Een blik op de wereld
Cholera is terug
Na een afwezigheid van meer dan 100 jaar is — plotseling en verrassend — de cholera weer nadrukkelijk aanwezig in Zuid-Amerika. „Sinds 1991 zijn daar 1,4 miljoen gevallen gerapporteerd, resulterend in 10.000 sterfgevallen”, verklaart de Londense Times. Een extra zorg voor de gezondheidsautoriteiten was het opduiken in 1992 van een nieuwe stam van de cholerabacterie in India, Bangladesh en aangrenzende landen, waardoor tot dusver 200.000 mensen zijn getroffen. Cholera is een acute, met diarree gepaard gaande ziekte die als er geen goede behandeling beschikbaar is, in 70 procent van de gevallen een dodelijk verloop heeft. Maar preventie is beter dan een geneesmiddel. Drinkwater en melk koken, vliegen weghouden en ongekookt voedsel wassen in gechloreerd water zijn fundamentele voorzorgen.
„Wereldvrede”
Aan regionale oorlogen die ooit een belangrijke rol speelden in de Koude Oorlog, schijnt een eind te zijn gekomen, volgens het SIPRI Yearbook 1997 van het Stockholmse instituut voor vredesonderzoek. In 1989, het laatste jaar van de Koude Oorlog, waren er 36 „grotere gewapende conflicten”. Dat aantal daalde tot 27 in 1996, en op een na, het conflict tussen India en Pakistan, betrof het interne oorlogen. Verder, afgemeten naar het aantal doden, vertoonde de meerderheid van deze conflicten een daling in intensiteit of was er sprake van een voortzetting op een laag niveau. „Geen andere generatie is zo dicht bij een wereldvrede gekomen”, concludeerde The Star, een Zuidafrikaanse krant. Het tijdschrift Time stelt: „De Amerikaanse overheersing . . . heeft de wereld een Pax Americana geschonken, een tijdperk van internationale vrede en rust zoals dat in deze eeuw nog niet en in de hele menselijke geschiedenis maar zelden is gezien.”
Nog steeds nummer een
„Er worden nog steeds meer exemplaren van de bijbel gedrukt dan van enig ander boek”, bericht ENI Bulletin. De landen met de hoogste bijbelverspreiding zijn China, de Verenigde Staten en Brazilië. Volgens een rapport van de United Bible Societies (UBS) werden er in 1996 19,4 miljoen exemplaren van de gehele bijbel in omloop gebracht. Dit was een nieuw record en een stijging van 9,1 procent ten opzichte van 1995. Ondanks de „adembenemende toename in verspreiding in bepaalde delen van de wereld”, zo zei John Ball, coördinator voor de uitgeversafdeling van UBS, „valt er nog heel wat te doen als wij iedereen gemakkelijker toegang willen geven tot de bijbel”.
„Brengers van de dood”
Rijke westerse landen creëren een ’dubbele ziektelast’ voor ontwikkelingslanden, stelt het rapport voor 1997 van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Naar werd bericht in de Londense Daily Telegraph nemen hartkwalen, beroerten, diabetes en bepaalde vormen van kanker sterk toe omdat ontwikkelingslanden uit de westerse leefstijl aspecten overnemen als roken, calorierijk en vetrijk voedsel en minder lichaamsbeweging. Hoewel mensen over het geheel genomen nu langer leven, is wat wij hiermee hebben behaald ’een prijs zonder waarde, zonder kwaliteit van leven’, zegt dr. Paul Kleihues, een WHO-directeur. Hij voegt eraan toe: „Degenen die zeggen dat wij feitelijk brengers van de dood zijn, hebben gelijk.” De WHO pleit voor een intensievere wereldwijde campagne om tot gezonde leefstijlen aan te moedigen. Anders, zo wordt gesteld, staat ons een „crisissituatie van lijden op mondiale schaal” te wachten.
Boeddhistische leider adviseert waarheid te zoeken
„Koppigheid is geen goede zaak” wanneer het religie betreft, zegt Eshin Watanabe, de hoogste priester en leider van een van Japans oudste boeddhistische sekten. Gevraagd of hij bedoelde dat loyaliteit aan geloofsovertuigingen goed is maar koppig geloven verkeerd, legde hij volgens de Mainichi Daily News uit: „Men moet overdenken of zijn geloofsovertuigingen juist of onjuist zijn. Het is belangrijk hun relatie tot andere geloven te beschouwen. Men moet ook vaststellen of ze al dan niet de waarheid vertegenwoordigen. Wij moeten deze dingen opnieuw onderzoeken.” Watanabe staat aan het hoofd van de Tendai-sekte van het boeddhisme, die 1200 jaar geleden vanuit China in Japan werd geïntroduceerd.
