Is verzoening mogelijk?

„Het is doodeenvoudig om impulsief een echtscheiding op gang te brengen,” wordt in het boek „Couples in Crisis” opgemerkt, „en toch moeten er heel wat huwelijken zijn die in wezen de moeite waard zijn en een succes zouden kunnen zijn als de problemen uit de weg werden geruimd.”

DIE opmerking stemt overeen met de eeuwenoude leer van Jezus Christus over echtscheiding. Hoewel hij verklaarde dat het toelaatbaar was als een onschuldige huwelijkspartner zich liet scheiden op basis van echtelijke ontrouw, zei hij niet dat dit verplicht was (Mattheüs 19:3-9). Een trouwe partner kan redenen hebben om te proberen het huwelijk te redden. Het kan zijn dat de schuldige nog steeds van zijn vrouw houdt.a Misschien is hij een zorgzame echtgenoot en toegewijde vader die gewetensvol in de behoeften van zijn gezin voorziet. De trouwe echtgenote kan haar eigen behoeften en die van haar kinderen in aanmerking nemen en besluiten zich met hem te verzoenen in plaats van te gaan scheiden. Welke factoren kunnen in dat geval beschouwd worden, en hoe kan de uitdaging om de draad van het huwelijk weer op te nemen met succes aangegaan worden?

Allereerst moet gezegd worden dat noch echtscheiding noch verzoening gemakkelijk is. Verder is het niet waarschijnlijk dat onderliggende problemen in het huwelijk opgelost zullen worden door eenvoudig de overspelige partner te vergeven. Het vergt meestal veel pijnlijk zelfonderzoek, open communicatie en hard werken om een huwelijk te redden. Echtparen onderschatten vaak de hoeveelheid tijd en moeite die het kost om een beschadigd huwelijk weer op te bouwen. Desondanks hebben velen volgehouden, met een stabiel huwelijk als resultaat.

Vragen die een antwoord behoeven

Om een verstandige beslissing te nemen, moet een trouwe partner duidelijkheid hebben over haar gevoelens en de mogelijkheden die zij heeft. Zij zou het volgende kunnen overdenken: Wil hij terugkomen? Heeft hij definitief een eind gemaakt aan de overspelige relatie, of aarzelt hij dat prompt te doen? Heeft hij gezegd dat hij er spijt van heeft? Zo ja, heeft hij werkelijk berouw, heeft hij oprechte wroeging over wat hij gedaan heeft? Of is hij geneigd mij de schuld te geven van zijn overtreding? Betreurt hij werkelijk het verdriet dat hij heeft veroorzaakt? Of zit het hem eigenlijk alleen maar dwars dat zijn ongeoorloofde relatie is ontdekt en verstoord?

Hoe ziet de toekomst eruit? Is hij begonnen zijn instelling en de handelwijze die tot het overspel heeft geleid te corrigeren? Is hij vastbesloten niet in dezelfde fout te vervallen? Of heeft hij nog steeds de neiging te flirten en ongepaste emotionele banden met het andere geslacht aan te gaan? (Mattheüs 5:27, 28) Wil hij zijn uiterste best doen om het huwelijk nieuw leven in te blazen? Zo ja, wat doet hij dan in die richting? Positieve antwoorden op deze vragen kunnen een basis zijn om te geloven dat herstel van het huwelijk mogelijk is.

Onontbeerlijke communicatie

„Plannen zijn tot mislukking gedoemd”, zegt een bijbelschrijver, „waar geen vertrouwelijk gesprek is” (Spreuken 15:22). Dat is stellig het geval wanneer de onschuldige partner er behoefte aan heeft met haar echtgenoot over zijn ontrouw te praten. Zonder per se op intieme details in te gaan, zouden zij een eerlijk en openhartig gesprek kunnen hebben waardoor duidelijk wordt wat er nu precies gebeurd is en misverstanden worden opgehelderd. Dat kan vervolgens helpen voorkomen dat het echtpaar verder uiteendrijft als gevolg van misverstanden en langdurige wrok. Toegegeven, zulke gesprekken zullen waarschijnlijk door zowel de man als de vrouw als pijnlijk worden ervaren. Maar velen hebben gemerkt dat ze een belangrijk onderdeel vormen van het proces tot herstel van het vertrouwen.

