Ouders onder druk

KERSVERSE ouders lijken vaak vrijwel buiten zichzelf van opwinding te zijn. Bijna alles aan hun baby schijnt hen te fascineren. Baby’s eerste lachje, eerste woordjes en eerste stapjes zijn gedenkwaardige gebeurtenissen. Zij onthalen vrienden en familie op verhalen en foto’s. Er is geen twijfel mogelijk, zij houden van hun kind.

In sommige gezinnen speelt zich echter met het verstrijken van de jaren een tragedie af. Het speelse gekir van de ouders maakt plaats voor harde en onaangename woorden; lief geknuffel maakt plaats voor boze klappen of een totaal ontbreken van lichamelijk contact; ouderlijke trots maakt plaats voor verbittering. „Ik had nooit kinderen moeten krijgen”, zeggen velen. In andere gezinnen is het probleem nog erger — de ouders toonden zelfs geen liefde toen het kind nog een baby was! Wat is er in beide gevallen gebeurd? Waar is de liefde?

Kinderen zijn er natuurlijk niet erg goed in het antwoord op zulke vragen uit te puzzelen. Maar dat zal hen er niet van weerhouden hun eigen conclusies te trekken. Diep in zijn hart zou een kind kunnen concluderen: ’Als Mamma of Pappa niet van me houdt, dan is dat omdat er iets mis met me is. Ik moet wel erg stout zijn.’ Dat kan een diepgewortelde overtuiging worden — een die levenslang allerlei schade kan aanrichten.

In werkelijkheid is het echter zo dat ouders om zeer uiteenlopende redenen kunnen nalaten kinderen de liefde te betonen die zij nodig hebben. Toegegeven moet worden dat ouders thans op allerlei gebied onder een enorme druk staan, op sommige gebieden op ongekende schaal. Voor ouders die er niet op voorbereid zijn daar goed mee om te gaan, kan deze druk een zware tol eisen van de manier waarop zij zich van hun taak als ouders kwijten. Een oud wijs gezegde luidt: „Louter onderdrukking kan een wijze waanzinnig doen handelen.” — Prediker 7:7.

’Kritieke tijden, die moeilijk zijn door te komen’

Een utopisch tijdperk. Dat had naar de verwachting van velen in deze eeuw gestalte moeten krijgen. Stel u eens voor — geen economische druk, hongersnood, droogte of oorlog meer! Maar die hoop is onvervuld gebleven. In plaats daarvan is de huidige wereld geworden zoals een bijbelschrijver in de eerste eeuw G.T. profeteerde. Hij schreef dat wij in onze dagen met ’kritieke tijden, die moeilijk zijn door te komen,’ te maken zouden krijgen (2 Timotheüs 3:1-5). De meeste ouders zullen de eersten zijn om dat te beamen.

Veel kersverse ouders staan versteld van wat het allemaal kost om kinderen in de hedendaagse wereld groot te brengen. Vaak moeten beide ouders buitenshuis werken om de eindjes aan elkaar te knopen. Medische onkosten, kleding, onderwijs, kinderopvang en zelfs voedsel en onderdak kunnen allemaal bijdragen tot een maandelijkse vloedgolf van rekeningen die het veel ouders moeilijk maakt het hoofd boven water te houden. De economische situatie doet bijbelonderzoekers denken aan de profetie in Openbaring, waar een tijd werd voorzegd waarin mensen een heel dagloon zouden moeten besteden aan de meest essentiële levensbehoeften van één enkele dag! — Openbaring 6:6.

Er kan niet van kinderen verwacht worden dat zij al die druk waarmee hun ouders te kampen hebben, begrijpen. Nee, de aard van kinderen brengt met zich mee dat zij liefde en aandacht nodig hebben, ernaar hunkeren. En de druk die zij ervaren van de media en schoolvriendjes om het nieuwste van het nieuwste op het gebied van speelgoed, kleren en elektronica te hebben, vertaalt zich vaak in druk op de ouders om een steeds groeiende lijst wensen te bevredigen.

