Een blik op de wereld
Minder huwelijken
In Canada is het huwelijk als instituut sterk op zijn retour. Volgens een rapport van Statistics Canada is in de laatste 15 jaar „het aantal Canadezen dat eenvoudigweg samenwoont, bijna verdrievoudigd, van 700.000 naar 2 miljoen — een jaarlijks groeicijfer dat zes keer zo hoog ligt als dat voor huwelijken”, schrijft The Toronto Star. Bovendien „is de helft van alle nieuwe stellen in Canada nu een samenwonend paar en in Quebec geldt dat zelfs voor vier van de vijf”. Hoe komt dit? Samenwonen is „kennelijk een onderdeel van een sociale revolutie, één in een reeks afwijzingen van instituties die berusten op een sociale orde die niet meer van deze tijd is”, aldus het rapport. De krant signaleerde in haar artikel dat „samenwonen ooit als een proefhuwelijk werd beschouwd maar nu wordt gezien als een alternatief”.
„Het Mozes-effect”
Twee natuurkundigen uit Japan hebben in een laboratorium met succes water uiteengedreven, bericht de New Scientist. Masakazu Iwasaka en Shogo Ueno van de Universiteit van Tokio creëerden met krachtige elektrische spoelen een sterk magneetveld rond een horizontale buis die gedeeltelijk met water was gevuld. Het magneetveld, zo’n 500.000 maal sterker dan dat van de aarde, stuwde het water naar de uiteinden van de buis zodat er in het midden een droog gedeelte overbleef. Het verschijnsel, dat de geleerden voor het eerst in 1994 ontdekten, is door fysici in Europa en de Verenigde Staten gedupliceerd. Hoe werkt het? Volgens Koichi Kitazawa, een collega aan de Universiteit van Tokio, heeft water „een lichte aversie tegen gemagnetiseerd worden. Een krachtige magneet stoot dus water af en verdrijft het van plaatsen met een hoog magneetveld naar waar dat lager is.” Kitazawa heeft het verschijnsel „het Mozes-effect” genoemd.
Ongemanierde toeristen
Vanwege zijn rijke culturele erfenis is Italië een geliefde toeristische bestemming. Helaas nemen de vakantiegangers het er vaak niet zo nauw met wat de welgemanierdheid eist. Volgens Mario Lolli Ghetti, de Florentijnse hoofdinspecteur voor milieu- en architectuurzaken, „voelen velen zich gerechtigd om dingen te doen die zij thuis niet in hun hoofd zouden halen”. Daarom heeft de stad Florence een „Handvest voor de Rechten en Plichten van de Toerist” opgesteld dat bezoekers onder de aandacht brengt wat zij zich wel en niet kunnen veroorloven, bericht La Repubblica. Hier zijn enkele punten: niet (pootje)baden in fonteinen; niet zitten picknicken voor monumenten en musea; geen blikjes of kauwgum op de grond gooien; niet in een mouwloos T-shirt een museum bezoeken; geen historische tuinen en pleinen uitkiezen om er in badkleding te zonnebaden. Uiteraard wordt de aanwezigheid van welgemanierde toeristen nog steeds op prijs gesteld.
Babyvoeding-dilemma
„Twee decennia lang hebben artsen en voorlichtingsbureaus nieuwe moeders in de armere landen steeds geadviseerd: Geef uw baby de borst ter bescherming van zijn gezondheid”, schrijft The New York Times. „Maar door de aidspandemie gaat die simpele formule niet meer op. Uit onderzoeken blijkt dat van moeders die met het aidsvirus geïnfecteerd zijn, een significant percentage die besmetting met hun melk kan doorgeven. . . . De Verenigde Naties kwamen onlangs tot de schatting dat een derde van alle kinderen met HIV dat virus via de melk van hun moeder had opgelopen.” Het alternatief is flesvoeding, maar daar zijn weer andere problemen aan verbonden. In veel landen hebben moeders geen geld om melkpoeder te kopen of de flessen te steriliseren en hebben zij geen toegang tot schoon water. De baby’s lijden dan aan diarree en uitdroging en ademhalings- en spijsverteringsaandoeningen. Arme gezinnen verdunnen het produkt te veel, met als gevolg ondervoeding van de baby. Vanuit de gezondheidszorg probeert men nu beide kwesties met elkaar te verzoenen. Over de hele wereld doen zich dagelijks ruim 1000 nieuwe gevallen van HIV-besmetting bij baby’s en kleine kinderen voor.
Sanitaire situatie in de wereld wordt slechter
„Bijna drie miljard mensen — meer dan de helft van de wereldbevolking — hebben geen toegang tot zelfs maar een minimaal hygiënisch toilet”, bericht The New York Times. Deze bevindingen, gepresenteerd in het jaarlijkse overzicht Progress of Nations van UNICEF (het VN-Kinderfonds), onthullen ook dat „onder meer de gegevens over sanitaire voorzieningen wereldwijd een achteruitgang, geen verbetering, te zien geven”. Zo zijn er landen waar wel vooruitgang is geboekt in het verschaffen van schoon water voor de armen, maar waar op het gebied van riolering veel ontbreekt. Dit gebrek aan fundamentele hygiëne draagt aanmerkelijk bij tot de verbreiding van nieuwe plagen en het weer opduiken van oude ziekten, aldus het rapport. Men schat dat er jaarlijks meer dan twee miljoen kinderen sterven aan ziekten die gerelateerd zijn aan onhygiënische omstandigheden. Akhtar Hameed Khan, de opsteller van het verslag, zegt: „Bij een middeleeuws niveau van sanitaire voorzieningen hoort een middeleeuws niveau van ziekte.”