Natuurlijk antisepticum
Sommige mensen zullen instinctief aan een wond likken wanneer zij zich snijden, net zoals dieren dat doen. Interessant is nu dat onderzoekers van het St. Bartholomew’s Hospital in Londen ontdekt hebben dat speeksel in feite een natuurlijk antisepticum is. Volgens een bericht in de krant The Independent vroegen farmacologen 14 vrijwilligers om boven- en onderkant van hun handen te likken, waarna zij constateerden dat het gehalte aan stikstofmonoxide op de huid sterk was toegenomen. Stikstofmonoxide, een krachtig werkende stof die ziektekiemen kan doden, vormt zich wanneer nitriet in het speeksel in contact komt met het zure huidoppervlak. De reactie wordt ondersteund door een andere chemische verbinding, een ascorbaat, die ook in speeksel aanwezig is.
Marihuana — een hard drug?
Marihuanagebruikers hebben lange tijd beweerd dat de drug betrekkelijk ongevaarlijk is. Maar „nieuwe aanwijzingen doen vermoeden dat de uitwerkingen in de hersenen gelijkenis vertonen met die van ’hard’ drugs als heroïne”, bericht het tijdschrift Science. Geleerden uit de Verenigde Staten, Spanje en Italië hebben de studies uitgevoerd. Hun bevindingen waren onder andere dat „het actieve bestanddeel van marihuana — een cannabinoïde dat bekendstaat als THC — resulteert in hetzelfde biochemische sleutelgebeuren dat afhankelijkheid van andere drugs schijnt te versterken, van nicotine tot heroïne: een vrijkomen van dopamine in een deel van de hersenen waar een ’beloning’ wordt ervaren”, hetgeen de gebruikers keer op keer doet terugkomen voor meer. Wanneer men na langdurig marihuanagebruik stopt, stijgt in de hersenen de concentratie van een andere stof, een peptide dat wordt aangeduid als corticotropine-vrijmakende factor (CRF). CRF is in verband gebracht met de emotionele stress en angst die volgen op stoppen met opiaten, alcohol en cocaïne. Bijgevolg zei een onderzoeker: „Het zou me voldoening schenken als na al dit bewijsmateriaal mensen THC niet langer als een ’soft’ drug zouden beschouwen.” Elk jaar willen in de Verenigde Staten zo’n 100.000 mensen zich laten behandelen voor marihuanaverslaving.
IJs in het oude Egypte
„Hoewel de oude Egyptenaren geen kunstmatige koeling kenden, waren zij in staat ijs te produceren door middel van een natuurverschijnsel dat zich voordoet in droge, gematigde klimaten”, schrijft The Countyline, een krant uit Bryan (Ohio, VS). Hoe pakten zij het aan? „Rond zonsondergang plaatsten Egyptische vrouwen ondiepe schalen van klei met water erin op een laagje stro. Snelle verdamping vanaf het wateroppervlak en uit de vochtige wanden van de schaal in combinatie met de nachtelijke temperatuurdaling zorgden voor bevriezing van het water — ook al daalde de temperatuur van de omgeving nooit tot in de buurt van het vriespunt.”
Blootstelling aan de zon
„Huidkanker heeft in Noord-Amerika epidemische vormen aangenomen”, schrijft de krant The Vancouver Sun, en Canadezen „hebben in hun leven een kans van een op zeven” om deze vorm van kanker te krijgen. „Blootstelling aan de zon is, naar men aanneemt, verantwoordelijk voor 90 procent van alle melanomen”, voegt de krant eraan toe. Een gebruinde huid is beschadigd, zegt het verslag, en geeft zowel een voortijdige veroudering van de huid als een onderdrukking van het immuunstelsel. Een nationaal onderzoek onder ruim 4000 Canadezen onthult dat 80 procent af weet van de risico’s van blootstelling aan de zon maar dat toch bijna de helft zelden of nooit beschermende maatregelen neemt. Dr. Chris Lovato, lector aan de University of British Columbia en een van de voornaamste onderzoekers achter de studie, waarschuwt dat „wij beveiliging tegen de zon tot een gewoonte moeten maken” en ons „verstandige en veilige manieren [moeten inprenten] om van het in de zon zijn te genieten”.
Dure gewoonte
Roken kost geld. Hoeveel geld? Volgens de University of California Berkeley Wellness Letter kan dat uiteindelijk oplopen tot $230.000 of $400.000 — afhankelijk van een dagelijkse consumptie van een of twee pakjes sigaretten. „Stel dat u jong bent en vandaag met roken begint en dat 50 jaar volhoudt, aangenomen dat u er niet eerder aan doodgaat”, schrijft de Wellness Letter. „Met per dag één pakje à $2,50 (om het eenvoudig te houden laten wij prijsverhogingen buiten beschouwing) wordt dat meer dan $900 per jaar of $45.000 in 50 jaar. Zet ieder jaar dat geld op de bank tegen een rente van 5%, en het totaal zou gemakkelijk het viervoudige kunnen worden.” Tel er extra levensverzekeringskosten bij en ook extra reinigingskosten (voor huis, kleren en gebit), dan brengt dat het totaal op de reeds genoemde bedragen. De brief voegt eraan toe: „En dat omvat dan nog niet de met roken verband houdende medische kosten waar u mee te maken krijgt als uw verzekering niet alles dekt.”