Een blik op de wereld
Oceanen in gevaar
Meer dan 1600 oceanologen en natuurbeschermingsecologen uit 65 landen hebben een „oproep tot actie” laten uitgaan om de oceanen tegen verdere schade te beschermen, bericht The Journal of Commerce. „De zee verkeert echt in moeilijkheden, veel grotere moeilijkheden dan wij voorheen dachten”, zegt zeeëcoloog Elliot Norse. Eén voorbeeld dat werd aangehaald, is een oceaangebied van 18.000 vierkante kilometer in de Golf van Mexico dat bekendstaat als de dode zone. Zoals de naam te kennen geeft, is de dode zone verstoken van vissen, garnalen en de meeste andere zeedieren. Wetenschappers schrijven het probleem toe aan grote populaties algen die kunnen bestaan dank zij de voedselrijkdom in het uitspoelsel dat door de Mississippi wordt meegevoerd. Wanneer de algen sterven, komen ze op de bodem van de oceaan terecht. Terwijl bacteriën de dode algen beginnen af te breken, wordt er zuurstof onttrokken aan de bodem van de oceaan. Oceanoloog dr. Nancy Rabalais zegt: „Alles wat niet weg kan trekken, sterft uiteindelijk.”
Orgaandonors
Wilt u dat anderen uw organen opeisen wanneer u sterft? Dat is de vraag waar veel Brazilianen voor staan sinds per 1 januari 1998 een nieuwe wet van kracht werd. De wet bepaalt dat alle Brazilianen die ouder zijn dan 18 jaar automatisch orgaandonor zullen worden tenzij zij een document ondertekenen waarin om vrijstelling wordt gevraagd. Maar „er zijn overvloedig veel aanwijzingen dat de meeste Brazilianen er de voorkeur aan geven na hun dood intact te blijven”, bericht The Miami Herald. „In de afgelopen zes maanden hebben drie van de vier mensen die hun rijbewijs haalden, geweigerd orgaandonor te worden.” Waarom? Sommige mensen zijn bang dat artsen wellicht onder druk gezet worden om patiënten voortijdig hersendood te verklaren zodat hun organen gebruikt kunnen worden.
Een slecht jaar voor waarzeggers
Waarzeggers in Duitsland waren in 1997 bijna met „blindheid” geslagen, zo bericht de in Frankfurt uitgegeven Nassauische Neue Presse. Van de naar schatting 70 voorspellingen die door het Genootschap voor Wetenschappelijk Onderzoek van Parawetenschappen (GWUP) werden geanalyseerd, kwam er niet één uit. De werkelijk verrassende gebeurtenissen in 1997 bleven verborgen voor de helderzienden. Niet één paragnost had bijvoorbeeld de plotselinge dood van prinses Diana voorspeld. Veel waarzeggers zijn zo voorzichtig geworden dat zij alleen maar de ontwikkeling van tendensen proberen te voorspellen, zoals economische en politieke moeilijkheden. Dat zijn „dingen die trouwens iedere krantenlezer had kunnen bedenken”, zegt Edgar Wunder van het GWUP.
Riskante seks
Van 1994 tot 1996 hebben onderzoekers verbonden aan het Rhode Island Hospital en het Boston City Hospital, in de Verenigde Staten, 203 met HIV besmette patiënten geënquêteerd over hun seksuele activiteit. Wat bleek uit dat onderzoek? „Vier van de tien met H.I.V. besmette personen hadden hun sekspartners niet op de hoogte gesteld van hun toestand, en bijna twee derde van hen gebruikte niet altijd een condoom”, bericht The New York Times. Dit achterhouden van informatie over een HIV-besmetting komt veel voor, zo zeggen onderzoekers. „Dat heeft niets met onwetendheid te maken”, zegt dr. Michael Stein van de medische faculteit van de Brown University in Providence (Rhode Island). „Mensen begrijpen dat zij H.I.V. kunnen overdragen. [Zij] zijn niet onbekend met deze onderwerpen. Dit is een kwestie van persoonlijke verantwoordelijkheid.”
Zwaarlijvigheid en hartkwalen
„De meest effectieve strategie ter voorkoming van kransvatvernauwing op volwassen leeftijd is wellicht het voorkomen van zwaarlijvigheid in de kinderjaren”, bericht The Journal of the American Medical Association. Gezondheidsfunctionarissen weten al enige tijd dat zwaarlijvigheid bij kinderen de kans op hoge bloeddruk, suikerziekte, hyperlipemie (een overmaat aan vet in het bloed), kransvatvernauwing en andere chronische aandoeningen vergroot. Maar in weerwil van de aanbeveling van artsen om de consumptie van vet te beperken en geregeld aan lichaamsbeweging te doen, is naar verluidt een derde van alle Noordamerikanen in mindere of meerdere mate te zwaar. „Hoeveel gegevens hebben wij nodig voordat wij als maatschappij stappen ondernemen om zwaarlijvigheid te voorkomen door onze kinderen verbeterde gewoonten op het gebied van eten en lichaamsbeweging bij te brengen?”, vraagt Linda Van Horn, verbonden aan de medische faculteit van de Northwestern University in Chicago. „De mogelijke voordelen zijn immens. Als er niets aan zwaarlijvigheid wordt gedaan, zijn de cardiovasculaire gevolgen voorspelbaar, invalidemakend en duur.” Uit de resultaten van een meer recente studie, gepubliceerd in The New England Journal of Medicine, blijkt echter dat zwaarlijvigheid slechts een matige bedreiging voor iemands gezondheid vormt. Die studie bracht aan het licht dat zwaarlijvigheid „de kans op een voortijdige dood vergroot, maar niet in de mate die veel medische deskundigen hadden verwacht”, bericht The New York Times.
