Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik mijn gedachten ergens bij houden?

„Ik heb jaren op de vergaderingen gezeten zonder er veel van op te steken. Ik was er gewoon niet bij.” — Matthew.

HEB je ooit in een klaslokaal of op een christelijke vergadering gezeten en je plotseling gerealiseerd dat je geen idee had waar het over ging? Als je gedachten soms de neiging hebben af te dwalen, ben je daarin niet de enige. Zoals in een vorig artikel is uiteengezet komt het vaak voor dat jongeren maar kort hun aandacht bij iets kunnen bepalen.a Maar met een beetje moeite en een verandering in je houding kun je leren je concentratievermogen te vergroten.

Wees geïnteresseerd

Denk eens aan een geoefend atleet. „Iedereen die aan een wedstrijd deelneemt, [oefent] zelfbeheersing in alle dingen”, zegt de apostel Paulus. Als een atleet zich zelfs maar een ogenblik laat afleiden, kan het hem de wedstrijd kosten. Om te winnen moet hij leren zich te concentreren — zich af te sluiten voor het geluid van de luidruchtige menigte, zijn pijn en uitputting te negeren en aan verliezen zelfs niet te denken. Maar wat motiveert atleten nu om al die moeite te doen? Volgens de apostel Paulus doen zij dit „om een vergankelijke kroon te verkrijgen” — de trofeeën en eer die aan winnaars worden gegeven. — 1 Korinthiërs 9:25.

Zo moet ook jij gemotiveerd zijn om op te letten! Het boek Study Is Hard Work, door William H. Armstrong, zegt: „Het is de verantwoordelijkheid van de leerling om geïnteresseerd te zijn. Niemand kan voor jou geïnteresseerd zijn, en niemand kan je interesse vergroten als je dat niet zelf wilt.” Kennis is de sleutel tot begrip van de wereld om je heen. Hoe meer je weet, hoe meer je kunt leren. „Voor de verstandige is kennis iets gemakkelijks”, zegt Spreuken 14:6. Je onthoudt misschien niet alles wat je op school leert, maar school helpt je in ieder geval je denkvermogen te stimuleren en te ontwikkelen. (Vergelijk Spreuken 1:4.) Als je geestelijke discipline en concentratievermogen hebt, zul je daar je hele leven voordeel van trekken.

Verveelde en saaie leraren

Maar sommige tieners klagen dat zelfs hun leraren ongeïnteresseerd lijken te zijn. Een zekere Jesse zegt: „Leraren gaan voor je staan, zeggen iets, geven je huiswerk op en dan mag je het lokaal weer uit. Ik denk dat zij er met de pet naar gooien. De leraren doen niet alsof het belangrijk is, dus zien wij er niet de noodzaak van in op te letten.”

Moet je daarom maar concluderen dat het tijdverspilling is goed op te letten? Niet per se. Veel leraren zijn gewoon in een vicieuze cirkel terechtgekomen. Een tiener die Collin heet, legt uit: „Niemand luistert naar leraren, en daarom denken leraren dat niemand iets wil leren. Dan stoppen zij niet veel energie en enthousiasme in hun onderwijs.”

Of je het nu gelooft of niet, jij kunt misschien helpen dit patroon te doorbreken. Hoe? Gewoon door op te letten. Slechts één geïnteresseerde leerling is misschien alles wat een verveelde leraar nodig heeft om weer belangstelling voor zijn werk te krijgen. Het is waar dat sommige leraren gewoon niet in staat zijn de belangstelling van een klas vast te houden. Maar vraag jezelf, voordat je in dagdromen verzinkt, af: ’Weet hij waar hij het over heeft?’ Zo ja, neem je dan voor iets van hem te leren. Luister aandachtig — concentreer je! Doe mee aan klassebesprekingen. Stel gerichte vragen. In het boek How to Study in High School wordt opgemerkt: „Veel leerlingen vinden het nuttig schema’s, woorden, kaartjes, definities en belangrijke gedachten die de leraar op het bord schrijft of op een andere manier beklemtoont, te noteren.”

„Meer dan gewone aandacht schenken”

Er staat echter veel meer op het spel wanneer het gaat om het luisteren op christelijke vergaderingen. Jesse geeft toe: „Soms letten jonge mensen tijdens bijvoorbeeld de vergaderingen niet op omdat zij niet beseffen hoe belangrijk de vergaderingen zijn.” In Hebreeën 2:1 krijgen wij het gebod „meer dan gewone aandacht [te] schenken aan de dingen die wij gehoord hebben, opdat wij nooit afdrijven”. Kun je na een gemeentevergadering bijgewoond te hebben, je van elk onderdeel iets te binnen brengen? Of merk je soms dat je je niet eens kunt herinneren wie een aandeel aan het programma had?

