Kwaliteit van leven terwijl u een arm of been mist

„KLIMMER terug op de top”. Dat schreef een krant toen Tom Whittaker de top van de Mount Everest bereikte. Velen hebben die hoge top al beklommen, maar Tom Whittaker was de eerste geamputeerde! Whittaker verloor zijn voet bij een verkeersongeluk. Maar een kunstvoet, een prothese, stelde hem in staat zijn sport weer op te nemen. Dergelijke voorzieningen maken het voor duizenden andere geamputeerden mogelijk een goede kwaliteit van leven te genieten. In feite is het al niet ongewoon meer geamputeerden te zien sprinten, basketballen of fietsen.

De vroege versies van kunstbenen en -handen waren simpele houten stokken en ijzeren haken. Maar er kwamen verbeteringen toen duizenden verminkt raakten in oorlogen. Geen wonder dat het een legerchirurg is — de zestiende-eeuwse Fransman Ambroise Paré — die de introductie van de eerste generatie echte prothesen op zijn naam heeft staan. Bij de huidige prothesen wordt gebruikgemaakt van hydraulica, geavanceerde kniegewrichten, flexibele koolstofvezelvoeten, siliconen, plastics en andere hightechproducten die veel mensen in staat stellen natuurlijker en comfortabeler te lopen en te bewegen dan ooit mogelijk was gedacht. De vooruitgang op het gebied van de micro-elektronica maakt het mogelijk kunstarmen en -handen natuurlijker te manipuleren. Prothesen zijn ook qua uiterlijk verbeterd. Moderne kunstledematen hebben vingers en tenen en sommige schijnen zelfs aders te hebben. Een mannequin die door kanker een been verloor, werd zelfs voorzien van een prothese die er zo natuurlijk uitzag dat zij haar carrière kon voortzetten.

Iemands geestelijke instelling is belangrijk

Toch waarschuwt Ellen Winchell, deskundige op het terrein van de geestelijke gezondheidszorg: „Als je een persoonlijke crisis zoals een amputatie meemaakt, word je zwaar beproefd op elk vlak van je wezen — fysiek, emotioneel, mentaal en geestelijk.” Neem William eens, die een been door gangreen verloor na een verwonding. Hij zegt: „Een van de sleutels tot het overwinnen van elke uitdaging in het leven is onze geestelijke instelling. Ik heb mijn handicap nooit als een nadeel beschouwd. In plaats daarvan heb ik een positieve kijk gehouden op alle teleurstellingen die ik sinds mijn ongeluk heb moeten incasseren.” Ellen Winchell, zelf geamputeerd, is het met hem eens en zegt dat mensen met een positieve instelling zich meestal beter aanpassen aan het verlies van een arm of been dan pessimistische mensen. Het is zoals de bijbel zegt: „Een hart dat blij is, doet goed als geneesmiddel.” — Spreuken 17:22.

Ontwaakt! sprak met een aantal christenen die zich goed aangepast hebben aan het verlies van een van hun ledematen. De meesten van hen gaven geamputeerden de raad niet al te verlegen te zijn of geheimzinnig te doen over hun handicaps. „Ik zou het erger vinden als anderen het gevoel hadden dat dit een van die taboe-onderwerpen was”, zei Dell, die zijn linkerbeen onder de knie verloor. „Volgens mij voelt dan niemand zich op zijn gemak.” Sommige deskundigen doen de aanbeveling dat als u uw rechterhand mist en u aan iemand voorgesteld wordt, u gewoon uw linkerhand moet uitsteken voor een handdruk. En informeert iemand naar uw prothese, vertel hem er dan over. Dat u zich op uw gemak voelt, helpt de ander zich te ontspannen. Meestal zal het gesprek al gauw over andere onderwerpen gaan.

Er is „een tijd om te lachen” (Prediker 3:4b). Een vrouw die een hand verloor, zegt: ’Zorg er bovenal voor dat u uw gevoel voor humor behoudt! Wij mogen nooit vergeten dat onze houding tegenover onszelf voor een groot deel bepalend is voor de houding van de wereld tegenover ons.’

„Een tijd om te wenen”

Nadat Dell zijn been verloren had, zei hij aanvankelijk bij zichzelf: „Dat is het dan. Mijn leven is voorbij.” Florindo en Floriano verloren allebei ledematen door landmijnen in Angola. Florindo zegt dat hij drie dagen en nachten heeft gehuild. Floriano had het eveneens erg moeilijk. „Ik was nog maar 25”, schrijft hij. „De ene dag kon ik alles en de volgende dag kon ik niet eens staan. Ik was neerslachtig en ontmoedigd.”