Verdwijnende bossen
Bijna twee derde van de bossen die de aarde bedekten voordat aantasting door de menselijke beschaving begon, is nu verdwenen, aldus het Wereld Natuur Fonds (WWF). Ondanks alle verwoede pogingen om mensen op het probleem attent te maken, is de ontbossing in dit decennium zo toegenomen dat verschillende landen binnenkort zonder natuurlijke bossen kunnen komen te zitten. Door het kappen van bosgebieden om aan hout en bouwland te komen, worden dier- en plantesoorten gedecimeerd. Bovendien komt er door het verbranden van bomen kooldioxide in de atmosfeer van de aarde terecht, wat — zo vrezen velen — tot mondiale opwarming zal leiden. Het WWF dringt erop aan dat tegen het jaar 2000 ten minste tien procent van alle soorten bossen over de hele wereld beschermd moet zijn, zo bericht de Londense Guardian.
Wereldomvattende voedselschaarste voorzien
Volgens een onderzoek van de Johns Hopkins University „zal er, tenzij er een spectaculaire vermindering van de bevolkingsgroei en toename in de landbouwproduktie plaatsvindt, tegen 2025 niet genoeg voedsel zijn voor de naar schatting 8 miljard hongerige monden op aarde”, aldus een bericht van Associated Press. De onderzoekers voorspellen dat „als vruchtbaarheidscijfers niet dalen tot grofweg twee kinderen per vrouw”, de voedselproduktie tegen 2025 zal moeten verdubbelen, willen mensen „toegang [hebben] tot genoeg veilig en voedzaam voedsel” om gezond te blijven. Het probleem wordt nog vergroot door het tekort aan water, de bodemvervuiling, het gestage verlies van bovengrond door erosie, en klimaatveranderingen. Zelfs nu sterven er jaarlijks zo’n 18 miljoen mensen de hongerdood, ook al wordt er genoeg voedsel geproduceerd voor de bijna 6 miljard mensen die nu op aarde leven.
De verdwijnende Orinoco-alligator
De alligators van de Venezolaanse rivier de Orinoco zijn in gevaar, zo zegt het in Caracas uitgegeven tijdschrift Estampas. Sinds 1930 worden de dieren bejaagd om hun huid. Toen „was de populatie van alligators in Venezuela groter dan die van mensen”, aldus het tijdschrift. Maar tussen 1931 en 1934 werd er bijna 1,5 miljoen kilo aan alligatorhuiden geëxporteerd, wat neerkomt op minstens 4,5 miljoen alligators. In 1950, „na jaren van onafgebroken jagen”, was de alligatorpopulatie zo sterk afgenomen dat er „slechts” 30.000 kilo geëxporteerd kon worden. Nu zijn er in de Orinoco nog geen 3000 alligators over, en deskundigen zeggen dat ze, samen met 312 andere Venezolaanse diersoorten, door toedoen van de mens met uitsterven worden bedreigd.
Ontzagwekkende kracht van sterren
Een recente Hubble-foto verschaft verdere bewijzen dat een ster in ons sterrenstelsel tot de zeldzame, zogenoemde „heldere blauwe veranderlijken” behoort. Volgens astronomen heeft de stralende ster met de omringende nevel de vorm van een pistool, en daarom heeft ze de naam Pistoolster gekregen. De Pistoolster heeft een massa van naar schatting minstens 60 zonsmassa’s en is bijna 10 miljoen keer zo krachtig. Ze zou „de krachtigste ster in het uitspansel” kunnen zijn, zegt het tijdschrift Science News. Maar door tussenliggend stof kan de ster alleen met infrarood-detectors worden waargenomen. Dat verklaart waarom de Pistoolster, die zich zo’n 25.000 lichtjaren van de aarde bevindt, pas in het begin van de jaren ’90 werd ontdekt. Er zijn in ons sterrenstelsel nog maar zes van dit soort sterren waargenomen.
Rijden en telefoneren — Een riskante combinatie
Automobilisten die telefoneren terwijl zij achter het stuur zitten, maken wellicht ernstige fouten zonder zich daar ooit van bewust te zijn. Tot die bevinding kwam men na een proef die werd uitgevoerd namens de Allgemeiner Deutscher Automobil Club (ADAC). Bestuurders werd gevraagd drie keer een testroute af te leggen. De eerste keer gebruikten zij de telefoon niet. De tweede keer gebruikten zij een handenvrije mobiele telefoon; en de derde keer een handbediende telefoon. Hoe brachten de testbestuurders het ervan af? Gemiddeld maakten de bestuurders die niet telefoneerden 0,5 fouten bij het remmen en het op de eigen rijstrook blijven, degenen die de handenvrije telefoon gebruikten 5,9 en de bestuurders die de handbediende telefoon gebruikten 14,6. Door het onderzoek werd dus vastgesteld, aldus de Süddeutsche Zeitung, dat het gebruik van handbediende telefoons tijdens het rijden „een aanzienlijk gevaar voor de veiligheid vormt”.