Ontrouw — De tragische gevolgen

„Ik ben vertrokken”, zei de stem aan de andere kant van de lijn — vermoedelijk de verschrikkelijkste woorden die Patsa man ooit tegen haar had gezegd. „Ik kon gewoon niet geloven dat hij me in de steek had gelaten”, vertelt zij. „Waar ik altijd het bangst voor was geweest — dat mijn man me voor een ander zou verlaten — werd afschuwelijke realiteit.”

PAT, die toen 33 jaar was, had werkelijk een succes van haar huwelijk willen maken; haar man had haar verzekerd dat hij haar nooit zou verlaten. „Wij beloofden dat wij elkaar trouw zouden blijven, wat er ook zou gebeuren”, vertelt Pat. „Ik was ervan overtuigd dat hij het meende. En toen . . . deed hij dit. Nu heb ik niets meer — niet eens een kat of een goudvis — niets!”

Nooit zal Hiroshi de dag vergeten waarop de buitenechtelijke relatie van zijn moeder aan het licht kwam. „Ik was nog maar elf”, herinnert hij zich. „Ma stormde door het huis. Pa liep achter haar aan en zei: ’Wacht nou even. We kunnen er toch over praten.’ Ik voelde dat er iets verschrikkelijk mis was gegaan. Pa was een gebroken man. Hij is er nooit helemaal overheen gekomen. Bovendien was er niemand bij wie hij zijn hart kon uitstorten. Dus kwam hij bij mij. Stel je maar voor: een man van in de veertig die bij zijn zoontje van elf komt voor troost en empathie!”

Of het nu om de schandelijke affaires gaat waardoor leden van koningshuizen, politici, filmsterren en religieuze leiders van hun voetstuk zijn gevallen of om het verraad en de tranen in ons eigen gezin, echtelijke ontrouw blijft een tragische tol eisen. „Overspel”, zo verklaart The New Encyclopædia Britannica, „schijnt even universeel en, in sommige gevallen, even gewoon te zijn als trouwen.” Sommige onderzoekers schatten dat tussen de 50 en 75 procent van de gehuwden wel eens ontrouw is geweest. Huwelijksdeskundige Zelda West-Meads zegt dat hoewel veel ontrouw nooit ontdekt wordt, „alles erop wijst dat het aantal affaires toeneemt”.

Een lawine van gevoelens

Hoewel de ontrouw- en echtscheidingscijfers schokkend zijn, geven ze niet het volledige effect op het dagelijks leven van mensen weer. Naast de enorme financiële consequenties zijn er alle gevoelens die deze cijfers vertegenwoordigen — alle vergoten tranen en de onmetelijke verwarring, smart, bezorgdheid en verscheurende pijn die wordt ervaren, naast de ontelbare nachten die gezinsleden in slapeloos verdriet doorbrengen. De slachtoffers zullen de ellende wel overleven, maar waarschijnlijk lange tijd de littekens met zich meedragen. De pijn en schade laten zich niet makkelijk uitwissen.

„Het mislukken van een huwelijk brengt meestal een enorme uitbarsting van emoties teweeg,” legt het boek How to Survive Divorce uit, „een uitbarsting die soms uw kijk op de zaak dreigt te vertroebelen. Wat moet u doen? Hoe moet u reageren? Hoe komt u het allemaal te boven? U kunt heen en weer geslingerd worden tussen zekerheid en twijfel, tussen boosheid en schuldgevoel of tussen vertrouwen en argwaan.”

Dat was Pedro’s ervaring nadat hij gehoord had dat zijn vrouw hem ontrouw was geweest. „Bij ontrouw”, zegt hij vertrouwelijk, „word je overspoeld door een vloed van verwarrende emoties.” Het verscheurende gevoel is voor de slachtoffers al moeilijk te begrijpen — laat staan voor buitenstaanders, voor wie de situatie moeilijk te bevatten is. „Niemand”, aldus Pat, „begrijpt echt hoe ik me voel. Als ik eraan denk dat mijn man bij haar is, voel ik echt lichamelijk pijn, een pijn die je onmogelijk aan iemand kunt uitleggen.” Zij voegt eraan toe: „Er zijn momenten dat ik denk dat ik gek word. De ene dag heb ik het gevoel het aan te kunnen, de volgende dag wil het helemaal niet. De ene dag mis ik hem, de volgende dag herinner ik me al het geïntrigeer, het gelieg en de vernederingen.”