Wat thuis gebeurt is erg belangrijk
Is dagopvang — toezicht door anderen terwijl de ouders werken — goed voor kinderen? Dat was het studieobject bij een Amerikaans onderzoek door het Nationaal Instituut voor Kindergezondheid en Menselijke Ontwikkeling. Vooraanstaande onderzoekers op het gebied van de kinderverzorging, verbonden aan 14 universiteiten, volgden 1364 kinderen van de geboorte tot de leeftijd van drie jaar. Meer dan 20 procent van de kinderen werd door hun moeder thuis verzorgd; de rest ging naar crèches of was bij betaalde babysitters thuis. De resultaten? „De onderzoekers ontdekten dat kinderen in dagopvang van hoge kwaliteit — het soort waar volwassenen veel en met aandacht met hen praten — op het punt van taal- en leervermogen iets voor hebben op kinderen in een omgeving waar minder aandacht voor hen is”, merkt het tijdschrift Time op. „Maar de belangrijkste conclusie was dat het effect van dagopvang veel minder uitmaakte voor de mentale en emotionele ontwikkeling van de kinderen dan de kwaliteit van hun gezinsleven. . . . Onderzoekers becijferden dat slechts 1% van de verschillen onder kinderen terug te voeren was op factoren van dagopvang maar 32% zich liet verklaren uit de verschillen in kwaliteit van hun ervaringen in het gezin. Wat is dus de boodschap? Thuis is de plek waar de leerprocessen plaatsvinden die erop aankomen.”
Ongewone vriendschap
Geleerden verbazen zich al geruime tijd over de relatie tussen mieren en de Afrikaanse acacia’s. De bomen verschaffen de mieren voedsel en beschutting. De mieren op hun beurt vallen insekten aan die de bomen schade berokkenen en steken dieren die van de bladeren eten. De bomen schijnen voor hun overleving van deze bescherming afhankelijk te zijn. Maar de bomen hebben ook vliegende insekten nodig om hun bloemen te bestuiven. Hoe krijgen de bestuivende insekten de kans hun werk te doen? Volgens het wetenschappelijke tijdschrift Nature geven de bomen wanneer de bloemen daar aan toe zijn, een chemisch signaal af dat de mieren schijnt af te stoten. Dit maakt het de insekten mogelijk „op het cruciale moment” een bezoek te brengen aan de bloemen. Daarna, als de bloemen bestoven zijn, hervatten de mieren hun bewaking.
Gutenbergbijbel ontdekt
Er is in een kerkarchief in Rendsburg (Duitsland) een gedeelte ontdekt van een bijbel die in de 15de eeuw is gedrukt door Johannes Gutenberg. Na de ontdekking, begin 1996, is het 150 bladzijden tellende bijbeldeel zorgvuldig onderzocht alvorens tot echte Gutenberg verklaard te zijn, zo bericht de Wiesbadener Kurier. Wereldwijd zijn 48 Gutenbergbijbels bekend, waarvan er 20 compleet zijn. „De beroemde door Johannes Gutenberg gedrukte tweedelige bijbels worden beschouwd als het eerste belangrijke voortbrengsel van de boekdrukkunst”, zegt de krant. De recente ontdekking „is nog steeds voorzien van de oorspronkelijke ketting waarmee de bijbel aan de kansel vastzat om diefstal te voorkomen”.
Langer leven
Wat is er nodig om gezond te blijven en langer te leven? „Een geneigdheid om een gelijkmatig humeur te bewaren waarin psychische nood goeddeels afwezig is, doet veel meer voor de fysieke gezondheid dan lichaamsbeweging of eetgewoonten”, zegt dr. George Vaillant van het Brigham and Women’s Hospital in Boston (VS). Vaillants stelling is gebaseerd op een nog voortdurend onderzoek van ruim 230 mannen die daar al in 1942 voor werden aangezocht. Op 52-jarige leeftijd werden de mannen die in een goede gezondheid verkeerden, in drie groepen ingedeeld: de categorie ’psychische nood’ (zij hadden alcoholproblemen gehad, geregeld tranquillizers gebruikt of een psychiater geconsulteerd), ’probleemloos’ (geen alcoholproblemen, nooit stemmingsveranderende drugs gebruikt of een psychiater nodig gehad) en een tussengroep. Op de leeftijd van 75 „was slechts 5 procent van de [probleemlozen] overleden, tegenover 25 procent van de tussengroep en 38 procent van de groep met problemen”, bericht Science News. Het is beslist waar dat het tot een goede gezondheid bijdraagt als er voor een gezond eetpatroon en regelmatige lichaamsbeweging wordt gezorgd. Maar „een lang leven, althans voor mannen, schijnt af te hangen van een neiging tot emotionele stabiliteit die verhindert dat mensen zwaar in de put komen te zitten”, zegt Science News.