Nog een belangrijke stap tot echte verzoening is te trachten vast te stellen wat de zwakke plekken in het huwelijk zijn — dingen waaraan beide echtgenoten misschien moeten werken. Zelda West-Meads adviseert: „Als u de pijnlijke situatie hebt doorgepraat, vastgesteld hebt dat de affaire definitief voorbij is, dat u uw huwelijk nog steeds belangrijk vindt, . . . ga dan uitzoeken wat er verkeerd is gegaan en blaas [het] huwelijk nieuw leven in.”

Misschien was er te weinig wederzijdse waardering, werden geestelijke activiteiten verwaarloosd, bracht u niet genoeg tijd samen door. Mogelijk hebt u uw partner niet alle liefde, tedere genegenheid, complimenten en eer gegeven waaraan behoefte bestond. Het samen opnieuw evalueren van uw doelen en waarden zal aanzienlijk bijdragen tot een hechtere band en zal toekomstige ontrouw helpen voorkomen.

Werken aan vergeving

Het kan zijn dat een gekwetste echtgenote het ondanks haar oprechte inspanningen niet gemakkelijk zal vinden haar man vergeving te schenken, laat staan de andere vrouw (Efeziërs 4:32). Het is echter mogelijk progressief te werken aan het overwinnen van wrok en bitterheid. „De trouwe partner moet erkennen dat er een tijd komt dat zij verder moeten”, luidt de raad in een naslagwerk. „Het is belangrijk de vroegere zonden van uw partner niet steeds weer op te rakelen om [hem] iedere keer dat er een meningsverschil is te straffen.”

Veel huwelijkspartners hebben gemerkt dat zij door hun pogingen om hun wrokgevoelens te verzachten en uit te bannen, uiteindelijk geen vijandigheid tegenover de overtreder meer voelden. Dat is een onmisbare stap bij het weer opbouwen van een huwelijk.

Leren weer te vertrouwen

„Zullen wij dat vertrouwen weer terug kunnen krijgen?”, vroeg een radeloze vrouw zich vertwijfeld af. Haar bezorgdheid is begrijpelijk omdat het bedrog van de overspeler het vertrouwen kapot heeft gemaakt — of het op zijn minst ernstig heeft geschaad. Net als een kostbare vaas is vertrouwen makkelijk te breken maar moeilijk te herstellen. Het is nu eenmaal een feit dat er wederzijds vertrouwen en respect moet bestaan wil een relatie niet alleen standhouden maar ook gedijen.

Gewoonlijk zal daarvoor geleerd moeten worden weer te vertrouwen. In plaats van ongevoelig te eisen dat hij wordt vertrouwd, kan de schuldige partner bijdragen tot herstel van het vertrouwen door volkomen open en eerlijk te zijn over zijn activiteiten. Christenen krijgen de aanmoediging ’onwaarheid weg te doen en waarheid te spreken’ met elkaar (Efeziërs 4:25). Om het vertrouwen terug te winnen, zou u in het begin ’uw partner een nauwkeurig overzicht kunnen geven van uw geplande activiteiten’, zegt Zelda West-Meads. „Vertel uw [partner] waar u heen gaat, wanneer u terug zult zijn en zorg ervoor dat u bent waar u gezegd hebt dat u zou zijn.” Mochten de plannen veranderen, houd haar dan op de hoogte.