Er is „een tijd om te wenen” (Prediker 3:4a). En het is heel natuurlijk om een tijdlang verdriet te hebben wanneer u een ernstig verlies geleden hebt. (Vergelijk Rechters 11:37; Prediker 7:1-3.) „De manier om het verdriet te verwerken, is het over je te laten komen”, schrijft Ellen Winchell. Het uiten van uw gevoelens tegenover een meelevend luisteraar is vaak heel nuttig (Spreuken 12:25). Maar verdriet blijft niet voorgoed. Sommigen kunnen na het traumatische verlies van een arm of been tijdelijk opvliegender worden, kritisch, gespannen of in zichzelf gekeerd. Maar die gevoelens ebben meestal weg. Is dat niet het geval, dan kan er sprake zijn van een klinische depressie — een kwaal die over het algemeen medische hulp vergt. Familieleden en vrienden moeten alert zijn op tekenen dat hun dierbare dergelijke hulp nodig heeft.a

W. Mitchell, die aan beide benen verlamd is, schrijft: „Wij hebben allemaal mensen nodig die om ons geven. Bijna alles is te dragen als je je omgeven voelt door een netwerk van vrienden en familie, terwijl een kleine tegenslag iemand die probeert zich alleen door het leven te slaan, totaal van de kaart kan brengen. En vriendschappen komen niet vanzelf, ze moeten actief gestart en actief in stand gehouden worden, anders gaan ze verloren.” — Vergelijk Spreuken 18:24.

Kwaliteit van leven na het verlies van een arm of been

Ondanks hun handicap leiden velen die een of meer ledematen missen een leven van goede kwaliteit. Russell bijvoorbeeld had bij zijn geboorte alleen het bovenste deel van zijn linkerbeen. Op 78-jarige leeftijd doet hij nog steeds geregeld aan lichaamsbeweging en leidt hij een vol leven, hoewel hij nu een wandelstok gebruikt. Russell is opgewekt van aard en bekende dat hij sinds jaar en dag de bijnaam Happy heeft.

Douglas, die een been verloor in de Tweede Wereldoorlog, loopt met behulp van een moderne prothese. Als een van Jehovah’s Getuigen heeft hij met plezier zes jaar als gewone pionier oftewel volletijdprediker gediend. En herinnert u zich Dell nog, die dacht dat zijn leven voorbij was toen hij zijn been verloor? Ook zijn leven als pionier schenkt hem veel voldoening en hij kan in zijn eigen onderhoud voorzien.

Maar hoe vergaat het mensen die ledematen verloren hebben in arme of door oorlog verscheurde landen? De Wereldgezondheidsorganisatie zegt daarover: „De realiteit is nu dat slechts een klein percentage van de mensen met een handicap hulp krijgt.” Velen moeten zich met wandelstokken en primitieve krukken behelpen om zich te verplaatsen. Niettemin is er soms hulp beschikbaar. Floriano en Florindo, de Angolese slachtoffers van een landmijn, kregen beiden prothesen via het Internationale Rode Kruis en de Zwitserse regering. Floriano dient blijmoedig als dienaar in de bediening in de plaatselijke gemeente van Jehovah’s Getuigen en Florindo dient als ouderling en volletijdprediker.

Een vereniging die zich voor de gehandicapten inzet, brengt het treffend zo onder woorden: „De enige gehandicapten zijn degenen die de moed verloren hebben!” Interessant is dat de bijbel gehandicapten aanzienlijk heeft geholpen moed te vatten. „Dat ik tijdens mijn herstel de bijbelse waarheid leerde kennen, is een geweldige hulp voor me geweest”, zegt Dell. In dezelfde zin zegt Russell: „Mijn op de bijbel gebaseerde hoop heeft me altijd door moeilijkheden heen geholpen.” Welke hoop biedt de bijbel gehandicapten precies?

[Voetnoten]

[Kader op blz. 8]

Fantoompijn

Fantoomsensaties noemt men het heel reële gevoel dat de geamputeerde extremiteit er nog zit. Het is het normale gevoel dat geamputeerden na de operatie hebben en het is zo echt dat een brochure voor geamputeerden zegt: „Pas op voor fantoomsensaties wanneer u zonder uw prothese uit bed of uit een stoel komt. Kijk altijd naar beneden om u eraan te herinneren dat uw voet ontbreekt.” Een patiënte die haar beide benen had verloren, wilde opstaan om haar dokter een hand te geven maar viel in plaats daarvan op de grond!

Een ander probleem is fantoompijn. Dat is de echte pijn die na amputatie gevoeld wordt in de weggenomen extremiteit. De hevigheid, de soort en de duur van de fantoompijn varieert van mens tot mens. Gelukkig worden zowel fantoomsensaties als fantoompijn meestal mettertijd minder.

[Illustratie op blz. 6]

Moderne prothesen maken het leven veel prettiger voor veel gehandicapten

[Verantwoording]

Photo courtesy of RGP Prosthetics

[Illustratie op blz. 7]

Verdriet is een normale reactie op een ernstig verlies

[Illustratie op blz. 8]

Veel gehandicapten genieten een goede kwaliteit van leven