Hoe luistert u als de wetenschap spreekt?

NIEUWE ziekten maar ook oude ziekten die de kop weer opsteken, zijn een uitdaging voor de wetenschap. Mensen die wanhopig op zoek zijn naar genezing, luisteren als de wetenschap spreekt. Angst voor de dood doet menigeen gretig het nieuwste wondermiddel proberen en vaak wordt er weinig aan de gevolgen op lange termijn gedacht.

In veel gevallen heeft de wetenschap zieken een betere kwaliteit van leven bezorgd. Opmerkenswaardig zijn de chirurgische procedures die afrekenen met het gebruik van bloedtransfusies, die riskant zijn. Wetenschap en technologie hebben de mensheid in staat gesteld dingen te doen die de verbeelding tarten. Wat eens science fiction was, is nu alledaagse werkelijkheid. Toch is niet alle wetenschap altruïstisch, laat niet alle wetenschap zich drijven door de wanhopige behoeften van de mensheid.

Wie spreekt er?

Zoals eerder opgemerkt gaat het bij een groot deel van de wetenschap om het grote geld en wordt ze gesteund door machtige lobby’s. Vraag u dus af, voordat u conclusies trekt of enthousiast raakt over een nieuwe wetenschappelijke ontdekking, ’Wie spreekt er eigenlijk?’ Leer de verborgen bedoelingen te herkennen. Het is geen geheim dat de nieuwsmedia gedijen op sensatie. Een deel van de pers deinst nergens voor terug om hun kranten te verkopen. En zelfs enkele van de respectabeler bladen permitteren zich soms een mate van sensatie.

Vaak bestaat er een haat-liefdeverhouding tussen de wetenschap en de nieuwsmedia. De media kunnen de wetenschap een goed imago bezorgen, maar aan de andere kant „proberen wetenschappers vaak controle uit te oefenen op wat de pers schrijft door interviews te weigeren tenzij zij vóór publikatie de kopij kunnen doornemen en corrigeren. Journalisten, bang voor censuur door gevestigde belangen, voelen er meestal niet veel voor hun artikelen aan hun bronnen voor te leggen, ofschoon zij vaak wel de nauwkeurigheid van details bij hen verifiëren.” Dat schrijft Dorothy Nelkin in haar boek Selling Science.

Vervolgens citeert zij voorbeelden om haar mening te onderbouwen: „Nieuwsberichten over nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen wekken meestal hoop bij wanhopige mensen. . . . Patiënten gaan naar het spreekuur van hun dokter gewapend met de nieuwste uitgave [van een populair tijdschrift] en eisen het nieuwste geneesmiddel.” Dan is er het voorbeeld, geciteerd door Dorothy Nelkin, van een verslaggever die aan de voorzitter van de Internationale Werkgroep voor Gezondheid en Arbeidskrachten vroeg „of hij dacht dat medicijnmannen geschikt zijn om medicijnen toe te dienen in Afrika”. Hij antwoordde dat zij dat „waarschijnlijk zijn wegens het grote vertrouwen dat zij bij de bevolking genieten”. Maar wat te denken van de krantekop de dag daarop? Die luidde: „VN-deskundige vraagt om meer medicijnmannen”!

Helaas lijkt het een hedendaagse trend te zijn dat steeds meer mensen afgaan op kranten en bladen voor informatie over de huidige wetenschap, zegt Nelkin. En voor velen, die minder bereid of misschien minder in staat zijn tot lezen, wordt televisie de voornaamste informatiebron.

Een evenwichtige kijk op de wetenschap

Ondanks wetenschappelijke triomfen die de mensheid ten goede komen, moeten wij in gedachte houden dat wetenschappers ook maar mensen zijn. Zij zijn niet immuun voor verleiding en corruptie. Hun motieven zijn niet altijd nobel. Het is waar dat de wetenschap een belangrijke rol speelt in de maatschappij, maar ze is geen onfeilbare lamp in een steeds donker wordende wereld.

In het blad Speculations in Science and Technology wordt opgemerkt: „De geschiedenis van de wetenschap laat zien dat hoe verheven de leiders der wetenschap . . . ook mogen lijken, zij toch feilbaar zijn.” In feite zijn sommigen meer dan feilbaar.

Om de in deze artikelen genoemde redenen zou het onverstandig zijn voor christenen om stelling te nemen in wetenschappelijke controversen of niet-bewezen wetenschappelijke theorieën uit te dragen. Sommigen kunnen bijvoorbeeld geobsedeerd raken door de angst voor elektromagnetisme. Dan zouden zij, met de beste bedoelingen, anderen kunnen gaan aanraden hun magnetron, elektrische deken en dergelijke weg te doen. Natuurlijk is iedereen vrij om een keuze te maken, zonder door anderen bekritiseerd te worden. Maar zij die voor een andere optie kiezen, moeten dezelfde consideratie kunnen verwachten. Het is dus verstandig het verbreiden van sensationele berichten te vermijden. Of veel opzienbarende beweringen al dan niet waar zijn, moet nog bewezen worden. Als sommige van deze beweringen uiteindelijk ongefundeerd of zelfs onjuist blijken, komen degenen die dergelijke beweringen hebben verdedigd niet alleen als dwaas over maar kunnen zij anderen ook onopzettelijk nadeel hebben berokkend.

