathon. Vier jaar later stierf Darius.

Daniëls profetie sprak verder over ’drie koningen die er voor Perzië zouden opstaan’ en vervolgens over een vierde Perzische koning, die „alles in beweging [zou] brengen tegen het koninkrijk Griekenland”. Die koning was kennelijk Darius’ zoon Xerxes (Daniël 11:2). In een poging de Perzische nederlaag bij Marathon te wreken, trok Xerxes in 480 v.G.T. met een kolossaal leger tegen het Griekse vasteland op. Maar na een duur betaalde overwinning bij Thermopylae leden zijn troepen uiteindelijk een bittere nederlaag bij Salamis.a

Mardonius — Streed hij met tegenzin?

Beschaamd haastte Xerxes zich naar Lydië en liet 300.000 van zijn manschappen achter onder bevel van de ervaren veldheer Mardonius, die met het toezicht over de veroverde gebieden van Griekenland werd belast. Mardonius zond vanuit zijn winterkamp in Thessalië een afgezant naar Athene met een voorstel dat voorzag in volledige amnestie voor Athene, de herbouw van de afgebrande tempels, de teruggave van gebied en een gelijkwaardige alliantie als een vrije stad met zelfbestuur. De Atheners wezen het voorstel echter minachtend van de hand en wendden zich voor militaire steun tot Sparta.

Mardonius kreeg van Perzisch-gezinde Grieken te horen dat hij de onwilligen kon overhalen door hun leiders om te kopen. Maar Mardonius verachtte het gebruik van zulke middelen. Hij probeerde nog steeds een rechtstreekse confrontatie met de Grieken te vermijden, en opnieuw bood hij de Atheners de mogelijkheid zich op gunstige voorwaarden over te geven. Maar zij bleven hardnekkig weigeren.

Het laatste bedrijf

De laatste episode van de confrontatie tussen Perzië en Griekenland speelde zich dus in augustus 479 v.G.T. bij Plataeae af. Daar stelden ongeveer 40.000 Griekse infanteristen — onder wie Atheners, Spartanen en manschappen uit andere Griekse steden — zich onder aanvoering van de Spartaanse generaal Pausanias, op tegen de 100.000 man sterke troepenmacht van Mardonius.

Drie weken lang vonden er tussen de hoofdmachten van de twee legers, beide huiverig voor een frontale aanval, niet-beslissende schermutselingen over de rivier de Asopós plaats. Het verhaal wil dat beide legers door hun respectieve waarzeggers de zege beloofd was als zij in de verdediging bleven. De Perzische cavalerie bestookte de Grieken echter onophoudelijk, waarbij ze een noodzakelijke bevoorradingstrein buitmaakte en de waterbronnen waarvan de Grieken afhankelijk waren, vergiftigde.

Voor Mardonius leek het einde van de oorlog nabij. Maar deze Perzische bevelhebber had de gevechtskracht van de tegenstander onderschat. De generaal werd verlokt door de hoop op een onmiddellijke en spectaculaire overwinning. Bijgevolg liet hij zijn leger ijlings de rivier oversteken en ging tot de aanval over.

De Perzen zetten hun muur van tenen schilden op en lieten het van daarachter pijlen regenen op hun tegenstanders. De aan de Perzische kant strijdende Griekse bondgenoten vielen de 8000 Atheners aan, terwijl het gros van Mardonius’ krijgsmacht zich op de 11.500 Spartanen stortte. De Spartanen zaten gehurkt achter hun schilden ter bescherming tegen de pijlenregen, maar stonden vervolgens in slagorde op om een gedisciplineerde tegenaanval te ondernemen. Met hun langere speren en zwaardere wapenrusting stormden zij op de Perzen af.

De overrompelde Perzen trokken zich terug. Ondertussen hadden de Atheners de Griekse verraders overweldigd. Onder dekking van zijn cavalerie trok Mardonius’ leger zich ijlings terug, de rivier over. Mardonius werd van zijn rijdier gestoten en gedood. Het Perzische leger, beroofd van zijn leider, werd uiteengeslagen en sloeg op de vlucht.

Terzelfder tijd behaalde de Griekse vloot aan de overkant van de zee, aan de Ionische kust van Mycale, een grote overwinning op de Perzische vloot, die ternauwernood de nederlaag een jaar eerder bij Salamis had overleefd. De gezamenlijke strijdkrachten van het machtige Perzische leger was een beslissende slag toegebracht.

