Waarom zo veel haat?

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN DUITSLAND

„WAAROM” — een kort woord, maar wel een dat om een antwoord vraagt. Bijvoorbeeld toen het te lezen viel op een kaartje tussen de stapels bloemen en teddybeertjes die in maart 1996 voor een school in Dunblane (Schotland) op het trottoir waren gelegd. Een paar dagen voordien was daar een man binnengestormd en had zestien kinderen en hun onderwijzeres doodgeschoten. Ettelijke anderen had hij verwond. Ten slotte had hij zichzelf gedood. Kennelijk zat hij boordevol haat — haat die gericht was tegen zichzelf, tegen anderen en tegen de maatschappij in het algemeen. Rouwende ouders en vrienden en miljoenen mensen over de hele wereld blijven met dezelfde vraag zitten: ’Waarom? Waarom sterven onschuldige kinderen op deze manier?’

Dat de wereld vervuld is van blinde, onverklaarbare haat, is u waarschijnlijk niet ontgaan. U bent misschien zelf om de een of andere reden een slachtoffer van haat geweest. Ook u hebt u waarschijnlijk afgevraagd ’Waarom?’ — meermalen wellicht.

Positieve en negatieve soorten haat

„Haat” wordt gedefinieerd als „intense vijandigheid en afkeer”. Uiteraard is het alleen maar heilzaam om een „intense vijandigheid en afkeer” te hebben als het zaken betreft die schadelijk zijn of persoonlijke relaties kunnen stukmaken. Als iedereen dit soort haat zou hebben, zou de wereld beslist heel wat aangenamer zijn. De droeve realiteit is echter dat onvolmaakte mensen geneigd zijn de verkeerde dingen te haten, om de verkeerde redenen.

Destructieve haat is gebaseerd op vooroordeel, onwetendheid of onjuiste informatie en de aanleiding is gewoonlijk „vrees, boosheid of het idee benadeeld te zijn”, aldus één definitie. Omdat de basis verkeerd is, heeft deze haat kwalijke gevolgen en geeft vaak aanleiding tot de vraag ’Waarom?’

Wij kennen allemaal wel mensen die ons met hun eigenschappen of gewoonten bij tijden irriteren en met wie het contact ons wat moeilijker valt. Maar irritatie is één ding; het is wat anders om mensen letsel te willen toebrengen. Wij zullen daarom moeilijk kunnen begrijpen waarom iemand haat kan koesteren voor hele groepen mensen, vaak mensen die hij niet eens kent. Zij stemmen wellicht niet in met zijn politieke opvattingen, hebben een andere religie of behoren tot een andere etnische groep, maar vormt dat een reden om hen te haten?

Toch bestaat zo’n haat! In Afrika bracht haat de Hutu en de Tutsi in 1994 in Rwanda tot wederzijdse slachtpartijen, en een verslaggeefster vroeg zich af: „Hoe kon er in zo’n klein landje zo veel haat groeien?” In het Midden-Oosten is haat verantwoordelijk geweest voor terroristische aanslagen door Arabische en Joodse fanatici. In Europa heeft haat geleid tot het uiteenvallen van wat vroeger Joegoslavië was. En, aldus één krantebericht, alleen al in de Verenigde Staten houden zich „ruwweg 250 haatgroepen” bezig met het verbreiden van racistische ideeën. Waarom zo veel haat? Waarom?

Haat is zo diep geworteld dat zelfs na beëindiging van de conflicten die eruit voortkwamen, de haat er nog steeds is. Hoe valt anders te verklaren dat het zo moeilijk is om in door oorlog en terrorisme geteisterde landen vrede en wapenstilstanden te handhaven? Hoe valt anders uit te leggen wat er gebeurde nadat het eind 1995 in Parijs getekende vredesverdrag had voorzien in een hereniging van Sarajevo onder de federatie Bosnië-Hercegovina en Kroatië? De meeste Serviërs die er woonden begonnen de stad en de voorsteden te ontvluchten uit vrees voor represailles. Berichtend dat mensen de gebouwen die zij achterlieten plunderden en in brand staken, concludeerde Time: „Sarajevo is herenigd; haar bewoners niet.”

Vrede onder mensen die elkaar haten, is op zijn best een namaakvrede, even waardeloos als namaakgeld. Zonder iets van werkelijke waarde erachter kan die vrede onder de geringste druk instorten. Maar er is heel veel haat in de wereld en heel weinig liefde. Waarom?

[Inzet op blz. 4]

Destructieve haat is gebaseerd op vooroordeel, onwetendheid of onjuiste informatie