Discriminatie van vrouwen en meisjes

IN West-Afrika koopt een zakenman een negenjarig kind. In Azië wordt een pasgeboren baby levend begraven in het woestijnzand. In een oosters land komt een peuter van honger om in een weeshuis — ongewenst en onverzorgd. Deze tragedies hadden één factor gemeen: Alle slachtoffers waren meisjes. Dat zij van het vrouwelijk geslacht waren, betekende dat zij van weinig belang werden geacht.

Dit zijn geen opzichzelfstaande gevallen. In Afrika worden duizenden meisjes en jonge vrouwen in slavernij verkocht, sommigen voor maar $15. En naar verluidt worden jaarlijks honderdduizenden jonge meisjes verkocht of gedwongen om in de prostitutie te werken, voornamelijk in Azië. Erger nog, de bevolkingscijfers voor een aantal landen wijzen uit dat er wel 100 miljoen meisjes „ontbreken”. Dat is kennelijk te wijten aan het aborteren, als baby vermoorden of totaal verwaarlozen van meisjes.

Lange tijd — eeuwenlang — is er in veel landen zo over meisjes gedacht. En in sommige landen gebeurt dat nog. Waarom? Omdat in zulke landen meer waarde wordt gehecht aan jongens. Men vindt er dat een jongen de geslachtslijn kan voortzetten, onroerend goed kan erven en de zorg voor ouders op zich kan nemen als zij oud worden, daar die landen vaak geen overheidsuitkering voor de bejaarden kennen. Een Aziatisch gezegde luidt dat „een meisje grootbrengen is als een plant in de tuin van je buurman begieten”. Als zij opgroeit, zal zij weggaan om te trouwen of zal zij misschien zelfs als prostituée verkocht worden en dus van weinig of geen nut zijn voor de verzorging van bejaarde ouders.

Een kleiner deel

In door armoede geteisterde landen betekent deze instelling minder voedsel, minder gezondheidszorg en minder onderwijs voor de meisjes in het gezin. Wetenschappelijk onderzoekers in een Aziatisch land constateerden dat veertien procent van de meisjes ondervoed was, vergeleken bij slechts vijf procent van de jongens. In sommige landen gaat men tweemaal zoveel met jongens als met meisjes naar gezondheidscentra, vermeldt een rapport van het Kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF). En ruim veertig procent van de jonge vrouwen in zowel Zuid- en West-Azië als Afrika is analfabeet. „Er heerst een afschuwelijke sekse-apartheid in de ontwikkelingslanden”, verzuchtte wijlen Audrey Hepburn, voormalig ambassadrice van UNICEF.

Aan deze „sekse-apartheid” komt geen eind wanneer de meisjes volwassen zijn. Armoede, geweld en niet-aflatend zwoegen zijn maar al te vaak het lot van een vrouw, juist omdat zij een vrouw is. De president van de Wereldbank verklaarde: „Vrouwen doen twee derde van het werk in de wereld. . . . Toch verdienen zij maar een tiende van het inkomen van de wereld en bezitten zij nog niet één procent van het onroerend goed van de wereld. Zij behoren tot de armsten van de armen van de wereld.”

Volgens een rapport van de Verenigde Naties bestaat ruim zeventig procent van de 1,3 miljard mensen ter wereld die in bittere armoede leven uit vrouwen. „En het wordt erger”, vervolgde het rapport. „Het aantal plattelandsvrouwen dat in absolute armoede leeft, is de afgelopen twee decennia met bijna 50% gestegen. Armoede heeft steeds vaker een vrouwengezicht.”

Nog traumatischer dan de nijpende armoede is het geweld dat het leven van zo veel vrouwen ruïneert. Naar schatting honderd miljoen meisjes, overwegend in Afrika, zijn genitaal verminkt door de zogenoemde vrouwenbesnijdenis. Verkrachting is een wijdverbreide mishandeling die in sommige streken bijna ongedocumenteerd blijft, hoewel uit onderzoeken blijkt dat er landen zijn waar een op de zes vrouwen in de loop van haar leven wordt verkracht. Oorlogen treffen mannen en vrouwen, maar de meeste vluchtelingen die gedwongen zijn hun huis te ontvluchten, zijn vrouwen en kinderen.

Moeders en kostwinners

De zorg voor het gezin komt vaak voor het grootste deel op de moeder neer. Zij maakt meestal langere dagen en is dikwijls de enige kostwinner. In diverse plattelandsgebieden van Afrika is in bijna de helft van de gezinnen een vrouw gezinshoofd. In sommige streken van de westerse wereld is in een beduidend deel van de gezinnen de vrouw het hoofd.

Verder kwijten vrouwen zich, vooral in ontwikkelingslanden, traditiegetrouw van enkele van de zwaarste taken, zoals waterhalen en houtsprokkelen. Ontbossing en overbegrazing hebben deze taken veel moeilijker gemaakt. In sommige door droogte geteisterde landen besteden vrouwen elke dag op zijn minst drie uur aan het zoeken van brandhout en vier uur aan waterhalen. Pas wanneer dit afmattende werk gedaan is, kunnen zij met het werk beginnen dat in huis of op het land van hen verwacht wordt.

