Bloedvrije chirurgie — De voordelen worden meer en meer erkend

IN 1996 publiceerde het Engelse Koninklijk College van Chirurgen een brochure met als titel Code of Practice for the Surgical Management of Jehovah’s Witnesses. In die brochure merken de chirurgen op: „De gevaren van bloedtransfusie maken het wenselijk om als het maar enigszins mogelijk is alternatieve maatregelen te overwegen.”

AHA NEWS, uitgegeven door de American Hospital Association, berichtte ook over de reden waarom de voordelen van bloedvrije chirurgie meer en meer erkend worden. „Wat begonnen is als een godsdienstige overtuiging, ontwikkelt zich tot medische voorkeur en geavanceerde technologie”, werd in het wekelijks verschijnende blad opgemerkt. „De bloedvrije geneeskunde en chirurgie, ten dele gestimuleerd door de leerstellingen van Jehovah’s Getuigen, ontstijgt de behoeften van een godsdienstige gemeenschap en vindt overal in het land haar weg naar operatiekamers.”

Waarom veel artsen voorstanders zijn van bloedvrije chirurgie was een thema dat besproken werd in het in het najaar van 1997 verschenen supplement bij Time. „De angst voor aids is slechts één reden”, vermeldde het artikel. Het ging vooral in op het werk dat wordt gedaan aan het Instituut ter Bevordering van Bloedvrije Geneeskunde en Chirurgie van het Englewood Hospital in New Jersey.

Time merkte op: „Het instituut is toonaangevend onder de meer dan vijftig instellingen in de VS die nu bloedvrije chirurgie toepassen. Zonder enig donorbloed te gebruiken, bieden ze een breed scala van chirurgische procedures die gewoonlijk transfusies zouden omvatten, daarbij gebruik makend van technieken die het bloedverlies drastisch verminderen of nagenoeg elimineren.”

Doeltreffend en veilig

In de inleiding van het artikel in Time stond de ervaring van Henry Jackson, die door hevige inwendige bloedingen negentig procent van zijn bloed had verloren en wiens hemoglobinegehalte was gedaald tot een levensbedreigende 1,7 gram per deciliter. Jackson werd naar het Englewood Hospital overgebracht vanuit een ander ziekenhuis in New Jersey dat hem niet wilde behandelen zonder gebruik te maken van bloedtransfusies.

In Englewood kwam Jackson onder behandeling te staan van dr. Aryeh Shander en kreeg hij „ijzer- en vitaminepreparaten in grote concentraties, plus ’industriële doses’ van een bloedopbouwend middel, synthetische erytropoëtine, dat het beenmerg stimuleert tot de aanmaak van rode bloedcellen. Tot slot werden intraveneuze vloeistoffen toegediend om de weinige circulatie die hij nog had te stimuleren.”

Time berichtte dat enkele dagen later „het eerste ziekenhuis opbelde om te vragen of Jackson dood was. Met onverhulde voldoening vertelde Shander hun: ’Hij is niet alleen niet dood, het gaat prima met hem en hij kan naar huis, en hij zal binnenkort weer gewoon aan de slag kunnen.’”

In een televisie-interview op 28 november 1997 verklaarde dr. Edwin Deitch, medisch directeur voor het bloedvrije programma aan het University Hospital in Newark (New Jersey, VS), hoe het onderzoek op het gebied van de bloedvrije chirurgie zich ontwikkeld had: „Jehovah’s Getuigen . . . hebben zich heel wat moeite getroost bij hun pogingen mensen te vinden die zonder bloed wilden opereren. Uit enkele van de resultaten van die onderzoeken bleek dat het beter met hen ging dan verwacht was, [beter dan] met mensen die wel bloed hadden gekregen.”

Dr. Deitch voegde eraan toe: „Bloed kan de effectiviteit van het immuunsysteem verminderen en problemen veroorzaken door postoperatieve infectie; het kan het risico vergroten dat iemands kanker terugkomt, zodat bloed, hoewel het onder bepaalde omstandigheden nuttig is geweest, een ongewenste kant blijkt te hebben.” Ten aanzien van bloedvrije chirurgie kwam dr. Deitch tot de slotsom: „De resultaten voor de patiënt zijn duidelijk beter, met minder complicaties, en de kosten zijn lager. Daarom is [bloedvrije chirurgie] werkelijk onder alle omstandigheden gunstiger.”