Een „beer” lamgelegd

De Perzische krijgsmacht zou nooit meer op Europese bodem strijden. Van het Perzische leger bleef als oorlogsmachine niets meer over. Volgens het boek A Soaring Spirit „beperkte Xerxes zich [daarna] tot zijn hoofdsteden en de geneugten van zijn harem. Van tijd tot tijd zette hij zich ertoe de bouwprojecten van zijn vader voort te zetten door paleizen en monumentale gebouwen in de officiële Perzische hoofdstad, Persepolis, te bouwen. Maar verder bracht hij heel weinig van betekenis tot stand.”

Beschermd achter het veilige hofleven was de eens ambitieuze koning na verloop van tijd alleen nog maar geïnteresseerd in een klein circuit van roddel en politieke manipulaties aan het hof. Zelfs daar werd hij echter teleurgesteld. In 465 v.G.T. liet een cabaal samenzweerders hem in zijn eigen bed vermoorden.

In A Soaring Spirit wordt opgemerkt: „Van alle Perzische koningen die daarna kwamen vertoonde er niet één — althans in de ogen van de Griekse schrijvers die de voornaamste bron van informatie over het rijk in deze periode zouden vormen — de vitaliteit of de genialiteit van Cyrus of Darius. Onder Xerxes’ zoon, Artaxerxes I, werd geld, niet de krijgsmacht, het voornaamste instrument van de politiek van het Perzische Rijk. Hij gebruikte de rijksmunt om zich in de Griekse aangelegenheden te mengen door eerst één [stadstaat] en vervolgens een andere te betalen om onrust te stichten . . . Op de munten, gouden darieken, stond een afbeelding van Darius met een boog en een pijlkoker; de Grieken noemden ze spottend ’Perzische boogschutters’.”

Het koninklijk huis van het Perzische Rijk werd door samenzwering en moord met nog meer bloed bezoedeld totdat het uiteindelijk ten onder ging. Het rijk raakte snel in verval en de Perzische dynastie begon haar macht en haar vermogen om te regeren te verliezen.

Ondanks wanhopige laatste pogingen om het regime te versterken, was er weinig voor nodig om het koninklijk huis omver te werpen toen Alexander de Grote — een man wiens imperialistische visie en ambities net zo groot waren als die van Cyrus — in de vierde eeuw v.G.T. zijn opmars door het uitgestrekte rijk begon. Opnieuw zou een bijbelse profetie tot in het kleinste detail in vervulling gaan.

[Voetnoten]

[Kader/Illustraties op blz. 26]

Medo-Perzië en Griekenland — Twee eeuwen van confrontatie

539 v.G.T. Medo-Perzië wordt de vierde wereldmacht. Het verovert gebied in drie hoofdrichtingen: noorden (Assyrië), westen (Ionië) en zuiden (Egypte) (Daniël 7:5; 8:1-4, 20)

500 v.G.T. De Grieken uit Ionië (Klein-Azië) komen in opstand tegen Perzische heersers

490 v.G.T. De Atheners verdrijven de Perzen bij Marathon

482 v.G.T. Xerxes ’brengt alles in beweging tegen Griekenland’ (Daniël 11:2)

480 v.G.T. Duur betaalde overwinning van de Perzen bij Thermopylae; de Perzen lijden een verpletterende nederlaag bij Salamis

479 v.G.T. De Atheners en de Spartanen zegevieren over de Perzen bij Plataeae

336 v.G.T. Alexander wordt koning van Macedonië

331 v.G.T. Het Perzische leger wordt door Alexander de Grote bij Gaugamela vernietigd; Griekenland wordt de vijfde wereldmacht (Daniël 8:3-8, 20-22)

[Illustraties]

Perzische boogschutter

Optocht van Griekse cavalerie

[Verantwoording]

Musée du Louvre, Paris

Photograph taken by courtesy of the British Museum

[Kader op blz. 26]

De einduitslag van de hele menselijke machtsstrijd

„In de dagen van die koningen zal de God des hemels een koninkrijk oprichten dat nooit te gronde zal worden gericht. En het koninkrijk zelf zal aan geen ander volk worden overgedragen. Het zal al deze koninkrijken verbrijzelen en er een eind aan maken, en zelf zal het tot onbepaalde tijden blijven bestaan.” — Daniël 2:44.

[Illustratie op blz. 25]

Het slagveld van Plataeae, waar de Perzische oorlogsmachine werd vernietigd