Voorzichtigheid geboden

Hoe moet een christen reageren op wetenschappelijke berichten die in de media in een sensationeel jasje worden gestoken? Punt één, let op of de strekking tendentieus is. Wat is het motief voor het artikel of het nieuwsbericht? Punt twee, lees het hele artikel. De sensationele kop klopt misschien niet met details in het artikel zelf. Punt drie, het belangrijkste, check de staat van dienst van de schrijvers. Spreken zij de waarheid? Hebben zij bijbedoelingen? — Romeinen 3:4.

Men zou kunnen zeggen dat als wetenschappers door sommigen met scepticisme worden bekeken, zij dat aan zichzelf te danken hebben. De geloofwaardigheid van sommige wetenschappers als neutrale waarheidszoekers is ernstig getaand. De wetenschap heeft opwindende perspectieven van kennis van onze wereld en het heelal geopend. Maar sommige voorspellingen van een dank zij de wetenschap betere nieuwe wereld boezemen eerder angst en bezorgdheid in dan hoop.

Sommige deskundigen laten onheilspellende waarschuwingen horen over mogelijke toekomstige rampen. De Britse fysicus Joseph Rotblat, winnaar van de Nobelprijs voor de vrede, uitte zijn bezorgdheid als volgt: „Ik maak me er zorgen over dat andere wetenschappelijke ontwikkelingen wel eens zouden kunnen resulteren in andere middelen voor massavernietiging, waaraan misschien nog makkelijker te komen zal zijn dan aan kernwapens. Genetische manipulatie zou heel goed tot de mogelijkheden kunnen behoren, gezien de vreselijke ontwikkelingen op dat terrein.” Professor Ben Selinger van de Nationale Universiteit van Australië zei over de problemen die hij voorziet: „Naar mijn mening zal de volgende crisis zich hoogstwaarschijnlijk op het gebied van de genetische manipulatie voordoen, maar ik weet niet wat, of hoe, of wanneer.”

Daar staat tegenover dat de bijbel, het Woord van God, een veilig en betrouwbaar ’licht is op ons pad’ naar een zekere toekomst van vrede, goede gezondheid en wereldeenheid, op een gereinigde aarde onder de heerschappij van Gods koninkrijk. — Psalm 119:105; Openbaring 11:18; 21:1-4.

[Kader op blz. 11]

„Het doorslaggevende oppergezag van de mythe”

De afgelopen jaren hebben enkele wetenschappers er hun ernstige twijfels over uitgesproken of de evolutietheorie zoals Charles Darwin die heeft uiteengezet nog wel te handhaven is. Dat geldt vooral voor moleculair biologen.

In zijn boek Evolution: A Theory in Crisis schreef Michael Denton, wetenschappelijk onderzoeker in de biologie: „Het verheffen van de status van de darwinistische theorie tot een vaststaand axioma heeft als consequentie gehad dat de zeer reële problemen en bezwaren waarmee Darwin zo pijnlijk worstelde in de Origin [De oorsprong der soorten], volkomen aan het zicht onttrokken zijn geraakt. Cruciale problemen zoals het ontbreken van verbindende schakels of de moeilijkheid zich tussenvormen in te denken, worden praktisch nooit besproken, en de totstandkoming van zelfs de meest complexe aanpassingen wordt zonder een zweem van twijfel aan natuurlijke selectie toegeschreven.”

Hij vervolgt: „Het doorslaggevende oppergezag van de mythe heeft de wijdverbreide illusie geschapen dat de evolutietheorie honderd jaar geleden zo goed als bewezen was . . . Niets is verder bezijden de waarheid.” — Blz. 77.

„Als zou kunnen worden aangetoond dat er een ingewikkeld orgaan bestaat dat onmogelijk ontstaan kan zijn door een groot aantal opeenvolgende kleine veranderingen, zou dat de doodsteek zijn voor mijn theorie.” — De oorsprong der soorten, Charles Darwin, blz. 112.

„Daar het aantal niet-verklaarde, irreduceerbaar complexe biologische systemen toeneemt,a schiet onze overtuiging dat aan Darwins criterium voor het falen is voldaan, omhoog tot het maximum dat de wetenschap toelaat” (Darwin’s Black Box — The Biochemical Challenge to Evolution, Michael J. Behe, blz. 39, 40). Met andere woorden, recente ontdekkingen op het terrein van de moleculaire biologie doen ernstige twijfels rijzen aan Darwins theorie.

„Het resultaat van [de] cumulatieve inspanningen om de cel te bestuderen — het leven op moleculair niveau te bestuderen — is de luide, duidelijke, doordringende kreet ’ontwerp!’ Het resultaat is zo ondubbelzinnig en zo significant dat het als een van de grootste prestaties in de geschiedenis der wetenschap gezien moet worden. De ontdekking evenaart die van Newton en Einstein, Lavoisier en Schrödinger, Pasteur en Darwin. De waarneming van het intelligente ontwerp van het leven is even zwaarwegend als de waarneming dat de aarde een baan rond de zon beschrijft.” — Darwin’s Black Box, blz. 232, 233.

[Voetnoten]

[Illustraties op blz. 10]

Christenen zijn zo verstandig controversen over mogelijk leven op andere planeten of de veronderstelde effecten van elektromagnetisme uit de weg te gaan

[Verantwoording]

NASA-foto/JPL

NASA-foto/JPL