Derhalve, aldus Time, „dringen steeds meer patiënten aan op alternatieven die veiliger en effectiever zijn dan transfusies”. Het blad berichtte ook: „Volgens sommige schattingen is 25% van de in de VS gegeven transfusies onnodig. Er zijn ook aanwijzingen dat patiënten niet zulke hoge hemoglobinegehalten kunnen verdragen als voorheen gedacht werd en dat vooral jonge mensen een ingebouwde bloedreserve hebben. . . . [Shander] is ervan overtuigd dat het niet toedienen van bloed een doenlijke en te prefereren keuze voor de meeste patiënten is.”

Hoewel het oplopen van een ziekte door bloedtransfusies een van de grootste gevaren is, zijn er nog meer. „Van een bloedbank afkomstig bloed heeft, nadat het gekoeld en opgeslagen is, niet hetzelfde vermogen als vers bloed om zuurstof te transporteren”, verklaarde dr. Shander. „Wij beginnen nog maar net te begrijpen wat wij precies doen als wij een transfusie geven.”

„De gouden standaard”

„Tot slot”, zo besloot Time, „zijn er de kosten: met rond de $500 voor elke transfusie, plus bijkomende administratiekosten, komt de totale rekening op één tot twee miljard dollar per jaar, ruim voldoende motief om alternatieven te overwegen.” De duizelingwekkende kosten van bloedtransfusies schijnen nu een voorname reden te zijn waarom bloedvrije chirurgie zo populair is geworden.

Sharon Vernon, directrice van het Centrum voor Bloedvrije Geneeskunde en Chirurgie aan het St. Vincent Charity Hospital in Cleveland (Ohio, VS), zei over de behandeling van patiënten zonder bloed toe te dienen: „Het gebeurt steeds vaker omdat artsen erkennen dat de bloedvrije geneeskunde de gouden standaard is in een omgeving waar bezuinigd moet worden. Onze ervaring is dat zelfs verzekeringsmaatschappijen die normaal niet van onze diensten gebruik maken, mensen naar ons toe sturen omdat het hun geld bespaart.”

Het is duidelijk dat de bloedvrije chirurgie snel meer erkenning krijgt in de medische wereld, en dat om een aantal redenen.

[Kader op blz. 11]

RECENTE GERECHTELIJKE UITSPRAKEN

Twee in november en december 1997 in de staat Illinois (VS) gedane uitspraken waren van grote betekenis. Bij de eerste kreeg Mary Jones, een van Jehovah’s Getuigen, een schadevergoeding van $150.000 toegekend omdat haar in 1993 twee eenheden bloed waren toegediend ondanks haar duidelijke bezwaar tegen deze behandelingsmethode. Dit is het hoogste bedrag dat ooit door een Getuige geïncasseerd is wegens emotionele schade tengevolge van een ongewenste bloedtransfusie.

De tweede zaak betrof de destijds zwangere Getuige Darlene Brown, die tegen haar wens een transfusie kreeg toegediend ter wille van haar 34 weken oude foetus. Op 31 december 1997 lichtte het Hof van Appèl van Illinois de uitspraak toe met de woorden: „Een bloedtransfusie is een invasieve medische procedure die inbreuk maakt op de lichamelijke integriteit van een toerekeningsvatbare volwassene.” Het Hof van Appèl vatte de uitspraak samen door te zeggen dat „krachtens de wet van deze Staat . . . wij een zwangere vrouw niet wettelijk kunnen verplichten toe te stemmen in een invasieve medische procedure”.

Op 9 februari 1998 vernietigde het hof van Tokio de uitspraak van een lagere rechtbank, die had beslist dat een arts in zijn volste recht stond toen hij Misae Takeda een bloedtransfusie had gegeven tijdens een operatie in 1992. Het hof verklaarde dat „het recht van de patiënt om voor een bepaalde behandeling te kiezen, gerespecteerd moet worden. Het toedienen van een bloedtransfusie was onrechtmatig.” Misae Takeda kreeg een schadeloosstelling van 550.000 yen toegekend.