Uiteraard lijden in landen waar armoede, honger of conflicten aan de orde van de dag zijn, zowel mannen als vrouwen daaronder. Maar vrouwen lijden onevenredig zwaar. Zal er ooit verandering komen in deze situatie? Zijn er reële vooruitzichten dat vrouwen eens overal met respect en consideratie behandeld zullen worden? Kunnen vrouwen nu iets doen om verbetering te brengen in hun lot?

[Kader/Illustratie op blz. 5]

Kinderprostitutie — Bij wie ligt de schuld?

Jaarlijks worden naar schatting een miljoen kinderen — overwegend meisjes — tot prostitutie gedwongen of verkocht om in de prostitutie te werken. Araya,a die uit Zuidoost-Azië komt, vertelt wat er met enkele van haar klasgenootjes is gebeurd. „Kulvadee werd prostituée toen zij nog maar dertien was. Het was een aardig meisje, maar haar moeder was vaak dronken en speelde altijd poker, en had dus geen tijd om voor haar dochter te zorgen. Kulvadees moeder moedigde haar aan geld te verdienen door met mannen uit te gaan, en het duurde niet lang of zij werkte als prostituée.”

„Sivun, een andere leerling uit mijn klas, kwam uit het noorden van het land. Zij was nog maar twaalf toen haar ouders haar naar de hoofdstad stuurden om als prostituée te werken. Zij moest twee jaar werken om het door haar ouders getekende contract te vereffenen. Sivun en Kulvadee zijn geen uitzondering — vijf van de vijftien meisjes uit mijn klas zijn prostituée geworden.”

Er zijn miljoenen jongeren zoals Sivun en Kulvadee. „De seksindustrie is een enorme markt die blijft groeien”, verzucht Wassyla Tamzali van de UNESCO (de organisatie van de Verenigde Naties voor onderwijs, wetenschap en cultuur). „Een meisje van veertien verkopen is zo gewoon geworden, het is de normaalste zaak van de wereld.” En als deze meisjes eenmaal in seksuele slavernij verkocht zijn, kan het vereffenen van hun koopprijs bijna onmogelijk blijken. Manju, die door haar vader werd verkocht toen zij twaalf was, had na zeven jaar prostitutie nog steeds een schuld van $300. „Ik was machteloos — ik zat in de val”, vertelt zij.

Ontkomen aan aids kan voor de meisjes bijna net zo moeilijk zijn als ontkomen aan de pooiers die hen in slavernij houden. Uit een onderzoek verricht in Zuidoost-Azië bleek dat 33 procent van deze kinderprostituées besmet was met het aidsvirus. Zolang de prostitutie-industrie, waarin vijf miljard dollar omgaat, gedijt, zullen deze meisjes waarschijnlijk blijven lijden.

Bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor deze afgrijselijke praktijken? Uiteraard voor een groot deel bij degenen die meisjes kopen of verkopen voor de prostitutie. Maar ook de verachtelijke mannen die de meisjes gebruiken om hun seksuele lusten te bevredigen zijn laakbaar. Want zonder zulke beoefenaars van immoraliteit zou de prostitutie van deze meisjes niet bestaan.

[Voetnoten]

[Illustratie]

Jaarlijks worden ongeveer een miljoen jonge meisjes tot prostitutie gedwongen

[Kader/Illustratie op blz. 6]

De werkdag van een vrouw in Centraal-Afrika

De vrouw staat om zes uur op en maakt het ontbijt klaar voor het gezin en zichzelf, dat halverwege de ochtend gegeten zal worden. Na water uit de nabijgelegen rivier gehaald te hebben, gaat zij op weg naar haar lapje grond — dat op een loopafstand van een uur kan liggen.

Tot een uur of vier ’s middags bewerkt, wiedt of begiet zij het land; zij stopt slechts even om het voedsel dat zij meegenomen heeft op te eten. De twee resterende daglichturen worden gebruikt om brandhout te hakken en cassave of andere groenten voor het gezin te oogsten — dat neemt zij allemaal mee naar huis.

Gewoonlijk komt zij thuis als de zon ondergaat. Nu moet het avondeten klaargemaakt worden, een taak die twee uur of meer in beslag kan nemen. De zondag wordt besteed aan het wassen van kleren in de plaatselijke rivier en als ze eenmaal droog zijn aan het strijken ervan.

Haar man toont zelden waardering voor al dit harde werk en luistert bijna nooit naar haar suggesties. Hij is bereid de bomen om te hakken of de ondergroei te verbranden zodat zij het land klaar kan maken voor beplanting, maar dat is het wel zo’n beetje. Af en toe neemt hij de kinderen mee naar de rivier om zich te wassen en soms jaagt en vist hij wat. Maar een groot deel van zijn dag brengt hij pratend met andere mannen van het dorp door.

Als de man het zich kan veroorloven, zal hij na een paar jaar met een nieuwe, jongere vrouw thuiskomen, die zijn onverdeelde genegenheid zal genieten. Van zijn eerste vrouw zal echter nog steeds verwacht worden dat zij gewoon doorgaat met werken, totdat haar gezondheid haar in de steek laat of zij sterft.

[Illustratie]

Afrikaanse vrouwen gaan gebukt onder een zware werklast