Ook hier gaat het erom dat je het belang inziet van wat je leert. Zelfs je leven is erbij betrokken! (Johannes 17:3) Nog iets om bij stil te staan: Wanneer je over de bijbel leert, leer je als God zelf te denken! (Jesaja 55:8, 9) En wanneer je toepast wat je leert, bekleed je je met wat de bijbel „de nieuwe persoonlijkheid” noemt (Kolossenzen 3:9, 10). Maar als je nalaat goed op te letten, breng je misschien niet de nodige verbeteringen in je leven aan; je zult in geestelijke groei achterblijven. Jehovah weet dat wij allemaal de neiging hebben onze geest af te laten dwalen. Daarom doet hij het dringende verzoek: „Luistert aandachtig naar mij . . . Neigt uw oor en komt tot mij. Luistert en uw ziel zal in leven blijven.” — Jesaja 55:2, 3.

Manieren om meer profijt te trekken van de vergaderingen

Toch kan het in het begin moeilijk zijn om op vergaderingen goed op te letten. Maar onderzoekers beweren dat hoe meer wij ons oefenen in concentreren, hoe bedrevener onze hersenen erin worden. Matthew, die in het begin is aangehaald, overwon de neiging om tijdens de vergaderingen af te dwalen. Hij zegt: „Ik heb gemerkt dat ik mijzelf streng moet aanpakken om op te letten. Na een tijdje gaat het beter, en kun je je langer concentreren.” Matthew wijst ook op de belangrijkste factor waardoor de vergaderingen plezierig voor hem worden. Hij zegt: „Ik studeer van tevoren.” Een jongere die Charese heet zegt in dezelfde trant: „Als ik mij heb voorbereid, voel ik mij meer een deel van de vergadering. De lezingen lijken diepgaander te zijn en meer betekenis voor mij te hebben.”

Afleidende gedachten buitensluiten is ook belangrijk. Het is waar dat je misschien verschillende gegronde zorgen hebt waar je over piekert: dat proefwerk van volgende week, een persoonlijkheidsconflict dat je stress bezorgt, toekomstige uitgaven die je moet doen. Maar Jezus gaf het volgende advies: „Wie van u kan door bezorgd te zijn één el aan zijn levensduur toevoegen? Weest dus nooit bezorgd voor de volgende dag, want de volgende dag zal zijn eigen zorgen hebben. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad” (Mattheüs 6:27, 34). Concentratie op gemeentevergaderingen zal je problemen niet laten verdwijnen, maar zal je helpen in geestelijk opzicht vernieuwd te worden, zodat je je problemen beter aankunt. — Vergelijk 2 Korinthiërs 4:16.

Ook aandachtig luisteren kan je helpen geconcentreerd te blijven. Matthew zegt: „Ik probeer te voorzien wat de spreker tijdens de lezing naar voren zal brengen en kijk dan hoe hij dat doet.” Vraag jezelf af: ’Wat zijn de hoofdpunten die besproken worden? Hoe kan ik gebruiken wat ik leer?’ Door uit te zien naar wat de spreker verder gaat zeggen, kun je eveneens geholpen worden je gedachten erbij te houden. Probeer zijn manier van redeneren te volgen. Let op de schriftuurlijke argumenten die hij gebruikt. Denk na over zijn hoofdpunten en vat die samen. Maak korte, zinvolle aantekeningen. Wanneer er bij een onderdeel om zaaldeelname wordt gevraagd, doe daar dan aan mee! Dat kan een hulp zijn om je geest bezig te houden en te voorkomen dat je gedachten afdwalen.

Het is waar dat het een uitdaging kan zijn te luisteren als een bepaalde spreker niet erg enthousiast is of zijn voordracht mat is. Denk eens aan wat enkele eerste-eeuwse christenen van de spreekbekwaamheid van de apostel Paulus vonden: „Zijn tegenwoordigheid in persoon is zwak en zijn spreken verachtelijk” (2 Korinthiërs 10:10). Maar Paulus reageerde op die kritiek met de woorden: „Ook al ben ik onbedreven in het spreken, in kennis ben ik het stellig niet” (2 Korinthiërs 11:6). Ja, als degenen die naar Paulus luisterden verder hadden gekeken dan zijn spreekbekwaamheid en zich hadden geconcentreerd op de inhoud van wat hij zei, dan hadden zij veel „diepe dingen Gods” kunnen leren (1 Korinthiërs 2:10). Evenzo kun jij zelfs van een „saaie” spreker iets leren als je je concentreert en luistert. Wie weet behandelt hij wel een bepaalde betekenisnuance of past hij een schriftplaats op een manier toe die nog nooit bij je is opgekomen.

Jezus’ woorden in Lukas 8:18 vatten de kwestie goed samen: „Schenkt . . . aandacht aan de wijze waarop gij luistert.” Het zal inderdaad moeite en oefening kosten om te leren erbij te blijven — en niet af te dwalen. Maar na verloop van tijd zul je de voordelen oogsten. Leren je te concentreren kan leiden tot betere cijfers en, wat nog belangrijker is, tot geestelijke groei!

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 20]

Belangstelling ontwikkelen voor wat je hoort, is de sleutel tot goed opletten