Het herstel van gevoelens van eigenwaarde kan tijd en inspanning vergen. De schuldige partner kan daarbij helpen door royaal te zijn met genegenheid en complimenten — door zijn vrouw veelvuldig te vertellen dat zij gewaardeerd en bemind wordt. Een gerespecteerd huwelijksadviseuse geeft de raad: „Bejubel haar om de vrucht van haar handen” (Spreuken 31:31, Willibrordvertaling). De vrouw op haar beurt kan werken aan het weer opbouwen van haar zelfvertrouwen door zich te concentreren op dingen in haar leven die zij goed doet.

Het kost tijd

Met het oog op de intensiteit van de pijn die ontrouw teweegbrengt, is het niet verbazingwekkend dat er na vele jaren nog levendige en pijnlijke herinneringen boven kunnen komen. Maar bij het geleidelijke helingsproces zullen nederigheid, geduld en volharding van de kant van beiden bijdragen tot het herstel van vertrouwen en respect. — Romeinen 5:3, 4; 1 Petrus 3:8, 9.

„De verschrikkelijke pijn van die eerste paar maanden houdt niet aan”, verzekert het boek To Love, Honour and Betray geruststellend. „[Ze] neemt uiteindelijk wel af . . . Ten slotte merk je dat er dagen, weken, maanden en zelfs jaren kunnen voorbijgaan zonder dat je eraan denkt.” Door bijbelse beginselen in uw huwelijk te blijven toepassen en Gods zegen en leiding te zoeken, zult u ongetwijfeld de kalmerende invloed ervaren van „de vrede van God, die alle gedachte te boven gaat”. — Filippenzen 4:4-7, 9.

„Terugblikkend,” vertelt Pedro, „heeft de ervaring de loop van ons leven veranderd. We moeten nog steeds af en toe iets aan ons huwelijk repareren. Maar we hebben de narigheid overleefd. We zijn nog steeds getrouwd. En we zijn gelukkig.”

Maar stel nu dat de onschuldige huwelijkspartner geen reden heeft om de ontrouwe partner te vergeven? Of stel dat zij haar partner wel vergeeft (in de zin dat zij haar wrok laat varen) en toch om deugdelijke redenen verkiest gebruik te maken van de bijbelse mogelijkheid tot echtscheiding?b Voor welke problemen kan iemand zich door een echtscheiding geplaatst zien? Wij nodigen u uit factoren die bij een echtscheiding betrokken zijn te beschouwen en ook hoe sommigen het hebben gered.

[Voetnoten]

[Kader op blz. 6]

ZINVOLLE STEUN

Met het oog op al de factoren die aandacht verdienen, kan het nuttig zijn de hulp in te roepen van een ervaren en evenwichtige raadgever. Jehovah’s Getuigen bijvoorbeeld kunnen zich tot vriendelijke en meelevende gemeenteouderlingen wenden. — Jakobus 5:13-15.

Raadgevers, vrienden en familieleden worden aangemoedigd niet hun persoonlijke voorkeur te beklemtonen of hetzij een echtscheiding op schriftuurlijke gronden hetzij verzoening aan te bevelen of af te keuren. Een christelijke vrouw die een echtscheiding doormaakte, zegt dringend: „Geef gewoon heel veel steun en laat ons zelf beslissen wat we zullen doen.”

Raad moet terdege op de bijbel gebaseerd zijn. „Vertel hun niet hoe zij zich al dan niet moeten voelen”, raadt een gescheiden vrouw aan. „Laat hen in plaats daarvan hun hart uitstorten.” Medegevoel, broederlijke genegenheid en teder mededogen zullen als balsem zijn voor de diepe wonden die de echtelijke ontrouw heeft geslagen (1 Petrus 3:8). Een ervaren raadgever merkte op: „Er bestaat er een die onbezonnen spreekt als met de steken van een zwaard, maar de tong van de wijzen is genezing.” — Spreuken 12:18.