Nog een druk op ouders, die in deze tijd erger schijnt te worden, is opstandigheid. Interessant is dat de bijbel wijdverbreide ongehoorzaamheid van kinderen aan ouders voorzei als een van de tekenen van onze moeilijke tijden (2 Timotheüs 3:2). Het is waar dat problemen met de discipline van kinderen niets nieuws zijn. En geen ouder kan het mishandelen van een kind rechtvaardigen met het wangedrag van het kind. Maar bent u het er niet mee eens dat ouders kinderen thans moeten zien groot te brengen in een hele cultuur van opstandigheid? Popmuziek die woede, opstand en wanhoop stimuleert; tv-programma’s die ouders afschilderen als blunderende dwazen en kinderen als hun veel pienterder meerderen; films die het toegeven aan gewelddadige impulsen roemen — dat zijn de invloeden waarmee kinderen thans bestookt worden. Kinderen die deze cultuur van opstandigheid indrinken en imiteren, kunnen het uiterste van hun ouders vergen.

„Zonder natuurlijke genegenheid”

Er zit echter een ander facet aan deze zelfde oude profetie dat nog meer narigheid voor het hedendaagse gezin voorspelt. Het geeft te kennen dat heel wat mensen geen „natuurlijke genegenheid” zouden hebben (2 Timotheüs 3:3). Juist natuurlijke genegenheid houdt het gezin bijeen. En zelfs degenen die het meest sceptisch tegenover bijbelprofetieën staan, zullen moeten toegeven dat onze tijd een schokkend verval van het gezinsleven heeft gezien. Overal ter wereld zijn de echtscheidingscijfers omhooggeschoten. In veel gemeenschappen komen meer eenoudergezinnen en stiefgezinnen dan traditionele gezinnen voor. Alleenstaande ouders en stiefouders zien zich soms voor speciale uitdagingen en spanningen geplaatst die het moeilijk voor hen kunnen maken kinderen de liefde te geven die zij nodig hebben.

Maar er is een nog diepgaander invloed. Veel van de huidige ouders zijn zelf opgegroeid in gezinnen waar weinig of geen „natuurlijke genegenheid” heerste — gezinnen uiteengevallen door overspel en echtscheiding; gezinnen geteisterd door kilte en haat; misschien zelfs gezinnen waar verbale, emotionele, fysieke of seksuele mishandeling gewoon was. Opgroeien in zo’n gezin is niet alleen schadelijk voor kinderen maar kan ook de volwassenen die zij worden schaden. Statistieken laten een somber beeld zien — ouders die als kind zijn mishandeld, lopen meer kans hun eigen kinderen te mishandelen. In bijbelse tijden hadden de joden het gezegde: „De vaders zijn het die onrijpe druiven eten, maar het zijn de tanden van de zonen die slee worden.” — Ezechiël 18:2.

God maakte zijn volk echter duidelijk dat het zo niet hoefde te gaan (Ezechiël 18:3). Dit is een belangrijk gegeven waaraan wij niet voorbij mogen gaan. Betekent al die druk op ouders dat zij gewoon niet anders kunnen dan hun eigen kinderen mishandelen? Verre van dat! Als u kinderen hebt en met enkele van de bovengenoemde vormen van druk te kampen hebt en u zich bezorgd afvraagt of u ooit een goede ouder kunt zijn, vat dan moed! U bent geen statistisch gegeven. Uw verleden is niet automatisch bepalend voor uw toekomst.

In overeenstemming met de schriftuurlijke verzekering dat verbetering mogelijk is, maakt het boek Healthy Parenting deze opmerking: „Indien [u] niet doelbewust stappen neemt om u anders te gedragen dan uw eigen ouders, zullen de patronen van uw jeugd zich herhalen, of u dat nu wilt of niet. Om deze cyclus te doorbreken, moet u zich bewust worden van de ongezonde patronen die u voortzet en leren hoe daar verandering in te brengen.”

Ja u kunt, als dat nodig is, die cyclus van slecht ouderschap doorbreken! En met de druk die het tegenwoordig zo moeilijk maakt een goede ouder te zijn, kunt u omgaan. Maar hoe? Waar kunt u de beste, de betrouwbaarste richtlijnen voor gezond ouderschap vinden? Dat wordt in ons volgende artikel besproken.

[Illustratie op blz. 6]

Onder druk laten sommige ouders na hun kinderen liefde te geven

[Illustratie op blz. 7]

Ouders moeten uiting geven aan de liefde die hun kinderen nodig hebben