Woede en bezorgdheid

„Soms”, zo geeft een slachtoffer van ontrouw toe, „is de emotie die je overvalt pure woede.” Het is niet alleen verontwaardiging over het bedreven kwaad en het aangedane onrecht. Het is veeleer, zoals een journaliste het uitlegde, „wrok om wat had kunnen zijn en bedorven is”.

Ook een gering gevoel van eigenwaarde en het gevoel tekort te schieten komen veel voor. Pedro vertrouwt ons toe: „Je hebt gevoelens als: ’Ben ik niet aantrekkelijk genoeg? Mankeert er in ander opzicht iets aan me?’ Je gaat jezelf ontleden om het gebrek te vinden.” In haar boek To Love, Honour and Betray bevestigt Zelda West-Meads van de Britse Nationale Raad voor Huwelijksvoorlichting: „Een van de moeilijkste dingen om te verwerken . . . is de knauw die je trots krijgt.”

Schuldgevoel en depressiviteit

Deze emoties worden meestal op de voet gevolgd door golven van schuldgevoel. Eén vertwijfelde vrouw zegt: „Ik denk dat vrouwen erg gebukt gaan onder schuldgevoelens. Je geeft jezelf de schuld en vraagt je af: ’Wat heb ik verkeerd gedaan?’”

Een in de steek gelaten man onthult een ander aspect van wat hij „een achtbaan van snel wisselende emoties” noemt. Hij legt uit: „Een nieuwe factor is depressiviteit; die komt net zo opzetten als het slechte weer.” Een vrouw herinnert zich dat toen haar man haar verliet, er geen dag voorbijging zonder dat zij in tranen was. „Ik kan me nog heel goed de eerste tranenvrije dag herinneren, een paar weken nadat hij bij me weg was”, vertelt zij. „Het duurde een paar maanden voordat ik mijn eerste tranenvrije week had. Die tranenvrije dagen en weken werden mijlpalen die mijn vorderingen markeerden.”

Dubbel verraad

Wat velen niet beseffen, is dat de overspeler zijn partner vaak een dubbele slag heeft toegebracht. Hoe dat zo? Pat zet ons op het spoor: „Ik had het zo moeilijk. Hij was niet alleen mijn man maar ook jarenlang mijn vriend — mijn beste vriend.” Ja, in de meeste gevallen wendt een vrouw zich tot haar man om steun wanneer er problemen rijzen. Nu is hij niet alleen de oorzaak van zeer traumatische problemen geworden maar is hij ook niet langer een broodnodige bron van hulp. Met één slag heeft hij zijn vrouw veel verdriet berokkend en haar beroofd van haar vertrouweling.

De intense gewaarwording van verraad en geschokt vertrouwen is dan ook een van de meest overweldigende gevoelens die onschuldige partners ervaren. Een huwelijksadviseuse legt uit waarom echtelijke ontrouw emotioneel zo fnuikend kan zijn: „Wij investeren zo veel van onszelf, onze hoop, dromen en verwachtingen, in het huwelijk . . ., op zoek naar iemand die wij werkelijk kunnen vertrouwen, iemand van wie wij het gevoel hebben dat wij ons altijd op hem of haar kunnen verlaten. Als dat vertrouwen plotseling wordt weggenomen, kan de ravage net zo groot zijn als bij het omverblazen van een kaartenhuis.”

Het is overduidelijk, zoals in het boek How to Survive Divorce wordt opgemerkt, dat slachtoffers „hulp nodig hebben bij het ontwarren van de emotionele ontreddering . . . Zij kunnen hulp behoeven bij het vaststellen van de keuzes die zij kunnen maken en hoe zij die het beste kunnen maken.” Maar wat zijn die keuzes?

’Is verzoening voor ons de oplossing?’, vraagt u zich misschien af. ’Of moet ik echtscheiding aanvragen?’ Zeker als er toch al spanningen in het huwelijk waren, kan het heel verleidelijk zijn haastig te concluderen dat echtscheiding de oplossing voor uw problemen is. ’Per slot van rekening’, zo zou u kunnen redeneren, ’staat de bijbel echtscheiding op basis van echtelijke ontrouw toe’ (Mattheüs 19:9). Maar u zou ook kunnen redeneren dat de bijbel geen echtscheiding eist. U kunt daarom vinden dat het beter zou zijn u te verzoenen en opnieuw aan uw huwelijk te gaan werken om het sterker te maken.

Of u al dan niet van uw ontrouwe partner gaat scheiden, is een persoonlijke beslissing. Maar hoe kunt u weten wat u moet doen? Beschouw eerst eens enkele van de factoren die u kunnen helpen bepalen of verzoening mogelijk is.

[Voetnoten]