„Ik had behoefte aan begrip, een woord van troost, en aanmoediging”, overpeinst een trouwe echtgenoot. „En mijn vrouw snakte naar specifieke raad en een lovend woord voor de moeite die zij deed — tastbare steun die haar kon helpen door te gaan.”

Als iemand na de zaak zorgvuldig en onder gebed overdacht te hebben, op schriftuurlijke gronden besluit tot een echtscheiding of scheiding van tafel en bed, dan mag er geen raad gegeven worden op een manier waardoor hij of zij zich schuldig voelt. In plaats daarvan kan hij of zij geholpen worden ongegronde schuldgevoelens de baas te worden.

„Wil je een waardevolle bron van troost zijn,” zei een slachtoffer, „vergeet dan nooit wat een intense menselijke emoties erbij betrokken zijn.”

[Kader op blz. 7]

WAAROM SOMMIGEN BIJ ELKAAR BLIJVEN

In veel gemeenschappen zijn er vrouwen voor wie nauwelijks de keus openstaat om weg te gaan bij een overspelige man die geen berouw heeft. Zo zijn sommige christelijke vrouwen die in een door strijd verscheurd gebied wonen of in een streek waar de inkomens laag zijn, bij een ontrouwe echtgenoot gebleven die in andere opzichten voor zijn gezin blijft zorgen, ook al is hij geen gelovige. Daardoor hebben zij een onderkomen, de nodige bescherming, een vast inkomen en de betrekkelijke stabiliteit van een echtgenoot in huis — ook al is hij ontrouw. Zij hebben geredeneerd dat zij door te blijven, ook al is dat niet aantrekkelijk of gemakkelijk, in hun omstandigheden nu meer grip op hun leven hebben dan indien zij in hun eentje de strijd om het bestaan zouden moeten voeren.

Na zo’n situatie verdragen te hebben — soms jarenlang — hebben enkele van deze vrouwen de vreugdevolle zegen genoten hun man ten slotte zijn handelwijze te zien veranderen en een trouwe en liefdevolle christelijke echtgenoot te zien worden. — Vergelijk 1 Korinthiërs 7:12-16.

Zij die er de voorkeur aan geven bij hun echtgenoot te blijven — zelfs indien hij geen berouw heeft — mogen dan ook niet bekritiseerd worden. Zij hebben een niet-benijdenswaardige beslissing moeten nemen en dienen alle hulp en steun te krijgen die zij nodig hebben.

[Kader op blz. 8]

BIJ WIE LIGT DE VERANTWOORDELIJKHEID?

Natuurlijk kunnen in sommige gevallen de onvolmaaktheden van de onschuldige partner hebben bijgedragen tot een gespannen verhouding. Toch verklaart de bijbel dat „een ieder wordt beproefd doordat hij door zijn eigen begeerte meegetrokken en verlokt wordt. Vervolgens baart de begeerte, als ze vruchtbaar is geworden, zonde” (Jakobus 1:14, 15). Hoewel diverse factoren ertoe bijgedragen kunnen hebben, is iemands „eigen begeerte” in de eerste plaats verantwoordelijk voor zijn overspel. Veroorzaken de tekortkomingen van een partner huwelijksproblemen, dan is het bedrijven van overspel beslist niet de manier om ze op te lossen. — Hebreeën 13:4.

In plaats daarvan kunnen huwelijksproblemen opgelost worden wanneer zowel man als vrouw volhardend bijbelse beginselen toepast. Daartoe behoort dat zij „elkaar verdragen en elkaar vrijelijk vergeven”. Zij moeten ook hoedanigheden als „de tedere genegenheden van mededogen, goedheid, ootmoedigheid des geestes, zachtaardigheid en lankmoedigheid” tentoon blijven spreiden. En het allerbelangrijkste is dat zij ’zich bekleden met liefde, want liefde is een volmaakte band van eenheid’. — Kolossenzen 3:12-15.

[Illustratie op blz. 7]

Goed naar elkaar luisteren kan bijdragen tot het herstel van een huwelijk